Homo erectus był jednym z najdłużej żyjących gatunków homininów w historii. Żył na Ziemi od ok. 1,9 mln do 108 tys. lat temu, przy czym najmłodsze znane szczątki pochodzą z Ngandong na wyspie Jawa. Na stałym lądzie Azji brakowało dotąd pewnie datowanych skamieniałości H. erectus młodszych niż około 400 000 lat

WIDEO…

player placeholder

Ponadto wśród naukowców dominowało przekonanie, że tropikalne lasy deszczowe stanowiły środowisko zbyt wymagające dla dawnych homininów i mogły być zasiedlane wyłącznie przez człowieka współczesnego. W najnowszych artykule badacze obalają ten pogląd.

Odkrycie w Guangxi. Zęby z jaskiń Baxian i Naxian

Międzynarodowy zespół badaczy odkrył 9 kopalnych zębów homininów w dwóch jaskiniach krasowych – Baxian i Naxian – w prowincji Guangxi w południowych Chinach. Towarzyszyło im 18 tys. skamieniałych szczątków ssaków, w tym słoni, nosorożców i orangutanów.

Zobacz także:
Zęby Homo erectus
Zęby Homo erectus / fot. Professor Kira Westaway (Macquarie University)

Wykorzystując zaawansowane datowanie radiometryczne osadów i zębów (m.in. metoda luminescencyjna p-IR IRSL, serie uranowe U-series i ESR), określono wiek szczątków na 324 000–184 000 lat temu (jaskinia Baxian) oraz 319 000–241 000 lat temu (jaskinia Naxian). Takie daty wskazują na to, że H. erectus w późnym środkowym plejstocenie występował na kontynencie azjatyckim, co jest nowością dla świata nauki.

Skąd wiadomo, że to zęby erectusa?

Tożsamość kopalnych zębów odkrytych w jaskiniach Baxian i Naxian w południowych Chinach potwierdzono dzięki połączeniu analiz anatomicznych oraz nowoczesnych badań biomolekularnych. W pierwszym etapie wykorzystano mikrotomografię komputerową (mikro-CT), co pozwoliło uzyskać cyfrowe modele 3D i przebadać wewnętrzną granicę między szkliwem a zębiną. Osiem zębów miało unikatowy zestaw cech anatomicznych typowych dla Homo erectus, w tym charakterystyczny kształt koron oraz bruzdy

Ostateczny, rozstrzygający dowód przyniosła paleoproteomika – technika polegająca na ekstrakcji i analizie kopalnych białek ze szkliwa za pomocą spektrometrii mas. W czterech próbach odczytano unikatową mutację w ameloblastynie (AMBN A253G), znaną wyłącznie u azjatyckich przedstawicieli Homo erectus.

Analiza białka (amelogeniny) pozwoliła ponadto określić płeć badanych osobników (cztery męskie i jeden żeński). Z kolei piąty ząb wykazał inną budowę i brak białkowego sygnału H. erectus, co dowodzi obecności w tym regionie również innego gatunku hominina.

Homo erectus w lasach tropikalnych

Analiza mikropierwiastków śladowych w zębach pozwoliła odtworzyć dietę i środowisko badanych osobników. Pierwiastki śladowe wskazują, że populacja H. erectus sprawnie zdobywała pożywienie w bogatych, tropikalnych lasach deszczowych oraz przemieszczała się na znaczne odległości, docierając aż do obszarów dzisiejszego północnego Wietnamu.

Badania opublikowane w czasopiśmie „Nature” jednoznacznie obalają pogląd o ograniczeniach adaptacyjnych Homo erectus. Pokazują, że gatunek ten przetrwał w Azji znacznie dłużej, niż dotąd przypuszczano i był w stanie przeżyć w zróżnicowanych klimatycznie ekosystemach.

Odkrycie to potwierdza również, że późny środkowy plejstocen w Azji Południowo-Wschodniej był okresem mozaikowego współistnienia kilku gatunków praczłowieka, w tym H. erectus i Denisowian, na długo przed pełną ekspansją Homo sapiens w tym regionie.

Źródło: Nature