Crip to krab, którego historia w ostatnich tygodniach przyciągnęła uwagę internautów z całego świata. Jego profil na Instagramie, prowadzony pod nazwą @cripthecrab, zgromadził już ponad 280 tys. obserwujących. Użytkownicy mediów społecznościowych śledzą losy zwierzęcia, które straciło odnóża i obecnie wraca do zdrowia. Przypadek Cripa zwraca jednak uwagę również na niezwykłe mechanizmy obronne skorupiaków. Dlaczego kraby tracą odnóża i czy rzeczywiście potrafią je zregenerować?
WIDEO…
Crip the Crab podbija Instagram. Jak wygląda opieka nad krabem bez nóg?
Historia Cripa rozpoczęła się trzy tygodnie temu na Florydzie, kiedy to Jenny Rawdanowicz zauważyła w trawie kraba, który nie miał odnóży krocznych. Zwierzę nie było w stanie samodzielnie się przemieszczać, dlatego kobieta postanowiła zabrać je ze sobą i zapewnić mu opiekę. Nie wiadomo, w jakich dokładnie okolicznościach doszło do utraty kończyn ani jak długo krab znajdował się w takim stanie – pewne jest natomiast, że bez pomocy miałby poważne trudności ze zdobywaniem pożywienia i unikaniem zagrożeń.
Obecnie codzienna opieka nad Cripem wymaga przede wszystkim cierpliwości. Na nagraniach publikowanych przez Jenny można zobaczyć, jak podaje mu niewielkie porcje jedzenia, ponieważ uszkodzone szczypce utrudniają zwierzęciu samodzielne pobieranie pokarmu. Kobieta obserwuje również jego zachowanie i zajmuje się zmianami na pancerzu, które wymagają odpowiedniej pielęgnacji. Z czasem zaczęła zabierać go również do naturalnego środowiska, m.in. nad rzekę Sebastian na Florydzie.
Publikowane materiały pozwalają obserwować, jak zwierzę radzi sobie z jedzeniem i reaguje na otoczenie, a jego opiekunka ma nadzieję, że z czasem wróci do pełnej sprawności. Choć przed krabem może być jeszcze długa droga, jego przypadek rodzi pytanie, w jaki sposób mógł znaleźć się w takim stanie. W świecie skorupiaków istnieje bowiem mechanizm, który w określonych sytuacjach pozwala zwierzęciu samodzielnie pozbyć się kończyny.
Dlaczego kraby odrzucają odnóża? Autotomia jest mechanizmem obronnym
Utrata kończyny dla większości zwierząt oznacza poważny uraz, jednak niektóre skorupiaki wykształciły zdolność do jej kontrolowanego odrzucenia. Zjawisko to nazywa się autotomią i stanowi mechanizm obronny, który może zwiększać szanse na przeżycie w sytuacji bezpośredniego zagrożenia. Kiedy drapieżnik chwyci kraba za nogę lub szczypce, zwierzę jest w stanie odłączyć tę część ciała, uwalniając się z uścisku napastnika. Podobna reakcja może nastąpić w przypadku poważnego uszkodzenia kończyny, kiedy jej zachowanie mogłoby prowadzić do dalszych obrażeń.
Autotomia nie polega jednak na przypadkowym oderwaniu odnóża. Jego budowa umożliwia rozdzielenie tkanek w określonym miejscu, blisko tułowia, co pomaga ograniczyć utratę hemolimfy, czyli płynu krążącego w organizmie stawonogów. Dzięki temu zwierzę może uniknąć znacznie poważniejszych konsekwencji, jakie wiązałyby się z niekontrolowanym uszkodzeniem kończyny. Mechanizm ten nie jest jednak pozbawiony kosztów. Krab, który stracił nogę lub szczypce, może mieć trudności z poruszaniem się, zdobywaniem pożywienia i obroną przed kolejnymi zagrożeniami.
A jak często dochodzi do takich przypadków? Badania opublikowane w 1991 roku na łamach czasopisma „The Biological Bulletin”, dotyczące populacji kraba błękitnego (Callinectes sapidus) w rejonie zatoki Chesapeake, wykazały, że od 17% do 39% badanych osobników nie miało co najmniej jednej kończyny lub znajdowało się w trakcie jej regeneracji. Najczęściej obserwowano utratę pojedynczych odnóży, natomiast rozległe uszkodzenia obejmujące kilka kończyn należały do rzadkości. Wyniki pokazują, że zjawisko to jest istotnym elementem biologii krabów, choć nie pozwalają ustalić przyczyny obrażeń konkretnego osobnika. W przypadku Cripa nie wiadomo więc, czy doszło do autotomii, czy też utracił nogi wskutek innych urazów.
Czy krabom odrastają nogi? Regeneracja może trwać od miesięcy do kilku lat
Utrata odnóża nie zawsze oznacza dla kraba trwałe kalectwo. Skorupiaki mają zdolność regenerowania niektórych części ciała, w tym nóg i szczypiec, choć proces ten jest znacznie bardziej złożony niż zwykłe gojenie się rany. Wiąże się bowiem z linieniem, czyli okresową wymianą zewnętrznego szkieletu, który chroni ciało zwierzęcia, ale nie rośnie razem z nim. Aby zwiększyć swoje rozmiary, krab musi więc zrzucić dotychczasowy pancerz i wytworzyć nowy.
W przypadku utraconej kończyny jeszcze przed linieniem może zacząć rozwijać się jej zawiązek, z którego powstaje nowe odnóże. Po zrzuceniu starego pancerza staje się ono widoczne, choć początkowo jest zazwyczaj znacznie mniejsze od pozostałych. Osiągnięcie pełnych rozmiarów wymaga kolejnych linień, a ich częstotliwość zależy od gatunku, wieku zwierzęcia oraz warunków środowiskowych. Jak wyjaśnia amerykańska Narodowa Administracja Oceaniczna i Atmosferyczna (NOAA), u badanych krabów odbudowa kończyny do pierwotnej wielkości może wymagać trzech takich cykli.
W takim razie ile czasu zajmuje regeneracja? Nie ma jednej odpowiedzi, ponieważ u młodych osobników proces ten przebiega zwykle szybciej niż u dorosłych. Według Florida Fish and Wildlife Conservation Commission młode kraby z rodzaju Menippe, które linieją co najmniej dwa razy w roku, mogą odtworzyć utracone odnóże w ciągu kilku miesięcy. U dorosłych osobników tego rodzaju linienie następuje zazwyczaj raz w roku, dlatego pojawienie się nowej kończyny może zająć około roku, a odzyskanie niemal pierwotnych rozmiarów szczypiec nawet trzy lata. Są to jednak dane dotyczące określonych krabów, których nie można bezpośrednio odnosić do wszystkich gatunków.
Dodatkowym wyzwaniem jest sam proces linienia. Bezpośrednio po opuszczeniu starego pancerza nowa osłona ciała pozostaje miękka, przez co zwierzę jest bardziej podatne na urazy. Zdolność do regeneracji nie oznacza więc, że odzyskanie sprawności jest pewne, szczególnie w przypadku tak rozległej utraty kończyn. Nie sposób obecnie przewidzieć, czy Cripowi odrosną wszystkie nogi ani jak długo mogłoby to potrwać. Jego dalszy stan będzie zależał od kondycji organizmu, przebiegu kolejnych linień oraz możliwości odbudowy uszkodzonych części ciała.
Źródła: The Biological Bulletin, NOAA, Florida Fish and Wildlife Conservation Commission
