Mowa o tzw. Człowieku z Rødhals. Na jego szkielet natrafili mieszkańcy duńskiej wyspy Sejerø podczas poszukiwań artefaktów na tamtejszym muszlowisku.
WIDEO…
Na miejsce skierowano archeologa, który w trudnych warunkach – podczas ulewnego deszczu – przeprowadził ratunkowe prace wykopaliskowe i udokumentował pochówek. Jego szczątki do dziś znajdują się w magazynie i to dzięki temu dokonano niezwykłego odkrycia.
Świadek przełomu
Nowe badania Człowieka z Rødhals przeprowadził międzynarodowy interdyscyplinarny zespół naukowców pod kierunkiem dr. Andersa Fischera z Uniwersytetu w Göteborgu (Szwecja) oraz Muzeum Historycznego Vendsyssel (Dania) i dr. Johna Meadowsa z Leibniz-Zentrum für Archäologie (Niemcy) oraz Uniwersytetu Chrystiana Albrechta w Kilonii. Wnioski opublikowano na łamach „Antiquity”.
Naukowcy połączyli sekwencjonowanie kopalnego DNA, analizę izotopową zębów i kości, modelowanie radiowęglowe oraz badania bioarcheologiczne.
W ten sposób badacze dowiedzieli się, że zmarły ok. 3800 r. p.n.e. mężczyzna w 100% wywodził się od rdzennych łowców-zbieraczy. W jego DNA nie wykryto domieszek genetycznych napływowych rolników.
Najciekawsze informacje pozyskano z analizy izotopów zębiny. W dzieciństwie żywił się rybami i owocami morza, lecz gdy został nastolatkiem, spożywał coraz więcej białka lądowego pochodzącego z roślin uprawnych. Jest to zatem dowód na to, że człowiek ten żył w momencie, gdy na wyspie pojawili się pierwsi rolnicy.
Co grób powiedział o zmarłym?
O społeczności, z której pochodzą zmarli, sporo mówią ich groby. Samo ułożenie i sposób pochówku Człowieka z Rødhals nie wskazywały na tradycyjnego łowcę-zbieracza. Grób miał zaskakująco wiele cech wspólnych z obrzędowością wczesnoneolitycznych rolników z kultury pucharów lejkowatych.
Jedynym tradycyjnym elementem łączącym zmarłego z kulturą mezolitycznych rybaków było samo miejsce pochówku – ciało złożono wewnątrz morskiego muszlowiska. Jednak konstrukcja grobu wyraźnie odbiegała od mezolitycznych wzorców. Ciało zmarłego obłożono dużymi płaskimi kamieniami, tworząc kamienną obstawę. W grobie nie znaleziono czerwonej ochry – pigmentu powszechnie stosowanego przy grzebaniu dawnych zbieraczy.
Dodatkowo przy przedramieniu odnaleziono kościany przedmiot, identyfikowany jako ochraniacz nadgarstka dla łucznika. Wyposażenie to jest cechą charakterystyczną dla wczesnego neolitu. Rytuał pogrzebowy dowodzi zatem, że chowająca zmarłego społeczność przejęła już nowe obyczaje od rolników.
Jak wyglądał łowca-zbieracz z czasów przełomu?
Człowiek z Rødhals zmarł w wieku około 30–40 lat. Miał zaledwie 155 cm wzrostu, ale odznaczał się krępą i bardzo mocną budową kośćca. Analiza DNA ujawniła, że posiadał ciemną skórę oraz niebieskie oczy. Ślady na jego kościach wskazują, że za życia był bardzo aktywny fizycznie. Widać to w postaci zmian w stawach łokciowych, kolanowych i piętach. Było to zapewne efektem wiosłowania.
Nowe spojrzenie na rewolucję neolityczną
Badanie Człowieka z Rødhals dowodzi, że przejście od zbieractwa do rolnictwa w Skandynawii nie odbywało się wyłącznie poprzez gwałtowny konflikt. Rdzenny łowca w ciągu własnego życia nawiązał bliskie relacje z przybyłymi rolnikami, przejmując ich dietę oraz elementy obrzędowości.
– Człowiek z Rødhals to niezwykle rzadkie znalezisko – kompletny szkielet kogoś, kto był naocznym świadkiem jednej z najbardziej fundamentalnych przemian w pradziejach: przejścia od zbieractwa i łowiectwa do rolnictwa – podsumowuje dr John Meadows. Jak podkreślił, nie przyjął on w pełni rolniczego stylu życia ani przed nim nie uciekł, lecz zaadaptował pewne elementy kultury rolników, zachowując jednocześnie tryb życia swoich rdzennych przodków.
Źródło: Antiquity