Planujesz podróż na jedną z najbardziej fascynujących wysp Morza Śródziemnego? Malta to wyjątkowy kierunek, który łączy bogatą, tysiącletnią historię, słoneczny klimat i niezwykłe, surowe krajobrazy. Zanim jednak spakujesz walizki sprawdź, czego możesz się spodziewać w jednym z najmniejszych państw świata.
WIDEO…
Co musisz wiedzieć przed wyjazdem na Maltę? – praktyczne porady przed wyjazdem
Malta jest członkiem Unii Europejskiej. Nie musisz się zatem obawiać o możliwość swobodnego wjazdu na jej terytorium. Nie będzie ci potrzebna wiza, wystarczy posiadać aktualny dowód tożsamości lub paszport. Choć w odosobnionych, bardzo małych punktach handlowych czy na lokalnych targach gotówka bywa przydatna, niemal na całej wyspie swobodnie zapłacisz kartą płatniczą.
Wielu Polaków ma wątpliwości związane z porozumiewaniem się. Maltańczycy władają bowiem swoim własnym językiem, który nie jest popularny na świecie. Nie musisz się jednak obawiać braku zrozumienia. Na szczęście drugim urzędowym językiem jest angielski. Jeśli go znasz, bez trudu porozumiesz się w każdym zakątku tego państwa.
Kraj składa się z wyspy głównej oraz mniejszych tworzących archipelag Wysp Maltańskich, z których najsłynniejsze to Malta oraz Gozo. Państwo zamieszkiwane jest przez niewiele ponad 550 tysięcy osób, co czyni je jednym z najsłabiej zaludnionych w Europie. Stolica Malty to Valletta, która słynie z tego, że jest najdalej wysuniętym na południe stołecznym miastem Starego Kontynentu.
W sytuacjach awaryjnych na Malcie skorzystasz z dobrze znanego numeru alarmowego 112. Pamiętaj jednak o spakowaniu adaptera turystycznego, gdyż na wyspie obowiązuje brytyjski standard gniazdek elektrycznych, więc bez przejściówki nie naładujesz telefonu ani nie podłączysz własnego sprzętu do prądu. To nie jedyna pozostałość po angielskich kolonizatorach. Wchodząc na tamtejsze ulicę pamiętaj, że w państwie obowiązuje ruch lewostronny, który z początku może mylić turystów z innych krajów.
Stare państwo, atrakcja-widmo i płaski kraj – ciekawostki o Malcie
Nie każdy wie, że historia Malty sięga ponad 8 tysięcy lat wstecz. Najnowsze badania dowodzą, że to wtedy na wyspie pojawiły się pierwsze społeczności łowców-zbieraczy. Do dziś na Malcie można podziwiać megalityczne świątynie (m.in. wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO Ġgantija na wyspie Gozo), stanowiące jedne z najstarszych budowli wzniesionych przez człowieka na świecie.
Choć na Malcie największa popularnością cieszy się pizza, której ceny oscylują w granicach 7–18 euro, to warto spróbować oryginalnych dań tamtejszej kuchni. Do takich należą m.in. fenek (królik duszony w winie i czosnku), zapiekanka makaronowa timpana czy przekąska pastizzi (chrupiące ciasto ciastkowe z nadzieniem z ricotty lub groszku).
Ceny biletów wstępu do większości zabytków i muzeów wahają się zazwyczaj w granicach 6–13 €. Wyjątkiem są wyjątkowe obiekty, takie jak podziemne Hypogeum Ħal Saflieni, gdzie bilet wstępu kosztuje 35 € dla osoby dorosłej (wymagana jest wcześniejsza rezerwacja online) czy Narodowe Akwarium Malty w Qawrze, do którego całodniowy wstęp to koszt ok. 16 €.
Planując zwiedzanie, warto uważać na przestarzałe przewodniki. Wciąż można w nich znaleźć zdjęcia Azure Window – spektakularnego, 28-metrowego łuku skalnego na wyspie Gozo. Ta ikona Malty przestała jednak istnieć w marcu 2017 roku, kiedy to zawaliła się do morza w trakcie potężnego sztormu.
Malta nie jest zdecydowanie krajem dla osób lubujących się w długich, górskich wycieczkach. Geograficznie jest ona pozbawiona stałych rzek, jezior i pasm górskich. Najwyższym wzniesieniem całego archipelagu jest wzgórze Ta’ Dmejrek, położone na malowniczych Klifach Dingli, mierzące zaledwie 253 m n.p.m.
Malta to natomiast prawdziwy raj dla płetwonurków i jedna z najważniejszych baz tego sportu w całej Europie. Przejrzysta woda i bogate życie podwodne przyciągają tu miłośników nurkowania z całego świata. Jedną z najbardziej niezwykłych podwodnych atrakcji jest trzymetrowy posąg Chrystusa (Kristu tal-Baħħara), który został zatopiony w 1990 roku na pamiątkę wizyty papieża Jana Pawła II. Choć pierwotnie zatopiono go przy Wyspach Świętego Pawła, obecnie spoczywa na dnie w okolicach Qawra Point, tuż obok wraku statku Imperial Eagle, stanowiąc niezwykły cel podwodnych wypraw.
Atrakcje Malty
Surowa natura i przejrzysta woda
Malta zachwyca przede wszystkim surowymi, naturalnymi krajobrazami. Miłośnicy spektakularnych widoków koniecznie powinni wybrać się na Klify Dingli, gdzie soczysta zieleń pól styka się ze skalistym wybrzeżem i głębokim błękitem Morza Śródziemnego. To właśnie tutaj znajduje się najwyższy punkt archipelagu oraz niewielka, minimalistyczna kaplica św. Marii Magdaleny z XVII wieku.
Zaledwie około 10 kilometrów dalej leży słynna Blue Grotto (Błękitna Grota). Dla wielu turystów to absolutny punkt programu ze względu na niesamowite refleksy światła na lazurowej wodzie. Miejsce to budzi jednak mieszane emocje. Krytycy zwracają uwagę na duży ścisk, hałas motorowych łódek kursujących bez przerwy oraz komercyjne otoczenie z mnóstwem straganów. Warto więc odwiedzić grotę wczesnym rankiem, by uniknąć największych tłumów i w pełni docenić to urokliwe miejsce.
Miłośnicy natury obowiązkowo powinni odwiedzić również kameralną wyspę Comino, gdzie znajduje się słynna Błękitna Laguna (Blue Lagoon) o turkusowej, krystalicznej wodzie. Z kolei na południowo-wschodnim skraju Malty leży Għar Dalam – fascynująca jaskinia, w której odkryto ceramikę sprzed ponad 7000 lat (ok. 5000 r. p.n.e.). To właśnie to stanowisko archeologiczne pozwoliło badaczom potwierdzić najstarsze ślady obecności człowieka na archipelagu.
Skarby architektury i kultura
Dla pasjonatów historii kluczowym punktem wyprawy jest stolica kraju, Valletta. Na powierzchni niecałego kilometra kwadratowego, który w całości wpisany jest na Listę UNESCO, zgromadzono aż 320 zabytkowych obiektów. Zamiast próbować zobaczyć wszystkie, warto skupić się na najważniejszych:
- Konkatedra Świętego Jana Chrzciciela: XVI-wieczna świątynia z barokowym wnętrzem oraz Oratorium, w którym podziwiać można słynny obraz Caravaggia „Ścięcie św. Jana Chrzciciela”;
- Pałac Wielkich Mistrzów: historyczna siedziba zakonu joannitów, a obecnie reprezentacyjny obiekt państwowy;
- Casa Rocca Piccola: XVI-wieczny, wciąż zamieszkany pałac arystokratyczny udostępniony do zwiedzania;
- Narodowe Muzeum Archeologiczne: miejsce gromadzące bezcenne artefakty z maltańskich świątyń megalitycznych;
- Wyższe Ogrody Barrakka (Upper Barrakka Gardens): punkt widokowy oferujący panoramiczny widok na Wielki Port (Grand Harbour) i Trzy Miasta.
Jeśli potrzebujesz więcej zabytkowych wrażeń, należy wyjechać poza Vallettę. Mdina, dawna stolica Malty ulokowana na w centralnej części wyspy, to wyjątkowe miejsce dla miłośników średniowiecznej i barokowej architektury. Otoczone potężnymi murami obronnymi miasto zachwyca krętymi, wąskimi uliczkami przypominającymi labirynt, z których roztacza się panoramiczny widok na całą wyspę. Ruch samochodowy jest tu ograniczony do absolutnego minimum, dzięki czemu obszar ten zasłużył na swój słynny przydomek „Ciche Miasto”.
Niedaleko Mdiny znajduje się miasto Mosta słynące z monumentalnej Rotundy. Świątynia posiada jedną z największych kopuł w Europie. X jej historią wiąże się słynny cud z 1942 roku, kiedy zrzucona przez Luftwaffe bomba przebiła dach, ale nie eksplodowała wśród wiernych. Zaraz obok warto zajrzeć do Palazzo Parisio w Naxxar, który dzięki swojemu zachwycającemu wyglądowi, nazywany bywa „Małym Wersalem”.
Prehistoryczne cuda architektoniczne
Poza stolicą kraju absolutnym zwieńczeniem historycznej trasy jest Hypogeum Ħal-Saflieni w miejscowości Paoli. Ta niezwykła, podziemna neolityczna struktura wycięta w skale użytkowana była już od 4000 do 2500 r. p.n.e. Do listy wyjątkowych miejsc sakralnych z epoki kamienia należy dopisać również prehistoryczne świątynie Mnajdra oraz Ħaġar Qim (datowane na lata ok. 3600–3000 p.n.e.), które zachwycają precyzją wykonania i wiekiem wyprzedzającym egipskie piramidy.
Pogoda na Malcie – kiedy przyjechać?
Malta to kierunek, który zachwyca pogodą przez cały rok. W miesiącach zimowych i poza sezonem (od listopada do kwietnia) średnia temperatura wynosi około 14–16°C, co stwarza idealne warunki do komfortowego zwiedzania bez tłumów. Z kolei w szczycie lata słupki rtęci regularnie sięgają 32°C, przyciągając miłośników upałów i morskich kąpieli. Takie warunki klimatyczne sprawiają, że na archipelag warto wybrać się o dowolnej porze roku.
Z czym wrócić z Malty?
Na Malcie pamiątek z pewnością nie brakuje. Miłośnicy klasycznych gadżetów, takich jak breloczki czy otwieracze do butelek z tradycyjnymi łódkami luzzu znajdą je na każdym kroku. Jeśli jednak szukasz bardziej wyszukanych i autentycznych przedmiotów, warto postawić na lokalne rzemiosło.
Prawdziwą dumą archipelagu są wyroby ze szkła artystycznego – ręcznie dmuchane wazony, filiżanki czy dekoracje zachwycają intensywnymi barwami. Wyjątkowym upominkiem będzie również słynna biżuteria filigranowa, tworzona ze srebrnych i złotych drucików z niewiarygodną precyzją. Warto poszukać także unikalnej ceramiki oraz tradycyjnych koronek z wyspy Gozo. Dla osób poszukujących pamiątek sakralnych świetnym wyborem będą dewocjonalia z sanktuarium Ta' Pinu na Gozo – najważniejszego miejsca objawień w kraju – lub klasyczny krzyż maltański, dostępny w formie eleganckich rzeźb, obrazów czy wisiorków.
Wyzwanie nadmiernej turystyki na Malcie
Rosnąca popularność wyspy sprawia, że w ostatnich latach Malta zmaga się z poważnym problemem overtourismu. Rekordowe liczby odwiedzających przeciążają lokalną infrastrukturę oraz transport publiczny, co coraz mocniej odczuwają rodowici mieszkańcy. Dawniej spokojne miejscowości ustępują miejsca nowym inwestycjom deweloperskim i hotelowym, zmieniając tradycyjny charakter archipelagu. Mimo protestów społecznych lokalne władze nie planują obecnie wprowadzania ograniczeń, stawiając na dalszy rozwój bazy turystycznej. Planując podróż, warto mieć to na uwadze i wybierać mniej zatłoczone miesiące, by zwiedzać kraj w bardziej zrównoważony sposób.
Szukasz więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler.
