Nowe dane z kilku krajów pokazują, że szczepienia i przeciwciała monoklonalne przeciw syncytialnemu wirusowi oddechowemu (RSV) drastycznie ograniczają liczbę hospitalizacji wśród najbardziej narażonych grup, czyli niemowląt i osób starszych. Jak opisuje serwis Nature, w ciągu zaledwie kilku lat medycyna przeszła od braku jakiejkolwiek skutecznej profilaktyki do wyboru spośród kilku preparatów.
WIDEO…
Wirus RSV jest głównym patogenem odpowiedzialnym za infekcje dróg oddechowych u większych dzieci oraz najczęstszą przyczyną chorób dolnych dróg oddechowych u niemowląt. Jest też niebezpieczny dla seniorów, zwłaszcza w przypadku przebywania w zbiorowościach, takich jak domy opieki.
Dania: hospitalizacje niemowląt spadły o około 75%
Najbardziej wymowne dane pochodzą z Danii, gdzie 1 października 2025 r. wprowadzono ogólnokrajowy program szczepienia kobiet w ciąży przeciw RSV. Przeciwciała wytworzone po szczepieniu przenikają przez łożysko i chronią dziecko mniej więcej przez pierwsze pół roku życia, czyli w okresie największego ryzyka ciężkiego przebiegu choroby.
Zespół pod kierunkiem Caroline Klint Johannesen ze szpitala w Hillerød ustalił, że po starcie programu liczba hospitalizacji z powodu RSV wśród niemowląt w wieku 0–5 miesięcy wyniosła 9,9 na 1000, wobec średnio 39,3 na 1000 w trzech poprzednich sezonach. To spadek o około 75%. Z początku naukowcy sądzili, że te dane są błędne – nie spodziewali się, że szczepienia zadziałają tak szybko i na taką skalę.
Szczepienie przyjęło 72% uprawnionych kobiet. Najbardziej narażone noworodki, w tym wcześniaki, otrzymywały zastrzyki z przeciwciała monoklonalnego. Autorzy zaznaczają jednak, że badanie nie dowodzi, iż za obserwowany efekt odpowiada wyłącznie szczepienie.
Szkocja, Argentyna i Chile potwierdzają skuteczność ochrony
Zachęcające doniesienia płyną jednak także z innych krajów. W Szkocji w sezonie 2024/2025 szczepionkę dla osób starszych zaproponowano początkowo wąskiej grupie wiekowej, a liczba hospitalizacji z powodu RSV w tej grupie spadła o 62%, przy wyszczepieniu około 70,6% uprawnionych. Z kolei wśród niemowląt, których matki się zaszczepiły, ryzyko hospitalizacji z powodu RSV było niższe o około 80%.
W rejonie Buenos Aires w Argentynie, gdzie wprowadzono obowiązkowe szczepienie ciężarnych, rzeczywista skuteczność szczepionki w zapobieganiu hospitalizacjom niemowląt sięgnęła około 79%. W sąsiednim Chile, gdzie niemowlętom podaje się przeciwciało monoklonalne, badacze szacują spadek hospitalizacji związanych z RSV o 77%. Szeroka analiza epidemiologiczna wykazała, że wszystkie trzy formy ochrony, czyli przeciwciała monoklonalne, szczepienie ciężarnych i szczepienie seniorów, zapewniają 70–80% ochrony. Nie odnotowano przy tym nowych zagrożeń dotyczących bezpieczeństwa.
RSV pozostaje groźny dla dzieci i seniorów na całym świecie
Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że RSV odpowiada rocznie za ponad 3,6 mln hospitalizacji i około 100 tys. zgonów wśród dzieci poniżej 5. roku życia. Ponad 97% tych zgonów ma miejsce w krajach o niskich i średnich dochodach. Wirus jest też niebezpieczny dla osób starszych, choć ryzyko to bywa niedoceniane. W Stanach Zjednoczonych agencja CDC szacuje, że w każdą z ostatnich dwóch zim z powodu RSV umierało tam od około 10 tys. do 25 tys. osób, głównie w starszych grupach wiekowych.
Zdaniem ekspertów największym wyzwaniem pozostaje objęcie ochroną krajów uboższych, gdzie śmiertelność jest najwyższa. Warunkiem są spadek cen preparatów oraz wzrost świadomości na temat zagrożeń związanych z RSV.
Jak wygląda profilaktyka RSV w Polsce
W Polsce dostępne są wszystkie trzy formy ochrony. Kobietom w ciąży zaleca się szczepionkę Abrysvo między 24. a 36. tygodniem ciąży, a od 1 marca 2024 r. jest ona bezpłatna w ramach refundacji dla ciężarnych. Niemowlętom rozpoczynającym pierwszy sezon RSV można podać przeciwciało monoklonalne nirsewimab, ze szczególnym priorytetem dla dzieci poniżej 6. miesiąca życia i z grup ryzyka. Od 1 października 2025 r. bezpłatne jest także szczepienie osób w wieku 65 lat i starszych. Osoby w wieku 60–64 lat mogą otrzymać preparat z odpłatnością 50%. O wyborze między szczepieniem matki a podaniem przeciwciała dziecku decyduje lekarz.
Źródło: Nature
