Nietoperze stanowią niemal jedną piątą wszystkich żyjących ssaków. Populacja ponad 1500 gatunków zamieszkuje każdy kontynent z wyjątkiem Antarktydy i pełni kluczowe role w ekosystemach – od zapylania roślin, przez rozsiewanie nasion, aż po kontrolowanie populacji szkodliwych owadów.
WIDEO…
Jednak do tej pory tajemnica ich pochodzenia dzieliła biologów. Świat nauki nie potrafił jednoznacznie ustalić, skąd dokładnie pochodzą i kiedy wykształciły swoje najbardziej unikatowe cechy.
Skamieniałości „wampirów” obaliły mity
Przełomowe odkrycie to efekt pracy międzynarodowego zespołu Bat1K, zrzeszającego 137 badaczy z 64 państw. Na łamach „Nature” opublikowali oni wyniki największych w historii badań nad tymi ssakami. Naukowcy połączyli najnowocześniejsze sekwencjonowanie DNA ze starymi skamieniałościami. Wykorzystali genomy 103 gatunków (reprezentujących wszystkie 21 znanych rodzin) oraz szczątki 44 prastarych osobników z różnych zakątków świata.
Gdy złożyli dane w całość mogli całkowicie obalić wcześniejsze hipotezy, które sugerowały azjatyckie, afrykańskie lub północnoamerykańskie korzenie nietoperzy. Wyniki jednoznacznie udowodniły, że ewolucyjna kolebka nietoperzy znajduje się w Europie.
Kiedy pojawiły się nietoperze?
To stąd, około 65 milionów lat temu – tuż po kosmicznej katastrofie, która zmiotła z powierzchni Ziemi dinozaury – przodkowie nietoperzy ruszyli na podbój świata. Ich najwcześniejsi potomkowie przedostali się najpierw do Afryki. Z tego miejsca w kolejnych milionach lat rozprzestrzenili się na Azję, obie Ameryki oraz Australię. Nietoperze są Europejczykami.
Echolokacja towarzyszyła im od zawsze
Badania rozwiązały również spór o ewolucję echolokacji, której posługują się te zwierzęta – to jedna z ich najbardziej rozpoznawalnych cech. Skamieniałości prastarego gatunku z rodzaju Vielasia dowodzą, że echolokacja ewoluowała niemal jednocześnie z aktywnym lotem. Obie te cechy ukształtowały się na samym początku istnienia grupy, a dzięki nim nietoperze mogły odnieść spektakularny ewolucyjny sukces na przestrzeni milionów lat.
Nietoperze żyją bardzo długo, ale czemu?
Zrekonstruowanie genomu pierwszego na Ziemi latającego ssaka to nie tylko ciekawostka dla zoologów. Nietoperze żyją wyjątkowo długo jak na swoje niewielkie rozmiary (nawet 35 lat) i wykazują fenomenalną odporność na wirusy oraz choroby. Baza genetyczna stworzona przez badaczy posłuży teraz medycynie – zrozumienie genów odpowiadających za tę odporność może w przyszłości pomóc ludzkości w walce ze starzeniem się organizmu i chorobami zakaźnymi.
Źródło: Nature
Szukasz więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler.
