O Europejskich Dniach Dziedzictwa
Europejskie Dni Dziedzictwa (EDD) to największy ogólnoeuropejski projekt społeczno-kulturalny, którego celem jest popularyzacja dziedzictwa kulturowego, promocja historii i tożsamości lokalnych społeczności, podkreślenie wspólnych korzeni kultury europejskiej oraz propagowanie dialogu międzykulturowego.
WIDEO…
Co roku we wrześniu uczestnicy mogą bezpłatnie zwiedzać zabytki, które na co dzień bywają niedostępne, oraz brać udział w licznych wydarzeniach – wystawach, koncertach, warsztatach czy prelekcjach. Wydarzenie jest organizowane cyklicznie od ponad 30 lat dzięki wspólnej inicjatywie Rady Europy i Unii Europejskiej, w której obecnie uczestniczy 48 krajów. Polska włączyła się w te obchody w 1993 r.
Tegoroczne hasło Europejskich Dni Dziedzictwa
Tegoroczne hasło Europejskich Dni Dziedzictwa – „Przyszłość przeszłości. DZIEDZICTWO W ZAGROŻENIU” zachęca nas, aby pochylić się nad wyzwaniami, jakie współcześnie stoją przed dziedzictwem. W obliczu dynamicznych przemian środowiskowych, społecznych i technologicznych pytanie o „przyszłość przeszłości” staje się jednym z kluczowych wyzwań współczesnej polityki ochrony dziedzictwa.
Do najważniejszych czynników wpływających dziś na kondycję dziedzictwa należą m.in. zmiany klimatyczne, konflikty zbrojne, presja urbanizacyjna, cyfryzacja i globalizacja, zanikające tradycje i zawody. To właśnie te procesy w różnorodny sposób oddziałują na dziedzictwo materialne i niematerialne, zwiększając ryzyko jego degradacji, utraty autentyczności lub zaniku.
Pierwszy człon hasła – „Przyszłość przeszłości” – wskazuje na konieczność myślenia o dziedzictwie w perspektywie długofalowej: jako o zasobie wymagającym świadomych decyzji, odpowiedzialnego zarządzania oraz społecznego zaangażowania. Drugi człon – „Dziedzictwo w zagrożeniu” – podkreśla pilność działań ochronnych i potrzebę wzmacniania odporności dziedzictwa wobec współczesnych kryzysów.
Tegoroczny temat to zaproszenie do dyskusji o odpowiedzialności za ochronę – zarówno zabytków, jak i żywych tradycji, zwyczajów oraz praktyk przekazywanych z pokolenia na pokolenie. To także zachęta do namysłu nad reinterpretacją dziedzictwa i jego dostosowywaniem do nowych kontekstów kulturowych, społecznych i technologicznych. Hasło podkreśla potrzebę świadomego wyboru tego, co i w jaki sposób chcemy chronić. Dotyczy to zarówno zabytków i krajobrazów kulturowych, jak i tradycji, języków, rzemiosła czy pamięci lokalnych wspólnot. Zwraca również uwagę na znaczenie działań edukacyjnych i partycypacyjnych, które wzmacniają poczucie tożsamości oraz budują społeczną odpowiedzialność za wspólne dziedzictwo.
Program
Data: 18 września 2026 r. (piątek)
Miejsce: Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej, Zamek Książąt Sułkowskich, ul. Wzgórze 16
Program wydarzenia:
12.00–12.45 Briefing prasowy
12.45–13.45 Zwiedzanie Zamku Książąt Sułkowskich
16.00–16.30 Oficjalne otwarcie EDD 2026
16.30–18.00 Panel dyskusyjny „Drugie życie zabytków”
W dyskusji udział wezmą:
• Michał Krasucki, p.o. dyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa
• Mateusz Bielesz, prezes Fundacji Zielone Konie oraz pracownik naukowy Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej
• Anna Cymer, historyczka architektury, dziennikarka
• Mariusz Godek-Dudziński, kierownik Delegatury w Bielsku-Białej, Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach
• Patrycja Jastrzębska, koordynatorka krajowa EDD, Narodowy Instytut Dziedzictwa
Prowadzący: Łukasz Gazur, zastępca redaktora naczelnego magazynu „Spotkania z Zabytkami”, Narodowy Instytut Dziedzictwa
Miejsce: Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej, Stara Fabryka, Pl. Żwirki i Wigury 8
20.00–22.00 Sinfonia industrialna w wykonaniu orkiestry kameralnej Filharmonii Śląskiej, pod batutą Adama Wesołowskiego
Udział we wszystkich wydarzeniach organizowanych w ramach inauguracji EDD jest bezpłatny. Więcej informacji o wydarzeniach w ramach EDD można znaleźć na stronie.