Minorka jest drugą co do wielkości wyspą Balearów, położoną w zachodniej części Morza Śródziemnego. Uznawana jest za mniejszą i bardziej dziką „siostrę” pobliskiej Majorki. Do tej pory opiera się masowej turystyce.

WIDEO…

player placeholder

To tutaj archeolodzy dokonali ciekawych ustaleń dotyczących rytuałów pogrzebowych społeczności, która żyła na wyspie ponad 2000 lat temu. Opisano je na łamach „Journal of Archaeological Science”.

Minorka w starożytności

W późnej epoce żelaza (IV–I w. p.n.e.) mieszkańcy Minorki byli zaangażowani w handel z różnych społecznościami Morza Śródziemnego. Mimo napływu obcych wzorców, mieszkańcy wyspy zachowali swoją tożsamość i unikatowe obyczaje pogrzebowe.

Zobacz także:

Zmarłych chowali w hypogeach, przed którymi znajdowały się wycięte w skale dziedzińce. W grobowcach archeolodzy odnajdywali charakterystyczne, ręcznie lepione puchary o wysokim dnie. Przypuszczano, że wewnątrz składano płynne ofiary, ale dokładna zawartość nie była do tej pory znana.

Rozwiązanie tajemnicy starożytnych naczyń

Głównym celem badania przeprowadzonego przez rzez Uniwersytet Autonomiczny w Barcelonie, Barcelońskie Centrum Superkomputerowe oraz Uniwersytet Pompeu Fabry było określenie funkcji i zawartości ceramiki rytualnej. Naukowcy przeanalizowali osady organiczne z 34 naczyń, pozyskanych ze stanowiska archeologicznego w Calescoves (Alaior). Badacze chcieli ustalić, jakie substancje towarzyszyły zmarłym oraz czy lokalne puchary i naczynia wzorowane na ceramice punickiej służyły do przechowywania odmiennych płynów.

Innowacyjna metodologia

Niewielkie rozmiary naczyń znajdowanych w grobowcach z Minorki stanowiły duże wyzwanie analityczne, bo możliwe było pobranie tylko bardzo małej próbki. Z tego powodu naukowcy opracowali nowatorską procedurę, która sprawdziła się w praktyce. Składała się z trzech kroków:

  • tomografii (CBCT) – skan 3D ukazał wnętrze naczyń i ukryte osady;
  • mikrowykopalisk – w laboratorium delikatnie, warstwa po warstwie, wydobyto ich wypełnienie;
  • analizy chemicznej metodą chromatografii gazowej ze spektrometrią mas (GC-MS) – wymagała pobrania niewielkich próbek.

Lokalne kontra obce

Okazało się, że lokalnie wykonane puchary o wysokim dnie w 70% zawierały pozostałości produktów mlecznych. Ze względu na bardzo małą pojemność naczyń naukowcy uznali, że służyły one do symbolicznego spożywania lub składania w darze niewielkich ilości mleka. Społeczności żyjące dwa tysiące lat temu na Minorce w dużej mierze trudniły się pasterstwem kóz i owiec.

W naczyniach udało się też wykryć ślady po winie – to pierwsze dowody na obecność wina w rytuałach pogrzebowych na Minorce. Ślady kwasu winowego i jabłkowego zidentyfikowano wyłącznie w naczyniach, które mimo lokalnej produkcji nawiązywały do form śródziemnomorskich.

Butelka dla dziecka – wzruszające znalezisko z grobu

W jaskini nr 45 w Calescoves archeolodzy natknęli się na niewielką ceramiczną czarkę o kulistym brzuścu z charakterystycznym bocznym dzióbkiem. W przeciwieństwie do ceramiki rytualnej odnajdywanej na dziedzińcu przed grobowcem, ten wyjątkowy artefakt złożono bezpośrednio wewnątrz komory grobowej, tuż przy szczątkach zmarłego dziecka, jako jego osobisty dar pośmiertny. Z analizy chemicznej (GC-MS) wynika, że wewnątrz znajdowało się niegdyś mleko, co jednoznacznie potwierdza, że czarka pełniła funkcję starożytnej butelki lub smoczka do karmienia.

– Ta butelka dla niemowląt mówi nam o wychowywaniu dzieci i opiece nad nimi: o ludziach karmiących niemowlęta, a także o praktykach, które stały się również częścią rytuałów pogrzebowych – wyjaśnia Margalida Coll, współautorka badania z Uniwersytetu Pompeu Fabry. Jest to pierwsze takie naczynie znane w całej prahistorii Minorki i Archipelagu Balearów. Niewielkie naczynia o kulistym kształcie z bocznym dzióbkiem znano z pochówków dziecięcych na sąsiedniej Ibizie.

Źródło: Journal of Archaeological Science