Nadmierne spożycie soli (chlorku sodu) istotnie zwiększa ryzyko chorób układu krążenia. Sód zatrzymuje wodę w organizmie, co podnosi objętość krwi i prowadzi do nadciśnienia tętniczego. To z kolei drastycznie zwiększa zagrożenie udarem mózgu, zawałem serca, niewydolnością serca oraz uszkodzeniem nerek.
WIDEO…
Ograniczenie soli dziś to kluczowy element profilaktyki zdrowotnej, choć bardzo trudny do wprowadzenia, ze względu na fakt, że sól towarzyszy nam w kuchni od tysięcy lat, a posolone potrawy są po prostu smaczniejsze. Nowe badanie dowodzi jednak, że ograniczenie spożycia nie musi być jedyną drogą. Ogromne znaczenie mogłoby mieć też powszechne wzbogacenie chlorku sodu chlorkiem potasu.
Sól wzbogacona potasem może zapobiec milionom zgonów
Zamiana zwykłej soli kuchennej na odmianę wzbogaconą potasem mogłaby zapobiegać rocznie blisko trzem milionom zgonów oraz dziesięciu milionom nowych przypadków chorób układu krążenia i nerek na całym świecie – dowodzi artykuł naukowy opublikowany właśnie „Nature Health". Do takich wniosków doszli naukowcy z międzynarodowego The George Institute for Global Health w Australii, którzy ocenili korzyści zdrowotne płynące z zastąpienia powszechnie używanego chlorku sodu produktem wzbogaconym chlorkiem potasu. Przeanalizowali sytuację aż w 193 krajach.
Skala problemu, którego dotyczy badanie, jest ogromna. Na całym świecie co trzecia osoba dorosła w wieku od 30 do 79 lat cierpi na nadciśnienie tętnicze. To w sumie 1,4 miliarda ludzi! Choroby układu krążenia pozostają główną przyczyną zgonów i niepełnosprawności w 2023 roku doprowadziły do 19,2 miliona zgonów, co oznacza wzrost o blisko 50 procent w ciągu ostatnich 30 lat.
Cudowna przemiana soli
Sól wzbogacona potasem powstaje przez zastąpienie części chlorku sodu chlorkiem potasu. W badaniu przyjęto skład 75 procent chlorku sodu i 25 procent chlorku potasu. Dla takich właśnie proporcji mamy najlepsze dowody korzyści klinicznych. Pod względem wyglądu, smaku oraz zastosowania w kuchni produkt ten nie różni się od tradycyjnej soli. Jak wyjaśnił Bruce Neal z The George Institute, rozwiązanie to pozwala jednocześnie ograniczyć nadmiar sodu i zwiększyć podaż potasu, czyli dwa dobrze udokumentowane czynniki wysokiego ciśnienia tętniczego.
Badacze przeanalizowali pięć scenariuszy: od całkowitej zamiany wszystkich źródeł soli, po warianty ukierunkowane wyłącznie na osoby z rozpoznanym lub leczonym nadciśnieniem. Wyniki były jednoznaczne. Globalne zastąpienie chlorku sodu w produkt wzbogacony chlorkiem potasu mogłoby zapobiec 2,96 miliona zgonów rocznie, co odpowiada 14,6 procent zgonów przypisywanych chorobom układu krążenia i nerek. Nawet w najbardziej ograniczonym wariancie, obejmującym tylko leczonych pacjentów z nadciśnieniem, odnotowano zapobieżenie około 0,48 miliona zgonów rocznie.
Naukowcy ostrzegają przed ryzykiem dla osób z chorobami nerek
Mimo tak znacznych korzyści, pewnym wyzwaniem pozostaje ryzyko wystąpienia zbyt wysokiego poziomu potasu we krwi, czyli hiperkaliemii, u osób z zaawansowaną chorobą nerek. Analiza wykazała jednak, że w grupie pacjentów z przewlekłą chorobą nerek w stadiach od G3 do G5 zamiana soli mogłaby zapobiec około 0,75 miliona zgonów sercowo naczyniowych, przy potencjalnych 0,10 miliona zgonów spowodowanych hiperkaliemią a więc korzyści wyraźnie przeważają nad ryzykiem.
– Osoby z poważną chorobą nerek oraz przyjmujące leki, które znacząco podnoszą poziom potasu we krwi, musiałyby zachować ostrożność. Ryzyko w tej grupie można skutecznie ograniczyć poprzez edukację pacjentów, odpowiednie znakowanie produktów oraz nadzór lekarza – podkreślił nefrolog, profesor Vivek Jha z filii The George Institute w Indiach.
W 2025 roku Światowa Organizacja Zdrowia zaleciła stosowanie soli wzbogaconej potasem w celu obniżenia ciśnienia tętniczego oraz zmniejszenia ryzyka chorób układu krążenia. Neal zaznaczył, że globalne przejście na taki produkt jest na razie jedynie postulatem, lecz stanowi punkt wyjścia do dyskusji. Jego zdaniem to rozwiązanie o większym potencjale i niższych kosztach niż wiele metod leczenia farmakologicznego.
Podkreślił także, że niezbędne są strategie dostosowane do specyfiki poszczególnych krajów. Samo wprowadzenie wzbogaconej soli do sklepów nie wystarczy. – Niezbędne jest zaangażowanie przemysłu spożywczego w Europie i Ameryce Północnej, gdzie ponad 70% spożycia soli pochodzi z żywności przetworzonej oraz posiłków w restauracjach – powiedział Bruce Neal.
To niejedyne badanie potencjalnych zamienników soli. Niedawno pisaliśmy o produkcie o wyjątkowej słoności, uzyskanym przez dodanie peptydów do chlorku sodu. Zapewne w końcu doczekamy się zdrowszego produktu, który zastąpi sól, bez kompromisów smakowych.
Źródła: Nauka w Polsce, Nature Health
