W okolicach Immendingen nurt Dunaju zaczyna nagle słabnąć. Woda znika w wapiennym podłożu, a koryto na tym odcinku może całkowicie wyschnąć. Kilka kilometrów dalej pojawia się ponownie w Aachtopfie, już po drugiej stronie działu wodnego.
WIDEO…
Granica, która się przesuwa
Aachtopf nie jest zwykłym źródłem, do którego przypadkiem trafia niewielka część nurtu pobliskiej rzeki. To najwydajniejsze takie miejsce w całych Niemczech, a większość jego przepływu pochodzi z Dunaju. W zależności od badań szacuje się, że jest to od 60 do 80 procent całości.
W 1877 roku do rzeki wpuszczono barwnik. Po pewnym czasie pojawił się w Aachtopfie, potwierdzając, że między Dunajem a źródłem istnieje podziemne połączenie.
Takie zjawiska są częścią większego procesu. Rzeki mogą stopniowo odbierać sobie fragmenty zlewni, a dział wodny przez tysiące i miliony lat zmieniać swoje położenie.
Kiedy Ren przejmuje rzekę
W tej części Europy jego sieć rzeczna ma warunki, by rozszerzać się kosztem sąsiednich obszarów. Erozja pogłębia koryta i cofa ich górne odcinki, a na przebieg tych zmian wpływają również ruchy tektoniczne i budowa podłoża. Gdy dolina dociera do cieku należącego wcześniej do innego systemu, jego wody mogą zmienić kierunek odpływu.
To, co dziś wygląda jak stała granica między dwiema wielkimi rzekami, jest tylko jednym z etapów historii tego krajobrazu. W terenie zachowały się bowiem ślady wcześniejszych zmian, po których całe odcinki dawnych dolin znalazły się w innym systemie odpływu. Jednym z najlepiej zachowanych przykładów jest Wutach.
Najmłodsze przechwycenie
Około 18 tysięcy lat temu jej górny odcinek, który wcześniej należał do dorzecza Dunaju, został skierowany w stronę Renu. Późniejsza erozja szybko pogłębiła dolinę, tworząc dzisiejszy wąwóz.
To najmłodszy z dobrze udokumentowanych etapów przebudowy sieci rzecznej w tym regionie. Wcześniejsze zmiany zachodziły znacznie dawniej i na większą skalę.
Dunaj nie zniknie jutro
Dunaj będzie nadal płynął do Morza Czarnego, choć granica jego zlewni nie jest czymś stałym. W Immendingen ten proces można obserwować znacznie szybciej niż w geologicznej skali, w której zwykle zmieniają się układy rzeczne.
W latach 1884–2005 koryto pozostawało całkowicie suche średnio przez 129 dni w roku. W tym czasie odpływ kierował się pod ziemię, pokonując około 12–13 kilometrów do Aachtopfu, gdzie pojawiał się ponownie po kilku dniach.
Badania geomorfologiczne wskazują, że zlewnia Renu będzie nadal powiększać się kosztem dorzecza Dunaju. Granica między nimi będzie więc stopniowo przesuwać się dalej na wschód.
Źródła: LGRBwissen, Landscapes and Landforms of Germany, Fossilien, Rivers of Europe
Chcesz znaleźć więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler.
