Słonie myślą, zanim coś zrobią. Zaskakujący test dowodzi, że potrafią oprzeć się impulsom
Zdolność do powstrzymania pierwotnego instynktu to cecha przypisywana do tej pory głównie naczelnym i krukowatym. Najnowsze dowody potwierdzają, że mocno nie docenialiśmy pod tym względem słoni. Zamiast działać na oślep, potrafią one dokładnie przemyśliwać swoje działania.
Większość z nas doskonale wie, że słonie dysponują fenomenalną pamięcią i wykazują się ogromną empatią. Badacze z Hunter College w Nowym Jorku postanowili jednak sprawdzić nieco inną cechę, nazywaną w kognitywistyce kontrolą hamującą. To mechanizm poznawczy pozwalający zignorować natychmiastowe, impulsywne pragnienie na rzecz zachowania, które w dłuższej perspektywie przyniesie korzyść. Wyniki eksperymentu opublikowane w czasopiśmie „PLOS One” ostatecznie potwierdziły, że największe lądowe ssaki świata potrafią zapanować nad emocjami i przemyśleć swój kolejny krok.
Przezroczysta pułapka na owoce
Testy przeprowadzono na grupie 16 słoni indyjskich przebywających na terenie ośrodka National Elephant Institute w Tajlandii. Naukowcy wykorzystali klasyczny sprawdzian badający umysły zwierząt, polegający na ominięciu przeszkody (tzw. test objazdu). Słoniom zaprezentowano przezroczyste pudełko z otworami, przez które mogły z łatwością zobaczyć i poczuć zapach ukrytych wewnątrz jabłek.
Dla większości gatunków najsilniejszym impulsem w takiej sytuacji jest próba chwycenia jedzenia najkrótszą możliwą drogą (co kończy się bezcelowym uderzaniem w szybę). Słonie indyjskie skutecznie zignorowały to pragnienie. Zamiast tracić energię na sforsowanie przedniej ściany, od razu skierowały trąby do bocznego, otwartego panelu, którego używania nauczono je w fazie przygotowawczej.
Błyskawiczna korekta błędów i wpływ wieku
To jednak nie wszystko. Prawdziwy test nastąpił wtedy, gdy badacze utrudnili zadanie i zaczęli obracać pudełko, całkowicie zmieniając układ wejść. W pierwszych chwilach zwierzęta ulegały starym nawykom i szukały otworu tam, gdzie znajdował się wcześniej. Co kluczowe dla całego badania, potrafiły błyskawicznie skorygować swój błąd i w kolejnych próbach szybko odnajdywały nową ścieżkę do nagrody.
Naukowcy zauważyli również ciekawą zależność – starsze osobniki adaptowały się do zmienionych warunków zauważalnie wolniej. Zjawisko to sugeruje, że podobnie jak u ludzi, funkcje poznawcze słoni mogą z wiekiem ulegać osłabieniu.
To fundament słoniowych relacji
Ta samokontrola ma dla słoni ogromne znaczenie. Wysoki poziom kontroli hamującej pozwala słoniom na budowanie niezwykle złożonych relacji społecznych oraz grupowe rozwiązywanie problemów.
Precyzyjna wiedza o tym, w jaki sposób ssaki te analizują przeszkody, może ułatwić ekologom projektowanie bardziej skutecznych barier rolniczych. Będzie to kluczowe, aby zminimalizować tragiczne konflikty na linii człowiek-słoń w coraz gęściej zaludnionych rejonach Azji.
Źródło: PLOS One
Szukasz więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler.
Nasz autor
Jonasz Przybył
Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.