Białe Klify w Dover od wieków są rozpoznawalnym symbolem brytyjskiego wybrzeża. Mało kto jednak wie, że pod nimi kryje się niezwykły podziemny świat wojennych tajemnic.
WIDEO…
Ukryte stanowisko kierowania ogniem
Od 13 listopada 2026 roku odwiedzający mają unikatową okazję zstąpić w głąb kredowych skał, by zobaczyć odrestaurowany bunkier Fan Bay Plotting Room. To podziemne stanowisko kierowania ogniem artylerii odgrywało kluczową rolę w obronie Cieśniny Kaletyńskiej podczas II wojny światowej.
Gdy w 1940 roku Niemcy pokonali Francję, brytyjskie Dover stało się linią frontu, narażoną na nieustanny ostrzał i naloty wroga oddalonego o zaledwie 34 km. Z tego względu ten obszar nazwano Hellfire Corner (ang. diabelski zaułek). Z osobistej inicjatywy premiera Winstona Churchilla stworzono na angielskim wybrzeżu w tym rejonie potężny system obrony przybrzeżnej, którego sercem był nowoczesny bunkier pod klifami.
Stanowisko Fan Bay i pionierska technologia wojskowa
Podziemne stanowisko dowodzenia Fan Bay Plotting Room był pierwszym tego typu obiektem zbudowanym w Wielkiej Brytanii. Uważane jest za szczytowe osiągnięcie ówczesnej inżynierii wojskowej. Wykute głęboko w skale pomieszczenia mieściły innowacyjne urządzenia do przeliczania danych balistycznych i koordynacji ostrzału. Sercem kompleksu był elektromechaniczny komputer Fire Direction Table.
Powojenne losy stanowiska dowodzenia
Po wojnie obiekt opuszczono, a w latach siedemdziesiątych XX wieku zasypano go ziemią. W 2017 roku wolontariusze z organizacji National Trust odkryli to miejsce na nowo. Wówczas rozpoczęły się wieloletnie badania wykopaliskowe prowadzone przez archeologów, a później – prace konserwatorskie.
Co można zobaczyć podczas wizyty?
Zwiedzanie Fan Bay Plotting Room to niezwykła podróż w czasie, gdyż obiekt zachował się całkiem nieźle, chociaż nie ma w nim już pierwotnego wyposażenia. Przechodząc surowymi korytarzami z łuszczącą się farbą, spoglądamy na odsłonięte przewody wentylacyjne i autentyczne graffiti pozostawione na ścianach przez żołnierzy.
Przewodnicy szczegółowo wyjaśniają zasady działania kompleksu oraz opowiadają poruszające osobiste historie osób tu służących. Wieńczącą wizytę atrakcją jest też immersyjny pokaz audiowizualny, pozwalający w pełni zrozumieć rolę tej tajnej kwatery broniącej Cieśniny Dover.
– Jest coś niezwykle poruszającego w przebywaniu w miejscu, które niemal nie zmieniło się od chwili, gdy opuścili je pracujący tu ludzie. Zamiast odtwarzać przeszłość, starannie zakonserwowaliśmy stanowisko dowodzenia, aby zwiedzający mogli zobaczyć je dokładnie w takim stanie, w jakim ją zastaliśmy – ze wszystkimi zachowanymi śladami historii – mówi Jon Barker, starszy menedżer ds. społeczności, partycypacji i wolontariatu w National Trust.
Praktyczne informacje: jak dojechać i zaplanować wizytę?
Kompleks leży na terenie Białych Klifów w Dover w hrabstwie Kent, dokąd łatwo dotrzeć samochodem lub pociągiem. Z Londynu najszybciej dojedziemy pociągiem ze stacji St Pancras International do Dover Priory w około godzinę, skąd pod klify kursują lokalne autobusy. Dla podróżujących autem dostępny jest parking National Trust w bezpośrednim sąsiedztwie klifów.
Należy pamiętać, że wstęp do Fan Bay Plotting Room jest możliwy wyłącznie podczas wycieczek z przewodnikiem po wcześniejszej rezerwacji biletów przez stronę internetową National Trust.
Źródło: National Trust