Nieznaną sztukę naskalną odkryto w Katalonii, która do tej pory bya pod tym względem uważana za białą plamę. Najwięcej pieczar pokrytych malowidłami zlokalizowanych jest w regionie franko-kantabryjskim i Andaluzji.
WIDEO…
W Katalonii znano zaledwie dwa niepewne lub uszkodzone przedstawienia wykonane przez łowców i zbieraczy. Uważano, że ściany skalne w tym rejonie nie są odpowiednie do wykonywania sztuki naskalnej. Badania zespołu pod kierunkiem dr. Josepa Marii Vergèsa i Míriam Salas-Altès z IPHES-CERCA obaliły ten pogląd.
Niezwykłe odkrycie
Jaskinia Font Major w Espluga de Francolí znana jest od 1957 roku, a w 1993 roku udostępniono w niej specjalną trasę turystyczną. Przez sześć dekad tysiące zwiedzających mijały ściany galerii, nie dostrzegając śladów pracy pradziejowych artystów
Dopiero 30 października 2019 r., w sektorze jaskini określonym mianem Gatoneres de Cal Palletes, badacze dostrzegli pod współczesnym graffiti paleolityczne ryty. Okazało się, że bezcenne dzieła znajdowały się na oczach ludzi przez dziesięciolecia. – Wbrew temu, co dawniej uważano, w północno-wschodniej Iberii znajdują się doskonałej jakości stanowiska ze sztuką naskalną z okresu paleolitu – mówi Míriam Salas-Altès.
Setki rytów – czas na dokumentację
Gdy dostrzeżono jeden ryt, wprawne oczy badaczy wychwytywały kolejne. Potrzebna była metodyczna analiza wszystkich ścian jaskini. Do tego zadania użyto zaawansowanych metod cyfrowych.
Naukowcy utworzyli trójwymiarowe cyfrowe modele powierzchni ścian jaskini. Na ich podstawie wykonano precyzyjne pomiary nacięć (większość rowków ma szerokość od 3 do 7 mm i jest stosunkowo płytka), co pozwoliło dokładniej przeanalizować ich przebieg oraz widoczność wynikającą z kontrastu podłoża. Zastosowano geometryczną analizę morfometryczną w 3D, aby zbadać dokładny profil rytów.
W ten sposób udało się wykonać kompletną listę rytów, którą zaprezentowano na łamach czasopisma „Antiquity”.
Motywy z jaskini Font Major
Rejestr obejmuje 55 przedstawień zwierzęcych (konie, koziorożce, jelenie, tury oraz rzadki wizerunek niedźwiedzia) i liczny zestaw znaków geometrycznych: linii, kratek, pętli. Twórcy celowo wykorzystywali naturalną rzeźbę skały jako linie podłoża pod swoje dzieła.
Oto kilka najbardziej intrygujących rytów zlokalizowanych przez archeologów
- Unikatowy wizerunek niedźwiedzia – jest to jeden z najrzadszych motywów w całym paleolitycznym repertuarze śródziemnomorskiej sztuki naskalnej. Ryt przedstawia niedźwiedzia z uszami ukazanymi en face oraz delikatnie uchylonym pyskiem;
- Ryt konia – jest to jedna z najbardziej kompletnych i wyrazistych figur w jaskini. Artysta w przemyślany sposób wykorzystał naturalną rzeźbę skały: dolna krawędź twardego zlepieńca wyznacza naturalną poziomą linię ziemi, na której „stoi” wygrawerowana sylwetka konia;
- Tajemniczy panel z setkami pętli – niezwykła i unikatowa kompozycja składająca się z setek wydrapanych motywów w kształcie pętli, tworzących poziome serie. Są to ryty nieznane z okresu paleolitu, być może są średniowieczne lub nowożytne.
Kiedy powstały ryty?
Datowanie rytów opiera się na metodach pośrednich i analizie stylistycznej. W przeciwieństwie do malowideł, z rytów nie da się pobrać próbki do badania fizykochemicznego. Dlatego naukowcy zbadali węgiel drzewny z głębi jaskini i uzyskali dzięki datowaniu radiowęglowemu wynik między 40 810 a 25 852 lat temu. Zdaniem badaczy współgra to ze stylistyką rytów naskalnych znanych z innych stanowisk.
Na powierzchni przynajmniej jednego rytu znajdują się osady kalcytowe, co stwarza rzadką możliwość przeprowadzenia bezpośredniego datowania metodą uranowo-torową. Pozwoli to na dokładne określenie minimalnego wieku osadu kalcytowego, a tym samym samego rytu naskalnego.
Źródło: Antiquity
