Wygląda, jakby wyrastało z brzegu oceanu. Norwegia otworzy niezwykłe centrum wielorybów

Norwegia to jedno z najlepszych miejsc na świecie do obserwacji wielorybów, zwłaszcza jej północna część. Jest dzika, piękna i wciąż wydaje się nieujarzmiona. Jednak to właśnie tam, na jednej z wysp, zdecydowano się stworzyć miejsce inne niż wszystkie. To architektoniczne dzieło powstające w zgodzie z surowym krajobrazem, które ma stać się jednym z najważniejszych źródeł wiedzy o wielorybach i ich roli w oceanicznym świecie.

Północna Norwegia. Idealny punkt obserwacji wielorybów

Wybrzeże Andenes na wyspie Andøya to miejsce położone na północy Norwegii, na styku lądu i otwartego Atlantyku. Zaledwie około 10 kilometrów od brzegu znajduje się podwodny kanion Bleiksdjupet, znany również jako Bleik Canyon, który sprawia, że głębokie wody bogate w składniki odżywcze znajdują się wyjątkowo blisko lądu. A tam, gdzie pojawia się plankton, ryby i głębokie morskie życie, pojawiają się także wieloryby.

W przeciwieństwie do wielu innych miejsc, w okolicach Andøya można obserwować wieloryby przez cały rok. To dlatego Andenes uchodzi za jedną z najlepszych lokalizacji na świecie do ich obserwacji. Już w latach 80. organizowano tutaj pierwsze wycieczki, dzięki którym można było zobaczyć wieloryba na własne oczy. Teraz właśnie w jednym z najważniejszych punktów ich obserwacji w Europie powstaje The Whale – centrum w całości poświęcone największym mieszkańcom oceanów, łączące naukę, sztukę oraz naturę.

Dzieło sztuki zdefiniowane przez morze i ląd

Pomysł na zbudowanie przestrzeni poświęconej wielorybom i ich życiu pojawił się po raz pierwszy w 2014 roku. Jednym z najważniejszych kroków w jego realizacji był międzynarodowy konkurs projektowy, który odbył się w 2019 roku. To właśnie wtedy zdecydowano, że za projekt i wizję architektoniczną The Whale będzie odpowiadać duńskie studio Dorte Mandrup.

Już sam plan centrum oraz jego wizualizacje robią duże wrażenie. Bezpośrednią inspiracją do ich powstania był surowy krajobraz północnej części wyspy – górskie szczyty, torfowiska, mokradła, skały i morze. Chciano, by budynek stał się częścią tego miejsca, a nie przypadkowo umieszczonym obiektem. Jednocześnie całość projektowano z myślą o jego głównych bohaterach. Bryła ma sprawiać wrażenie, jakby wyrastała z nadmorskiego krajobrazu, a jej falująca forma nawiązuje do morza i ruchu wieloryba.

Powierzchnia dachu ma być pokryta naturalnymi, nieobrobionymi kamieniami z okolicznych terenów. Sama konstrukcja pozwoli natomiast, by dach pełnił funkcję punktu widokowego, z którego będzie można obserwować wybrzeże, archipelag, morze, a przy sprzyjających warunkach także zorzę polarną.

Wnętrze również zaprojektowano tak, aby uchwycić ducha miejsca, w którym powstaje centrum. Poza widokiem rozciągającym się na wybrzeże przez duże przeszklenia w środku w wielu miejscach mają pojawiać się skały będące naturalnym elementem pobliskiego terenu. Wszystko po to, by jak najmocniej połączyć architekturę z krajobrazem i ograniczyć wrażenie ingerencji w otoczenie.

Czym będzie The Whale?

The Whale to coś więcej niż muzeum. Za efektowną architekturą kryje się konkretny cel. To miejsce, które w oparciu o najnowsze badania ma pozwolić lepiej zrozumieć złożony świat wielorybów, ich ewolucję, biologię, komunikację, zachowania oraz rolę, jaką odgrywają w ekosystemach oceanicznych.

Centrum przybliży także historię relacji człowieka z wielorybami, w tym historię wielorybnictwa, kwestie etyczne związane z ochroną tych zwierząt oraz szerszy temat ochrony oceanów. Celem The Whale jest stworzenie miejsca wyznaczającego nowe standardy w edukacji o morzach, oceanach i środowisku. Dlatego tak ważną rolę odegrał już sam projekt, który miał odzwierciedlać tę ideę.

W rezultacie powstaje miejsce, które łączy nieoczywistą i przemyślaną architekturę ze złożoną, nowoczesną wiedzą. Całość dopełni możliwość skorzystania z pobliskich rejsów obserwacyjnych, dzięki którym będzie można zobaczyć wieloryby na własne oczy – w ich naturalnym środowisku.

Kiedy będzie można odwiedzić The Whale?

Oficjalna strona The Whale już działa. Można znaleźć na niej między innymi pierwsze wizualizacje, informacje o projekcie, architekturze i planowanej wystawie. Chociaż budowa oraz prace nad przestrzenią wciąż trwają, znana jest już data otwarcia. Uroczyste otwarcie The Whale zaplanowano na 3 czerwca 2027 roku, a dla publiczności centrum ma zostać udostępnione 4 czerwca 2027 roku.

Źródła: The Whale, First Post, Dorte Mandrup

Chcesz znaleźć więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler.

Nasza autorka

Gabriela Celińska

Dziennikarka i studentka psychologii. Najchętniej opowiada historie na styku człowieka, miejsca i doświadczenia – pisząc o psychologii oraz podróżach. Jej największą pasją jest fotografia, szczególnie podróżnicza i kulinarna, dzięki której zatrzymuje chwile, smaki oraz emocje. Zakochana w Hiszpanii, nieustannie poszukuje inspiracji w kulturze, ludziach i codziennych historiach.