Zespół polskich i chorwackich archeologów pod kierunkiem prof. Fabiana Welca z Instytutu Archeologii UKSW i dr Any Konestry z Instytutu Archeologii w Zagrzebiu pracują na wyspie już od 2019 roku. Lukovac położona jest niedaleko bardzo popularnej wśród turystów wyspy Rab w Chorwacji.
WIDEO…
Maleńka pieczęć, wielkie odkrycie
Odkryty zabytek jest niewielki, mierzy około 22 na 19 milimetrów, a więc wielkością przypomina monetę pięcogroszową. Widać na nim napis, imię STEPHANVS w trzech wierszach, na drugiej stronoe skrót EPISC, od łacińskiego słowa episcopus, czyli „biskup”. Napis otoczony jest wieńcem. Przedmiot zdobią też rozety.
Dla archeologów to odkrycie jest pewną zagadką, bo do tej pory nie udało się powiązać biskupa Stefana z żadnym duchownym znanym ze źródeł pisanych dotyczących tego obszaru.
Funkcja bulli
Tego typu zabytki określana się mianem bull. – Tego rodzaju pieczęć dokumentowa zamykała urzędowy list lub akt prawny i potwierdzała tożsamość nadawcy. Sznur przewlekano przez ołowiany krążek, a następnie zaciskano ołów specjalnymi szczypcami. Po takim zabezpieczeniu nie można było otworzyć przesyłki bez pozostawienia śladów – powiedział Nauce w Polsce prof. Fabian Welc.
Pewnym zaskoczeniem jest to, że na bulli widnieje łaciński napis, bo z reguły na nich znajdowały się greckie inskrypcje. Jednak w odległej od Konstantynopola Italii czasem używano też łaciny.
Do tej pory naukowcy nie znaleźli innej podobnej bulli, pochodzącego z regionu wschodniego Adriatyku.
Kim był biskup Stefan?
Badacze mają dwie główne koncepcje. Być może Stefan był związany z pobliską wyspą Rab. W chronologii lokalnych biskupów widnieje kilkusetletnia luka – między VI-wiecznym Titianusem a Piotrem I, wzmiankowanym w 986 roku. Potwierdzenie, że diecezją kierował w tym czasie Stefan, pozwoliłoby wypełnić tę istotną białą plamę w jej dziejach. Jest też inna możliwość. Biskup Stefan mógł być związany z inną diecezją, np. Osorem lub Krkiem.
Wiek znaleziska archeolodzy wydedukowali na podstawie jego formy i cech napisu. Takie datowanie wspiera również głębokość warstwy, w której znaleziono zabytek.
Znaczenie wysepki Lukovac
W ocenie archeologów nowe odkrycie każe ponownie przyjrzeć się roli tej niewielkiej osady. Wedłuch nich oprócz funkcji obronnej i religijnej mogła ona być miejscem pobytu osób należących do ówczesnych elit, zarówno kościelnych, świeckich jak i wojskowych.
O interesujących znaleziska na wyspie Lukova pisaliśmy na naszych łamach już wcześniej. Za najbardziej zaskakujące znalezisko można uznać odkopanie licznych fragmentów bardzo charakterystycznych amfor na wino importowanych z bizantyjskiego Egiptu. Oznacza to, że na wyspie spożywano alkoholowe trunki z całej strefy zachodniego śródziemnomorza.
Źródło: Nauka w Polsce
