Ptaki wyewoluowały z dinozaurów i z punktu widzenia współczesnej systematyki same są dinozaurami. To jedyna linia dinozaurów, która przetrwała do dziś. Należą do Avialae, jednej z gałęzi Paraves, która obejmuje również wymarłych przedstawicieli ptasiej linii ewolucyjnej.
WIDEO…
Nauka latania – kiedy dinozaury (i ptaki) wzniosły się w przestworza?
Naukowcy od lat dyskutują, w jaki sposób zwierzęta te opanowały zdolność latania. Dominowały dwie koncepcje:
- Hipoteza wspólnego przodka. Zakładała ona, że zalążkowa forma lotu pojawiła się u wspólnego przodka całej grupy Paraves. W tym scenariuszu aparat lotny ptaków i mikroraptorów, czyli dinozaurów, był bezpośrednią cechą odziedziczoną po wspólnym przodku, a inne linie (np. większe dromeozaury naziemne) wtórnie utraciły zdolność latania.
- Hipoteza wielokrotnej, niezależnej ewolucji (konwergencji). W jej myśl zdolność do lotu oraz budowa skrzydeł wyewoluowały wielokrotnie i całkowicie niezależnie w różnych liniach ewolucyjnych pod wpływem odmiennych presji środowiskowych.
Zespół badaczy, głównie z Chin, opublikował właśnie na ten temat artykuł w „Nature Communications”. Opisali w nim świetnie zachowaną skamieniałość, która sporo zdradziła naukowcom na temat umiejętności latania dinozaurów.
Odkrycie z Chin. Norellraptor wkracza do gry
Paleontolodzy opisali nowe odkrycie w postaci okazu wydobytego z formacji Jiufotang w Chinach. Jest to kompletny szkielet pierzastego drapieżnika o długości 57 cm, który zmarł w wieku 3 lat. Nazwano go Norellraptor barsboldi. W skałach przetrwały nie tylko kości, ale i odciski piór na skrzydłach oraz ogonie. Norellraptor stał się dla paleontologów kluczem do odpowiedzi na pytanie: czy skrzydła powstały w ewolucji tylko raz?
Pod mikroskopem. Co ukrywały kości pierzastego dinozaura?
Żeby sprawdzić, jak rósł Norellraptor, badacze użyli mikroskopowej analizy osteohistologicznej. Prześwietlono i wykonano cięcie diamentowym ostrzem kości promieniowej przedniej łapy.
Wyniki okazały się zaskakujące. Kości Norellraptora rosły w nieregularnym tempie. U dzisiejszych ptaków skrzydła rosną błyskawicznie i priorytetowo. U nowo rozpoznanego skrzydlatego dinozaura ten mechanizm działał zupełnie inaczej. Analiza filogenetyczna wykazała, że 30% cech lotnych (w sumie 57 cech) powstało niezależnie, bez wspólnego przodka latającego.
Na korzyść koncepcji o niezależnym rozwoju przystosowań lotnych przemawia kolejność pojawiania się zmian anatomicznych. Mikroraptory i Avialae wykształciły wiele podobnych cech związanych z lotem, jednak analiza ich historii ewolucyjnej wskazuje, że innowacje te pojawiały się w obu liniach w odmiennej kolejności. Sugeruje to, że podobny aparat lotny był w znacznej mierze „składany” niezależnie w obu liniach.
Ewolucja latania – co wiemy na dziś?
Odkrycie w Chinach kompletnego szkieletu pierzastego dinozaura sprzed ponad 100 mln lat nie rozstrzygnęło sporu dotyczącego dziejów nauki latania. Ale dostarczyło nowych argumentów na korzyść koncepcji o niezależnym rozwoju umiejętności latania.
Wygląda więc na to, że z większym prawdopodobieństwem można mówić, że umiejętność latania powstawała wielokrotnie i na własnych zasadach. Ewolucja nie działała według jednego szablonu.
Źródło: Nature Communications
