Przełomowa samotna podróż wieloryba. Wyniósł się z miejsca, którego nigdy nie opuszczał
Naukowcy przebadali wyjątkową gromadę humbaków zamieszkującą wody Morza Arabskiego. Spośród zwierząt, które na co dzień poruszają się wzdłuż wybrzeży Omanu, badacze zaobserwowali jeden okaz wyłamujący się z reguły. Samica Luban udała się w samotną podróż do – oddalonych o około 7 tysięcy kilometrów – Indii.
Wybrzeża Omanu stanowią jeden z najciekawszych fragmentów Morza Arabskiego. W wodach przy kraju ze stolicą w Muskacie żyje bowiem wyjątkowa gromada humbaków, licząca zaledwie nieco ponad 80 osobników. Wyjątkowość tych zwierząt objawia się w ich niechętnym stosunku do migracji. W odróżnieniu od innych przedstawicieli tego gatunku, długopłetwce z Morza Arabskiego nie podejmują transoceanicznych wędrówek. Aby lepiej zrozumieć wzorce przemieszczania się tej leniwej grupy, badacze śledzili ich kierunki poruszania przez kilka lat. Wyniki tych badań zostały opublikowane w czasopiśmie „Frontiers in Marine Science”.
Humbak z GPS-em - jak prowadzone były badania?
Naukowcy, aby prześledzić wędrówki humbaków, wykorzystali 14 nadajników satelitarnych, które zostały umieszczone na zwierzętach w dwóch lokalizacjach: w wodach obok wysp Masirah oraz Al Hallaniyah. W ten sposób badacze chcieli udokumentować codzienne życie zwierząt, które dopłynęły do wód Morza Arabskiego 70 000 lat temu. Obserwowane długopłetwce przesyłały łącznie nieco ponad 1800 lokalizacji dla wszystkich śledzonych osobników.
Całoroczny żer
Przeprowadzone badania ukazały miejsca, w których obecność humbaków była najsilniej skoncentrowana. Aż 57% wszystkich lokalizacji zostało nadanych z okolic wyspy Masirah, podczas gdy na drugim miejscu uplasowały się tereny Al Hallaniyah z wynikiem 18%. Oba punkty oddalone są od siebie o nie więcej niż 400 kilometrów, co w porównaniu z długimi, kilkutysięcznymi odległościami pokonywanymi przez inne humbaki daje wynik wręcz spacerowy. Migracje wielorybów z Morza Arabskiego są ledwie przebieżką w porównaniu do innych, żyjących na Ziemi humbaków.
Skąd to rozleniwienie? Naukowcy podkreślają znaczenie monsunów, dzięki którym zachodzą zjawiska upwellingu. Proces ten polega na wynoszeniu się zimnych wód głębinowych ku powierzchni zbiornika. Cieplejsze wody powierzchniowe, które zostały wywiane przez wiatr, zostają zastąpione zimnymi, niezwykle bogatymi w sole mineralne i składniki odżywcze. W rezultacie humbaki otrzymują łatwo dostępny pokarm przez cały rok, co nie zmusza ich do dalekich wypraw.
Samotna podróż Lubany
Wśród leniwych humbaków, które nie wysuwały paszcz poza wody Morza Arabskiego, znalazł się jeden osobnik chcący zaznać kąpieli w innych zbiornikach. Samica Luban (nazwana tak ze względu na swoje umaszczenie, przypominające arabski olejek eteryczny, pozyskiwany z żywicy kadzidłowych drzew) wyłamała się z tego wybitnie lokalnego schematu podróży. Dzielny długopłetwiec podjął się wyprawy na wschód przez Morze Arabskie. Podróżniczka została później wykryta u wybrzeży zachodnioindyjskiego stanu Goa, oddalonego o około 7000 kilometrów od miejsca życia jej gromady.
Zarejestrowana podróż Luban dostarcza pierwszego bezpośredniego dowodu na to, że humbaki z Morza Arabskiego faktycznie fizycznie przekraczają granice tego zbiornika. W trakcie miesięcznego „urlopu” u południowych wybrzeży Indii Luban nie mogła narzekać na posiłki. Region ten jest znany z wysokiej produktywności biologicznej, co mogło skusić humbaka. Badacze przypuszczają, że do tak dalekiej podróży pchnęły ją dwa główne powody: poszukiwanie nowych żerowisk oraz chęć znalezienia partnera. To właśnie te dwa czynniki najsilniej motywują humbaki do dalekomorskich wędrówek. Po wczasach na południu Indii, Luban została ponownie zauważona w wodach u wybrzeży Omanu.
Przyszłość humbaków z Morza Arabskiego
Zespół badawczy żywi głęboką nadzieję, że zebrane dane pozwolą skuteczniej chronić tę unikatową, odizolowaną populację przed niszczycielskimi skutkami zmian klimatycznych oraz presją ze strony nowoczesnego rybołówstwa. Choć nadmorskie społeczności w Omanie od pokoleń darzyły te stworzenia ogromnym szacunkiem, publikacja przełomowych analiz ma kluczowe znaczenie dla zwiększenia widoczności morskich zwierząt w modernizującym się społeczeństwie. Naukowcy podkreślają jednak, że same odczyty z nadajników nie rozwiążą wszystkich zagadek. Czyni to kolejne morskie wyprawy badawcze absolutnie niezbędnymi do pełnego zrozumienia mechanizmów funkcjonowania tych ssaków.
Nasz autor
Olaf Kardaszewski
Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
