Panoramiczne okna, wygodne fotele i zmieniające się za szybą ośnieżone doliny, jeziora oraz poszarpane górskie granie. Podróż szwajcarską koleją może przypominać oglądanie filmu, tyle że krajobrazy są prawdziwe i znajdują się na wyciągnięcie ręki. Tak jest na dwóch legendarnych trasach – Ekspresu Bernina i Ekspresu Lodowcowego. Każda z nich pokazuje Alpy z nieco innej perspektywy, a obie udowadniają, jak szwajcarska kolej potrafi połączyć technikę z naturą.

Ekspres Bernina. Z nosem przy panoramicznej szybie

Czerwone jak cegła wagony Ekspresu Bernina widać już z daleka. Ta 122-kilometrowa trasa łączy dwa państwa i jest prawdziwym inżynieryjnym majstersztykiem. Pomimo stromych podjazdów i ogromnej różnicy wzniesień pociąg pokonuje ją bez użycia szyn zębatych, poruszając się wyłącznie na tradycyjnych kołach. Z lodowcowej przełęczy Bernina, gdzie najwyższy punkt na stacji Ospizio Bernina znajduje się na wysokości 2253 m n.p.m., zjeżdża aż do włoskiego Tirano, położonego na wysokości 429 m n.p.m.

Podróż zaczyna się spokojnie. Po opuszczeniu Chur pociąg przemierza pokrytą białym puchem dolinę Renu, a następnie wjeżdża w kolejne doliny Gryzonii położone u stóp Alp. Za panoramicznymi szybami przesuwają się zimowe krajobrazy, chatki, ośnieżone drzewa, jeziora i górskie granie. Trudno nie mieć nosa przyklejonego do szyby.

W pewnym momencie pociąg wjeżdża w tunel, by chwilę później znaleźć się na monumentalnym wiadukcie Landwasser, wznoszącym się 65 metrów nad doliną. Dalej pojawia się potężny jęzor lodowca Morteratsch spływający z masywu Bernina, a potem kolejne jeziora – między innymi Lej Nair i Lago Bianco. Krajobraz robi się coraz bardziej surowy i wysokogórski.

W końcu Ekspres Bernina dociera do Ospizio Bernina, najwyższego punktu całej trasy. Nazwa Ospizio – z włoskiego hospicjum, schronisko lub dom pielgrzyma – nawiązuje do zabytkowego kamiennego budynku wzniesionego na przełęczy Bernina. Przed laty dawał on schronienie kupcom, pasterzom i podróżnym pokonującym trudny szlak przez Alpy. Nieco później pociąg zatrzymuje się na stacji Alp Grüm, skąd można spojrzeć na lodowiec Palü.

Szwajcaria
Adobe Stock

Z alpejskiej zimy niemal prosto do lata

Dalej trasa prowadzi obok turkusowego jeziora Poschiavo, położonego na wysokości 962 m n.p.m. Pociąg pokonuje ostre zakręty i serpentyny, stopniowo się obniżając. Wtedy zaczyna się jedna z najbardziej niezwykłych części podróży.

Krajobraz łagodnieje, śniegu jest coraz mniej, pojawiają się kamienne domy, tarasowe pola i południowa roślinność. Z głębokiej alpejskiej zimy pasażerowie trafiają niemal wprost do letniej rzeczywistości. To znak, że zbliża się włoskie Tirano – i że zamiast widoku lodowców za chwilę bardziej na miejscu będzie filiżanka włoskiej kawy.

Szwajcaria
Adobe Stock

Ekspres Lodowcowy. Najwolniejszy ekspres świata

Druga z legendarnych kolejowych tras Szwajcarii również nie służy do bicia rekordów prędkości. Ekspres Lodowcowy od niemal stu lat przecina Alpy, łącząc Zermatt ze St. Moritz. Pierwszy pociąg połączył te dwa miejsca w 1930 roku, wykorzystując trzy istniejące wcześniej linie kolejowe. Pokonuje 291 kilometrów, 291 mostów i 91 tuneli, a cała podróż trwa około ośmiu godzin. Średnia prędkość wynosi zaledwie 36 km/h, dlatego Glacier Express zyskał przydomek „najwolniejszego ekspresu świata”.

Szwajcaria
© Schweiz Tourismus

Początek trasy trudno wyobrazić sobie bardziej spektakularnie. Zermatt leży w cieniu Matterhornu – góry o niemal idealnie piramidalnej sylwetce, wznoszącej się na wysokość 4478 m n.p.m. Gdy pociąg rusza, za panoramicznymi szybami sięgającymi dachu zostają modrzewiowe chaty, spichlerze na kamiennych podporach i wąskie uliczki, po których zamiast samochodów spalinowych poruszają się elektryczne pojazdy.

Szwajcaria
© Schweiz Tourismus

Ekspres Lodowcowy toczy się wzdłuż rzeki Vispy, a następnie doliną Rodanu w kierunku Brig. Za oknami przesuwają się stodoły, oszronione kapliczki i spokojne alpejskie wsie. Łatwo zapomnieć, że każdy kilometr tych torów był kiedyś ogromnym wyzwaniem dla inżynierów. By pokonać różnice wysokości, wykorzystano system spiralnych tuneli, szerokich łuków i wiaduktów, dzięki którym pociąg zdobywa kolejne metry niemal niezauważalnie. Po niespełna trzech godzinach dociera do Andermatt. Dziś to elegancki kurort, ale przez wieki miejsce stanowiło ważną bramę Europy. Przez tutejszą przełęcz św. Gotarda ciągnęły kupieckie karawany z solą i jedwabiem, maszerowały wojska i kursowały historyczne dyliżanse.

Przez Oberalp i wzdłuż młodego Renu

Za Andermatt zaczyna się najbardziej wymagający podjazd. Pociąg wspina się na przełęcz Oberalp – najwyższy punkt całej trasy, położony na wysokości 2033 m n.p.m. Świerki stopniowo ustępują miejsca surowemu wysokogórskiemu krajobrazowi. To właśnie na tym odcinku szczególnie dawało o sobie znać zagrożenie lawinowe, które przez lata uniemożliwiało zimowe przejazdy. Dopiero otwarcie tunelu bazowego Furka w 1982 roku pozwoliło na całoroczne podróżowanie tą trasą.

Szwajcaria
Adobe Stock

Za przełęczą rozpoczyna się zjazd w stronę Disentis/Mustér. To ważny punkt kolejowej podróży – spotyka się tu infrastruktura dwóch operatorów, dlatego w ciągu zaledwie kilku minut zmieniana jest lokomotywa. Od tego miejsca tory prowadzą niemal równolegle do młodego Renu. Rzeka, która kilkaset kilometrów dalej stanie się jedną z najważniejszych arterii Europy, tutaj przypomina jeszcze górski potok płynący między świerkami i znikający pod śnieżnymi zaspami.

Za oknem pojawiają się niewielkie retoromańskie wioski i charakterystyczne domy zdobione techniką sgraffito. W regionie Surselva wciąż można usłyszeć retoromański – czwarty język narodowy Szwajcarii. W Ilanz dolina gwałtownie się zwęża, a kilka minut później pociąg wjeżdża do Ruinaulty. Białe urwiska wąwozu osiągają nawet 350 metrów wysokości i przypominają gigantyczne katedry. Nieprzypadkowo miejsce to nazywane jest Wielkim Kanionem Szwajcarii.

Szwajcaria
Adobe Stock

Kolej, która wpisała się w alpejski krajobraz

Trasa prowadzi dalej przez Chur, najstarsze miasto Szwajcarii, a następnie wjeżdża na linię Albula, otwartą w 1903 roku i uznawaną za triumf europejskiej inżynierii. Każdy metr wysokości zdobywany jest tutaj dzięki precyzyjnym łukom i spiralnym tunelom.

Za Thusis dolina gwałtownie się zamyka. Pociąg raz po raz znika w skale, by za moment wyłonić się na moście nad rzeką Albulą. Na jednym z szerokich łuków można spojrzeć w dół i zobaczyć własny pociąg kilkadziesiąt metrów niżej. To nie złudzenie, ale efekt spiralnego tunelu – pętli ukrytej w skale, która pozwala lokomotywie płynnie zdobywać wysokość.

Właśnie za tę niezwykłą harmonię techniki z naturą linia Albula wraz z linią Bernina została w 2008 roku wpisana na listę UNESCO.
Chwilę później pojawia się jeden z najbardziej ikonicznych widoków całej podróży. Wiadukt Landwasser wyrasta z pionowej ściany niczym jej naturalne przedłużenie. Sześć kamiennych łuków wznosi się 65 metrów nad doliną, by po chwili zniknąć w litej skale. Jeszcze bardziej imponujące jest to, że konstrukcję wzniesiono bez użycia tradycyjnego drewnianego rusztowania. Dziś Landwasser należy do najczęściej fotografowanych miejsc w Szwajcarii.

Za wiaduktem krajobraz znów się zmienia. W Bergün pojawiają się kamienne domy i wąskie uliczki, a następnie pociąg wjeżdża do Engadyny. Góry odsuwają się, robiąc miejsce jeziorom i szerokim płaskowyżom. Gryzonia jest przy tym jedynym trójjęzycznym kantonem Szwajcarii – obok niemieckiego i włoskiego ważną częścią jej tożsamości pozostaje retoromański.

W końcu między drzewami pojawia się tafla jeziora St. Moritz i panorama słynnego kurortu. Od ponad 160 lat St. Moritz wyznacza standard wypoczynku w Alpach, a historia jego zimowej turystyki wiąże się z hotelarzem Johannesem Badruttem. Założył się on z angielskimi gośćmi, że słońce w Gryzonii świeci również zimą. Wygrał, a zimowa legenda kurortu zaczęła nabierać rozpędu.

To właśnie w St. Moritz, po około ośmiu godzinach i 291 kilometrach od wyjazdu z Zermatt, kończy się podróż Ekspresem Lodowcowym. Po drodze zmienia się niemal wszystko: krajobraz, wysokość, język i architektura.

Szwajcaria
© Schweiz Tourismus

Ekspres Bernina i Ekspres Lodowcowy nie są więc tylko sposobem na przemieszczanie się po Szwajcarii. To podróże, podczas których droga staje się celem, a miejsce przy panoramicznym oknie – najlepszym punktem widokowym.

Materiał promocyjny Ambasady Szwajcarii