Afrykański nietoperz w Europie. Sycylijska legenda sprzed 200 lat okazała się prawdą

Bruzdonos egipski (Nycteris thebaica) jest szeroko rozpowszechniony w całej Afryce Subsaharyjskiej i na Bliskim Wschodzie – stąd jego sugestywna nazwa. W jego diecie trafiają się nawet żaby i ryby, ale skupia się na konsumpcji drobniejszych bezkręgowców. Uwielbia ćmy, chrząszcze czy pasikoniki.

Uznawany jest za „szepczącego” nietoperze, bo emituje sygnały echolokacyjne o bardzo niskim natężeniu, czyli ciche. I z tego powodu naukowcy nie byli w stanie go do tej pory wykryć w Europie, bo zwierzę jest trudne do wykrycia przez standardowe urządzenia monitorujące

Zagadkowy nietoperz na Sycylii

W XIX-wiecznej literaturze sycylijskiej pojawiały się wzmianki o tajemniczym nietoperzu, jednak nikt się na niego nie natknął: brakowało konkretnych okazów, lokalizacji czy opisów diagnostycznych. Przez niemal dwa stulecia zoolodzy nie byli w stanie ani potwierdzić, ani ostatecznie odrzucić tych historycznych zapisów. Dopiero teraz międzynarodowemu zespołowi badaczy udało się potwierdzić obecność bruzdonosa egipskiego w Europie.

Nowoczesna technologia kontra „szepczące” nietoporze

Badacze skupili się na badaniach wulkanicznej wyspy Pantelleria położonej w kanale sycylijskim. Jest to naturalny pomost między Tunezją a Sycylią. Zastosowali innowacyjną metodę: rejestratory dźwięku o maksymalnej czułości ustawiono zaledwie pół metra nad ziemią, bo zwierzęta te lubią latać na takich wysokościach. Dzięki temu udało się przechwycić słabe sygnały echolokacyjne nietoperza latającego tuż przy podłożu. Po ich analizie naukowcy nie mieli najmniejszych wątpliwości – jest to bruzdonos egipski.

– Te nagrania wskazują, że Pantelleria nie jest po prostu domem przypadkowego osobnika. Obecność dwóch nietoperzy lecących razem, wraz z wokalizacjami społecznymi, wskazuje na niewielką, wcześniej niewykrytą populację na wyspie – wyjaśnia Mirjam Knörnschild z Museum für Naturkunde Berlin i Uniwersytetu Humboldta w Berlinie, która jest współautorką badania.

Ani widu, ale słychu

Co ciekawe, w publikacji naukowej na temat wykrycia nietoperza w Europie „Global Ecology and Conservation” naukowcy piszą, że mają jedynie dowody dźwiękowe dotyczące bruzdonosa egipskiego. Zatem naukowcom nie udało się go do tej pory zobaczyć w tej lokalizacji.

Z uwagi na to, że gatunek ten lata bardzo nisko, naukowcy planują w przyszłości przeprowadzić odłowy z pomocą sieci, aby móc zobaczyć i fizycznie zbadać te zwierzęta. Dzięki temu uda się im znaleźć kryjówki enigmatycznego nietoperza. W ruch mają pójść też mniej inwazyjne fotopułapki.

– Choć Nycteris thebaica przez długi czas trwał niezauważony na Pantellerii, musimy teraz określić wielkość tej populacji, zidentyfikować jej kryjówki, ocenić, czy występuje również w innych miejscach na Sycylii lub wyspach Cieśniny Sycylijskiej, a także ustalić, jak należy go chronić – podsumowuje główny autor badania, Danilo Russo z Uniwersytetu w Neapolu Federico II i Muzeum Historii Naturalnej w Berlinie.

Źródło: Global Ecology and Conservation

Szukasz więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler.

Nasz autor

Szymon Zdziebłowski

Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.