W internetowym głosowaniu czytelnicy „National Geographic Traveler” wybrali najciekawsze miejsca, które znajdują się poza utartymi szlakami. W każdym z województw wskazano jednego laureata. Na Opolszczyźnie zwyciężył Zamek Książęcy w Niemodlinie.
WIDEO…
Zamek w Niemodlinie – tak to się zaczęło?
Początki tej budowli sięgają pierwszej połowy XIII wieku, gdy nad rzeką Ścinawą wzniesiono niewielką wieżę mieszkalno-obronną. Służyła ona jako punkt poboru opłat i ośrodek władzy na szlaku handlowym na Morawy.
Kluczowy w dziejach warowni był rok 1313. Po śmierci Bolesława I Opolskiego wydzielono niezależne Księstwo Niemodlińskie, a zamek stał się siedzibą Bolesława Pierworodnego. Wokół nowego dziedzińca wzniesiono ceglany mur kurtynowy. W XV wieku budowlę zniszczyli czescy taboryci w czasie wojen husyckich, ale Piastowie szybko ją odbudowali.
Architektoniczna ewolucja. Od gotyckiego pałacu do renesansowego „palazzo in fortezza”
W XV wieku wzniesiono reprezentacyjny, gotycki pałac z okazałą wielką salą. Większe zmiany nastąpiły w drugiej połowie XVI wieku za sprawą rodów Pückler i von Promnitz. Śląscy i czescy mistrzowie budowlani przekształcili zamek w czworoboczną rezydencję z trójkondygnacyjnym dziedzińcem arkadowym i wieżyczkami schodowymi w narożach.
Wieżę bramną ozdobiono sgraffito, a całe założenie otoczono bastionami ziemnymi i fosą pełną karpi, tworząc nowoczesną budowlę typu palazzo in fortezza.
Barokowy przepych i XIX wiek. Arystokratyczne rody Zierotinów i Praschmów
W XVIII wieku hrabiowie von Zierotin nadali zamkowi wystrój barokowy. Dodali mansardowe dachy i kamienny most z figurami świętych: Floriana, Nepomucena, Antoniego i Wenelina.
Od 1779 roku majątek przejął ród Praschmów. Johann Nepomuk Carl Praschma założył tu bogatą bibliotekę, kapelę dworską oraz park w stylu angielskim. W XIX wieku Praschmowie przebudowali zamkową kaplicę w stylu neogotyckim i wprowadzili nowoczesne udogodnienia, takie jak elektryczność i wodociągi.
Powojenna degradacja. Od koszar i szkoły po lata opuszczenia
Druga wojna światowa zakończyła epokę Praschmów, którzy opuścili Niemodlin w 1945 roku. W kolejnych dekadach w zamku mieściły się sztab wojskowy, komenda milicji oraz liceum z internatem.
Zaadoptowanie komnat na klasy doprowadziło do niszczenia zabytkowych wnętrz. Od lat 70. budowla zmieniała gospodarzy (w tym Zarząd Zakładów Karnych) i popadała w ruinę; opuszczony gmach straszył zawalonymi stropami i groził katastrofą budowlaną.
Wielkie odrodzenie. Rewitalizacja i otwarcie bram dla turystów
Po zakończeniu PRL zamek przechodził z rąk do rąk. Na przykład przez dwa lata (2014–2015) obiekt należał do włoskiego hrabiego de Ravignani. Od dziesięciu lat zamek jest w rękach Grupy A&A z Łodzi należącej do Arkadiusza Majsterka. Powołała ona Fundację na rzecz Zamku Książęcego Niemodlin 1313, która rozpoczęła ratowanie zabytku.
Dziś Zamek Książęcy w Niemodlinie jest otwarty dla zwiedzających. Istnieje możliwość jego zwiedzania z przewodnikiem – trasa trwa około 45–60 minut, a wejścia odbywają się o pełnych godzinach (w dni robocze np. o godz. 13:00, 14:00 i 15:00). Zwiedzanie obejmuje m.in. dziedziniec, neogotycką kaplicę, piwnice z kryptą grobową, zbrojownię, galerię ikon oraz rekonstrukcję dawnej izby tortur. Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc w grupach z przewodnikiem zaleca się wcześniejszą rezerwację biletów. Na zamku działa restauracja, w której można zjeść karpie i dania z dziczyzny.
Samodzielne spacery możliwe są po zamkowym parku, podczas których można podziwiać barokowy most z figurami czterech świętych.
Ciekawostki na temat zamku w Niemodlinie
Klimat zamku docenili ludzie kultury – Jan Jakub Kolski nakręcił tu nagrodzony film „Jasminum” z Januszem Gajosem i Bogusławem Lindą. Do dziś w zamkowych wnętrzach zachowały się elementy filmowej scenografii, takie jak sztuczne freski czy specjalnie oklejone szyby na piętrze. Produkcja zdobyła nagrodę Złotych Lwów za scenografię oraz 7 statuetek Orłów.
W XVI wieku zamkową system obronny wzmocniono fosą, w której właściciel trzymał i zimował rocznie aż do 18 000 sztuk trzyletnich karpi. Tradycje hodowli karpi w rejonie Niemodlina są żywe do dzisiaj.
Gdy wyjdziemy z zamku warto udać się do parku, gdzie żyje półdzikie stado danieli. Miłośnicy drzew docenią rosnący tam 170-letni dąb „Leopold” oraz mający aż 400 lat cis „Iwo”.
Pełna lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2026
- Dolnośląskie – Arboretum Wojsławice,
- Kujawsko-Pomorskie – Mysia Wieża i Jezioro Gopło w Kruszwicy,
- Lubelskie – Kraszczady,
- Lubuskie – Gród Santok,
- Łódzkie – Aflopark w Pabianicach,
- Małopolskie – Krynica-Zdrój,
- Mazowieckie – Otwock i Świdermajer,
- Opolskie – Zamek Książęcy w Niemodlinie,
- Podkarpackie – Kościół w Haczowie,
- Podlaskie – Pojezierze Suwalskie i Jezioro Hańcza,
- Pomorskie – Kalwaria Wejherowska,
- Śląskie – Szlak Orlich Gniazd,
- Świętokrzyskie – Rzeka Nida,
- Warmińsko-Mazurskie – Kanał Elbląski,
- Wielkopolskie – Kraina 100 Jezior,
- Zachodniopomorskie – Chłopy.
Źródła: Zamek w Niemodlinie, Zamki Polskie, Zamki i dwory obronne Śląska
Sponsorem plebiscytu jest:
