Morska muszla w roli śmiertelnej pułapki. Delfiny opanowały genialny manewr łowiecki i uczą tego swoje młode

Delfiny butlonose (Tursiops aduncus), nazywane przez rdzenną australijską ludność Butchulla słowem „buthu”, od dawna fascynowały naukowców swoją inteligencją. Jednak to, co uchwyciły kamery u wschodnich wybrzeży Australii, wywołało u badaczy z Uniwersytetu Sunshine Coast absolutną euforię.

Gdy jedna z samic z impetem wynurzyła się z wody z potężną muszlą na nosie, naukowcy natychmiast zrozumieli, że mają przed oczami niezwykle rzadki, przekazywany w tajemnicy rytuał łowiecki, który do tej pory udokumentowano naukowo wyłącznie na odległym, przeciwległym końcu kontynentu.

Śmiertelna pułapka ze ślimaka

Na czym dokładnie polega ten manewr? W trakcie polowania delfin celowo zagania ofiarę – najczęściej niewielką rybę – do wnętrza dużej, pustej muszli ślimaka morskiego. Następnie drapieżnik błyskawicznie wsuwa swój pysk w jej otwór, unosi muszlę ponad powierzchnię wody i z impetem połyka wodę wraz z uwięzioną wewnątrz rybą.

Opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Marine Mammal Science” badanie potwierdza, że nie wszystkie osobniki to potrafią.

– Wymaga to pewnych umiejętności, wiedzy o tym, gdzie znaleźć puste muszle, jak nimi manewrować i jak skutecznie wydobyć z nich rybę – tłumaczy na łamach Science Alert ekolożka behawioralna Alexis Levengood.

Kiedy badaczka po raz pierwszy zauważyła na wschodnim wybrzeżu samicę z muszlą uniesioną w powietrzu, z wielkiej ekscytacji zaczęła krzyczeć do obecnych na łodzi studentów, zdając sobie sprawę z wagi tego odkrycia.

Kultura, która przenika pokolenia

Dzięki tej obserwacji dowiedzieliśmy się wiele o zwierzęcej edukacji. Podczas analizy dawnych nagrań z Zatoki Rekina z 2020 roku badacze wysnuli wcześniej wniosek, że delfiny uczą się tej sztuczki horyzontalnie – czyli bezpośrednio od swoich rówieśników w stadzie, poprzez sieci społeczne.

Nowe nagranie wideo z Zatoki Hervey z 2025 roku dostarcza jednak pierwszego twardego dowodu na to, że technika ta może być przekazywana również wertykalnie – przez matki swoim młodym.

Kamera umieszczona na dronie uchwyciła niezwykłą lekcję przetrwania. Wideo pokazało dorosłą samicę, która najpierw poluje za pomocą muszli, a gdy ryba ucieka, rusza za nią w pościg.

– Zaledwie w ciągu kilku minut od upuszczenia muszli przez matkę, jej młode podniosło ją i robiło dokładnie to samo – relacjonuje Levengood. Choć badacze nie mają pewności, czy cielę faktycznie upolowało rybę, jego zaangażowanie dowodzi, że było w trakcie świadomej nauki nowej techniki.

Zbieg okoliczności czy nabyty talent?

Delfiny butlonose nie są gatunkiem migrującym, choć ich terytoria czasem się pokrywają. Fakt, że w dwóch oddalonych od siebie populacjach zaobserwowano identyczne użycie narzędzi, rodzi pytanie – czy stada wpadły na ten pomysł niezależnie od siebie?

Ekspertka zauważa, że „wystarczy, by jeden delfin zrobił coś mądrego, aby to zachowanie się rozprzestrzeniło”. Ale jak zachowanie to przeniosło się między populacjami?

Co ciekawe, po ogłoszeniu wyników badań okazało się, że lokalni operatorzy wycieczek turystycznych w Zatoce Hervey fotografowali delfiny z muszlami już w 2013 i 2019 roku, zupełnie nie zdając sobie sprawy z tego, jak bezcenne, rzadkie archiwum posiadają. Niewykluczone więc, że w oceanie kryje się jeszcze więcej populacji, które po mistrzowsku opanowały to sprytne, podwodne wędkowanie.

Źródło: Marine Mammal Biology, Science Alert

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.