Amerykańskie badanie opublikowane w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences" zwróciło uwagę na – mało znaną jak dotąd – konsekwencję powstawania tzw. farm wiatrowych. Okazuje się, że elektrownie wytwarzające energię elektryczną przy pomocy turbin napędzanych wiatrem odpowiadają za śmierć milionów nietoperzy w USA. Choć nie znamy konkretnego powodu, dla którego kilkusetmetrowe wiatraki są tak niebezpieczne dla latających ssaków, naukowcy apelują o zwrócenie uwagi na los tych zwierząt i stworzenie mniej zabójczych konstrukcji.
WIDEO…
Jak oszacowano liczbę ofiar?
Policzenie nietoperzych strat powstałych na skutek kolizji z turbinami wiatrowymi nie było prostym zadaniem. Na samym początku zespół kierowany przez Charlesa J. Labuzzettę z amerykańskiej służby geologicznej przeanalizował 499 raportów z monitoringu prowadzonego po uruchomieniu farm wiatrowych. Dokumenty, opracowane przez operatorów elektrowni, pochodziły z 277 instalacji, które badano w latach 1996–2024. Pierwotnie zostały stworzone, by oszacować liczbę nietoperzy ginących w pobliżu turbin.
Takie dane nie wystarczyły jednak naukowcom, gdyż nie prezentowały pełnej liczby zgonów nietoperzy. Na każdej z obserwowanych instalacji operatorzy stosowali inną technikę liczenia strat, co zaburzyło ogólny obraz szkód. Osoby liczące regularnie pomijały niektóre szczątki, które albo pozostawały skryte w głębokiej trawie, albo były niezwłocznie zabierane przez okolicznych padlinożerców. Gdy wiadomo było, że badaczom nie uda się skompletować dokładnej liczby zgonów, zespół zdecydował się opracować nowatorski model statystyczny, który pozwoli oszacować, ile nietoperzy straciło życie w wyniku kolizji z farmami wiatrowymi. Dzięki niemu otrzymaliśmy nie tylko pełen obraz nietoperzych śmierci w całym USA, ale i podział na konkretne gatunki latających ssaków, które nie przeżyły starć z turbinami.
Choć wiadomo, że wiele nietoperzy ginie wskutek uderzenia w obracające się łopaty turbin wiatrowych, przyczyny ich zbliżania się do tych konstrukcji wciąż pozostają zagadką. Naukowcy rozważają kilka możliwych wyjaśnień. Niewykluczone, że zwierzęta przyciągają dźwięki emitowane przez turbiny lub że błędnie rozpoznają je jako drzewa. Możliwe również, że nietoperze nie potrafią odpowiednio wcześnie wykryć poruszających się łopat.
Niepokojący trend
Zespół oszacował, że w latach 1981–2024 turbiny wiatrowe doprowadziły do śmierci 18,7 miliona nietoperzy należących do 10 gatunków. Wszystkie zgony miały miejsce obszarze 48 stanów USA. Smutne podium nietoperzy, które najczęściej traciły życie w wyniku kolizji z farmami, tworzą: kosmatnik srebrzysty, kosmatnik rdzawy i srebrnonocek kosmaty. Tych pierwszych przez ponad 30 lat zginęło ok. 6,7 mln.
Naukowcy przytoczyli również niepokojącą tendencję, w świetle której w ostatnich latach liczba zabitych nietoperzy w USA miała drastycznie wrosnąć. Wraz z rozwojem energetyki wiatrowej i budowaniem kolejnych farm, wzrosła liczba zgonów wśród latających ssaków. Od 2021 r. każdego roku w Stanach Zjednoczonych ginie ok. 1,5 milionowa nowych osobników, które nie przeżywają kolizji z wiatrowymi turbinami. Według najnowszych danych podawanych przez Amerykańską Służbę Geologiczną (USGS), amerykańska sieć turbin wiatrowych liczy już 77 839 konstrukcji.
Jak zatrzymać niebezpieczny proces?
Problem nietoperzy oraz ptaków ginących w kolizjach z turbinami wiatrowymi to, rzecz jasna, nie tylko sprawa amerykańska. Podobne zjawiska mają miejsce na Starym Kontynencie, gdzie w niektórych krajach życie traci nawet 200 tysięcy latających ssaków rocznie. Dane te jednak nie są tak kompleksowe, jak w przypadku amerykańskiego badania, co oczywiście nie oznacza mniejszej skali problemu.
W Europie już teraz opracowuje się rozwiązania, które mogą zmniejszyć nietoperzą i ptasią śmiertelność w pobliżu farm wiatrowych. Francuscy naukowcy stworzyli np. algorytmy, które na podstawie warunków pogodowych, pory roku i godziny przewidują aktywność nietoperzy, umożliwiając czasowe wyłączanie turbin wiatrowych w okresach największego zagrożenia. Wykorzystując dane z 25 588 nocy monitoringu przy 123 turbinach we Francji oszacowano, że ochrona 90% zarejestrowanej aktywności nietoperzy w sezonie od połowy kwietnia do połowy listopada wiązałaby się z utratą zaledwie 3,5–4,9% rocznej produkcji energii. Do wprowadzania podobnych rozwiązań nawołują autorzy amerykańskiego badania, którzy twierdzą, że rozwój zrównoważonej energetyki wiatrowej wcale nie musi odbywać się kosztem innych mieszkańców naszej planety.
Źródła: Phys.org, Proceedings of the National Academy of Sciences
