Rzeźbiarstwo to prawdopodobnie najstarsza z dziedzin sztuk plastycznych. Jego historia sięga paleolitu. Uważa się, że figurka o ludzkich kształtach – Wenus z Tan-Tan odkryta w 1999 roku w Maroku – jest jedną z pierwszych na świecie rzeźb wytworzonych przez człowieka. Powstała ok. 300–500 tysięcy lat temu. Pierwsze posągi przedstawiały najczęściej ludzi lub proste elementy geometryczne.
WIDEO…
Najstarsza rzeźba przedstawiająca zwierzę
Inaczej było z rzeźbami, które przedstawiały zwierzęta. Te zaczęły powstawać dużo później. Właśnie dlatego niemałą sensację wzbudziło najnowsze odkrycie archeologów w RPA. Na wschód od Still Bay, miasta w południowej części kraju, ponad 300 km od Kapsztadu, badacze znaleźli enigmatyczną, płaską kamienną rzeźbę.
Początkowo naukowcy nie wiedzieli, czym dokładnie jest ten przedmiot i czy w ogóle jest to rzeźba. Jednak analiza wykazała, że doszło do obróbki obiektu kamiennym narzędziem. Datowanie wykazało, że zabytek powstał nawet 130 tys. lat temu, a więc w epoce plejstocenu. Na jego powierzchni znajdowały się wyryte linie, które nie były przypadkowe. Badacze uznali, że ten niewielki posąg mógł przedstawiać płaszczkę, czyli chrzęstnoszkieletową rybę morską o płaskim, dyskowatym kształcie ciała.
Rzeźba przedstawia pewien gatunek płaszczki
Archeolodzy postawili tezę, że kamienna rzeźba może imitować gatunek Dasyatis chrysonota. Po pierwsze, stworzenie to często spotykane jest w wodach przybrzeżnych południowej Afryki. Gatunek ten można łatwo odróżnić od innych gatunków płaszczek po delikatnych niebieskich plamach i liniach na jasnobrązowym, trójkątnym korpusie. Po drugie, naukowcy uznali, że to właśnie ten gatunek płaszczki najbardziej przypomina ta rzeźba.
Archeolodzy odnaleźli w Turcji rzeźbę, która pochodzi sprzed 11 tysięcy lat. Przedstawia mężczyznę, który trzyma się za przyrodzenie, a z obydwu stron nacierają na niego dwa lamparty.
Zespół z RPA opublikował wyniki swoich badań na łamach czasopisma „Rock Art Research”. Sami zwracają jednak uwagę, że w przypadku tego odkrycia należy jeszcze zachować ostrożność, bo mówimy wciąż o niepotwierdzonej hipotezie. Autorzy napisali artykuł, który ukazał się w serwisie The Conversation. Stwierdzili w nim, że jest to „wysoce prawdopodobna spekulacja, oparta na analizie porównawczej dziesiątek tysięcy podobnych skał”.
Najstarsze przedstawienia zwierząt tworzyli neandertalczycy
– To pierwszy i jak dotąd jedyny przykład zwierzęcej rzeźby z tego okresu. Szanse na to, że coś takiego zostanie zachowane i będzie podlegać naszej interpretacji, są niewielkie. Możliwe więc, że będzie to jedyny kiedykolwiek zidentyfikowany przykład takiego dzieła sztuki. Zawsze możemy mieć jednak nadzieję – mówi w rozmowie z IFLScience Charles Helm, główny autor badania i profesor na Uniwersytecie Nelsona Mandeli.
Zespół twierdzi, że rzeźba została wykonana z piasku, który pod wpływem czasu zamienił się w kamień. – Obiekt ten jest niezwykle symetryczny, więc nie wierzymy w to, że powstał przypadkiem. Symetria jest zawsze intrygująca i może oznaczać tylko jedno: jest dziełem człowieka – wyjaśniają badacze.
Naukowcy w artykule przypomnieli, że dotychczas najstarszym znanym dziełem sztuki, który przedstawia zwierzę, jest liczące 43 900 lat malowidło przedstawiające świnię. Odnaleziono je w indonezyjskiej jaskini. Prof. Helm tłumaczy, że najwcześniejsze przedstawienia zwierząt w sztuce prawdopodobnie zostały wykonane przez neandertalczyków.
Źródło: Rock Art Research.
Nasz ekspert
