Zjawisko to związane jest ze skrajnym niedożywieniem. Eksperci szacują, że cierpi na nie nawet 25 mln pacjentów na całym świecie. Zjawisko to dotyczy przede wszystkim populacji Azji i Afryki zmagających się ze skrajnym ubóstwem i brakiem dostępu do opieki zdrowotnej. Oficjalne uznanie nowej klasyfikacji przez Międzynarodową Federację Cukrzycy (IDF) to kluczowy krok, by ujednolicić globalne kryteria badawcze i powstrzymać wdrażanie wysoce niebezpiecznych terapii, które w tym momencie stosowane są dla tej grupy chorych.
WIDEO…
Dekady medycznych błędów
Pierwsze oficjalne opisy pacjentów cierpiących na ten wariant choroby pochodzą z Jamajki z 1955 roku. Początkowo WHO potwierdziła istnienie tej dolegliwości w latach 80. XX wieku, przypisując jej roboczą nazwę cukrzycy związanej z niedożywieniem (MRDM). Jednak ze względu na brak spójnych dowodów patofizjologicznych, w 1999 roku całkowicie wycofano tę klasyfikację z użycia.
Czemu to tak istotne? Wystarczy spojrzeć na dotychczasową medyczną typologię. Typ 1 polega na autoimmunologicznym niszczeniu komórek trzustki. Typ 2 wynika z insulinooporności napędzanej otyłością. Typ 3c to efekt wtórny uszkodzenia narządu (np. w wyniku urazu lub stanu zapalnego), a odmiana ciążowa uwarunkowana jest zmianami hormonalnymi. Nowo uznana cukrzyca typu 5 stanowi odrębną, piątą kategorię, w której strukturalne uszkodzenie układu metabolicznego wynika z drastycznego deficytu makro- i mikroskładników odżywczych w kluczowych fazach rozwoju.
Głód trwale niszczy trzustkę
Badania kliniczne bezsprzecznie udowodniły, że przedłużające się niedożywienie (zwłaszcza w okresie niemowlęcym i wczesnodziecięcym) bezpośrednio upośledza rozwój trzustki. Przełom przyniosły prace z 2022 roku, którymi kierowała dr Meredith Hawkins z Globalnego Instytutu Cukrzycy. Jej zespół przebadał pacjentów w południowych Indiach i po raz pierwszy wykazał istnienie unikatowego profilu metabolicznego dla tego schorzenia.
Badania udowodniły, że chorzy z typem 5 zmagają się z zauważalnym niedoborem insuliny (podobnie jak w typie 1), ale organizm nadal zachowuje wrażliwość na ten hormon – nie dochodzi u nich do całkowitej insulinooporności komórkowej (jak ma to miejsce w typie 2). – Cukrzyca związana z niedożywieniem jest częstsza niż gruźlica i prawie tak powszechna jak HIV. Jednak brak oficjalnej nazwy utrudniał diagnozowanie pacjentów i poszukiwanie skutecznych terapii – podkreślała dr Hawkins w swoim oświadczeniu.
Czemu to groźne? Błędne procedury leczenia mogą zabić
Brak precyzyjnej kategorii diagnostycznej sprawiał, że lekarze notorycznie przypisywali pacjentów z typem 5 do grup z typem 1 lub 2. Wdrażali tym samym standardowe algorytmy leczenia, które okazywały się nieskuteczne klinicznie. Co gorsza, ze względu na specyficzną, zachowaną wciąż wrażliwość tkankową tych pacjentów, standardowe dawki syntetycznej insuliny często wywoływały drastyczny, zagrażający życiu spadek poziomu glukozy we krwi.
– Niewłaściwe leczenie insuliną może wywołać hipoglikemię. Stanowi to szczególne ryzyko w miejscach, w których brakuje żywności, a monitorowanie glukozy jest niemożliwe – tłumaczył zespół badawczy w 2025 roku w podsumowującym przeglądzie medycznym.
Potrzeba pilnych zmian w globalnej opiece. Cierpią najsłabsi
Obecnie specjalna grupa IDF pracuje nad wdrożeniem rygorystycznych wytycznych terapeutycznych oraz budową globalnego rejestru badawczego. Choć epicentrum problemu znajduje się w państwach Globalnego Południa (w biednych krajach Afryki czy Azji), to wskaźniki niedożywienia i związanych z nim powikłań rosną również w części Ameryki Łacińskiej i na Karaibach.
Żyjemy w niebezpiecznych czasach. Epoka kryzysów gospodarczych, zawirowań politycznych oraz zmian klimatycznych uderza w bezpieczeństwo żywnościowe i napędza ubóstwo. Bez oficjalnego statusu badaczom znacznie trudniej było zdobywać fundusze na opracowywanie dedykowanych leków. Uznanie istnienia cukrzycy typu 5 daje wreszcie naukowe podstawy do wdrożenia bezpiecznych terapii dla milionów zaniedbanych systemowo pacjentów.
Źródło: Science Alert
