Odkryj Kielce jesienią. Miasto, w którym historia spotyka się z naturą

Kielce leżą na wyjątkowym pod względem przyrodniczym i historycznym obszarze Geoparku Świętokrzyskiego, który w 2021 roku został wpisany na prestiżową listę Światowej Sieci Geoparków UNESCO. Aż 62 proc. powierzchni miasta stanowią obszary chronione, natomiast tereny zielone zajmują około 67 proc. jego obszaru, co plasuje Kielce w ścisłej czołówce najbardziej zielonych miast w Polsce. Znaczna część miasta znajduje się również w granicach malowniczego Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego. Jesienny spacer może więc być tutaj nie tylko miejską przechadzką, lecz także podróżą przez miliony lat historii Ziemi.

Kadzielnia. Geologiczna perła w koronie

Tropikalne morze z rafą koralową zaledwie 1,5 kilometra od kieleckiego Rynku? Brzmi jak scenariusz filmu przygodowego, tymczasem to fragment geologicznej historii Kielc. Około 380 milionów lat temu obszar dzisiejszej Kadzielni znajdował się pod płytkim, ciepłym morzem. Żyły tu organizmy, których ślady zachowały się w skałach budujących współczesne wzgórze. Monumentalna Skałka Geologów jest pozostałością skamieniałej rafy koralowej.

Dziś Kadzielnia, będąca dawnym kamieniołomem, to park z rezerwatem przyrody, siecią szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjnych. Są tu punkty widokowe oraz sztuczny wodospad, ale największe wrażenie robi podziemny świat wzgórza. W Kadzielni znajduje się aż 25 jaskiń. Trzy z nich, Jaskinia Odkrywców, Prochownia i Szczelina, tworzą Podziemną Trasę Turystyczną o długości 140 metrów.

Kadzielnia ma także propozycje dla tych, którzy wolą mocniejsze wrażenia. Tyrolki na Kadzielni, czyli Podniebna Trasa Widokowa, pozwalają spojrzeć na okolicę z zupełnie innej perspektywy. Jest tu również pierwsza w Polsce via ferrata, czyli tzw. żelazna droga. Zimą pojawia się natomiast lodospad, na którym alpiniści trenują wspinaczkę lodową.

Karczówka. Panorama ze wzgórza

Nad Kielcami góruje Karczówka, wzgórze, na którym historia, przyroda i geologia tworzą wyjątkową całość. Znajduje się tu rezerwat przyrody oraz XVII-wieczny klasztor, który w przeszłości dawał schronienie powstańcom styczniowym i żołnierzom Armii Krajowej.

Jesienią Karczówka szczególnie mocno przyciąga uwagę. Otaczający ją las bukowo-sosnowy zmienia się w wielobarwną paletę, w której dominują czerwień, złoto, brąz i żółć. Równie malowniczy jest widok ze wzgórza na Kielce oraz pasma Gór Świętokrzyskich. Nic dziwnego, że krajobraz ten zachwycał także Stefana Żeromskiego. Pisarz wspominał: „Moja aleja ku Karczówce, mój wyśniony latami w Warszawie daleki widok górski”.

Karczówka skrywa jednak nie tylko piękne widoki. To również dawny teren górniczy, na którym zachowały się ślady działalności gwarków. W lesie można dostrzec szpary, czyli zapadliska powstałe w miejscach dawnych szybów, a także porośnięte roślinnością hałdy, dziś niemal całkowicie wtopione w krajobraz.

Warto zajrzeć również do barokowego kościoła i klasztoru. Wnętrze świątyni sprzyja wyciszeniu, a w kaplicy pod wieżą dzwonnicy znajduje się figura św. Barbary, patronki górników. Według legendy została wykonana z bryły galeny, czyli rudy ołowiu, którą w 1646 roku w okolicach Karczówki wydobył górnik Hilary Mala.

Ogród Botaniczny. Festiwal jesiennych barw

Na wschodnim stoku góry, wzdłuż dawnej „alei ku Karczówce”, rozciąga się na 11 hektarach kielecki Ogród Botaniczny. To miejsce, w którym jesień można oglądać niemal jak wielkoformatowy obraz. Malownicze alejki i ścieżki spacerowe prowadzą wśród blisko 40 kolekcji roślin oraz pięciu ogrodów tematycznych. Są tu także sekcje poświęcone florze wodnej i bagiennej, cztery zbiorniki wodne oraz alpinarium z wodospadem.

Spacerową trasę można kontynuować aż do odsłonięcia geologicznego z jaskinią oraz ogrodu hortiterapeutycznego. Hortiterapia, czyli ogrodoterapia, wykorzystuje kontakt z roślinami i naturą w procesie wspierania dobrego samopoczucia.

Jesienią ogród przechodzi spektakularną metamorfozę. Przebarwiające się drzewa, krzewy i rośliny tworzą wielobarwny pejzaż, w którym szczególnie efektownie prezentują się kolekcje traw ozdobnych, dalie oraz wrzosowisko. To miejsce stworzone do niespiesznego spaceru, obserwowania zmieniającej się przyrody i odpoczynku z dala od miejskiego pośpiechu.

Centrum Geoedukacji. Nauka na wyciągnięcie ręki

Kolejnym punktem na mapie geologicznych odkryć jest Wietrznia, rezerwat przyrody i dawny teren górniczy. Historię Ziemi można tu poznawać zarówno podczas spaceru w terenie, jak i w Centrum Geoedukacji, którego architektura została wkomponowana w otaczający krajobraz.

Interaktywna ekspozycja poświęcona jest dziedzictwu geologicznemu Gór Świętokrzyskich. Podwodna Stacja Badawcza „Chronos” pozwala odbyć podróż w czasie do odległej przeszłości, a w Geo-Laboratorium można wcielić się w rolę badacza naszej planety. Kapsuła Czasu zabiera natomiast odwiedzających w filmową podróż od narodzin Ziemi aż po współczesność. Część ekspozycji poświęcono również jaskiniom oraz procesom krasowym.

W ramach Centrum Geoedukacji działa Klub Miłośników Geologii. Na dachu budynku znajduje się natomiast Geologiczny Ogród Doświadczeń, w którym wiedzę z zakresu geologii i geografii można zdobywać w bezpośrednim kontakcie z przyrodą. To połączenie edukacji, eksperymentu i odpoczynku na świeżym powietrzu.

Zabytkowe centrum. Śladami historii

Po spotkaniu z przyrodą i geologiczną historią warto skierować się do centrum Kielc. Jesień sprzyja niespiesznemu spacerowi ulicami miasta, szczególnie że wiele najważniejszych zabytków znajduje się w niewielkiej odległości od siebie.

Sercem Kielc pozostaje Rynek, którego historia sięga średniowiecza. Przez stulecia pełnił funkcję placu targowego. Jego najbardziej okazałym budynkiem jest ratusz, wzniesiony około 1835 roku. Podczas prac archeologicznych prowadzonych w 2008 roku, w związku z rewitalizacją Rynku, odkryto fundamenty renesansowego ratusza z wieżą z pierwszej połowy XVI wieku. Budynek spłonął w 1800 roku, a dziś obrys jego murów można zobaczyć na płycie Rynku.

Niedaleko stąd przebiega ulica Sienkiewicza, reprezentacyjny deptak Kielc. Nieopodal wznoszą się także dwa najcenniejsze zabytki miasta: dawny Pałac Biskupów Krakowskich oraz katedra. Oba obiekty zostały wpisane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na listę Pomników Historii.

Dawny Pałac Biskupów Krakowskich, obecnie siedziba Muzeum Narodowego w Kielcach, jest najlepiej zachowaną oryginalną wczesnobarokową rezydencją pałacową z pierwszej połowy XVII wieku w Polsce. Rezydencję ufundował biskup krakowski Jakub Zadzik. Budowę prowadzili w latach 1637–1644 włoscy architekci Tomasz Poncino i Jan Trevano. Warto zajrzeć do reprezentacyjnych wnętrz oraz Galerii Malarstwa Polskiego, a także do znajdującego się za pałacem zrekonstruowanego ogrodu włoskiego.

Historia kieleckiej katedry sięga 1171 roku, kiedy w tym miejscu wzniesiono niewielki kościół romański. Świątynia była później wielokrotnie przebudowywana i rozbudowywana. Jej współczesna forma ma charakter barokowy.

Historia Kielc ma jednak znacznie więcej rozdziałów. Jej kolejne fragmenty można odkrywać w Muzeum Historii Kielc oraz Ośrodku Myśli Patriotycznej i Obywatelskiej. Przy Placu Wolności mieści się Muzeum Zabawek i Zabawy, które z pewnością spodoba się najmłodszym, ale może też uruchomić lawinę wspomnień u dorosłych. Lista miejsc, w których można poznawać dzieje i kulturę miasta, jest znacznie dłuższa. Tworzą ją między innymi Muzeum Stefana Żeromskiego, Muzeum Dialogu Kultur, Muzeum Wsi Kieleckiej, Dworek Laszczyków, Muzeum Hammonda, Muzeum Geologiczne oraz Muzeum Samochodu Papieskiego JP2. Każde z nich opowiada inną historię, a razem tworzą niezwykłą skarbnicę wiedzy o Kielcach i regionie.

Spacerując po mieście, nie tylko w ścisłym centrum, lecz także po kieleckich osiedlach, warto patrzeć uważnie. W przestrzeni miasta można odnaleźć kamienne rzeźby powstałe podczas plenerów rzeźbiarskich. Ponad 60 takich obiektów łączy tradycje artystyczne z naturalnym bogactwem skalnych surowców regionu.

Na zakończenie miejskiej wędrówki warto zatrzymać się w Parku Miejskim im. Stanisława Staszica, jednym z najstarszych parków miejskich w Polsce. Jesienią staje się on spokojną enklawą w samym sercu miasta. Wśród drzew mieniących się jesiennymi kolorami łatwo zwolnić tempo i spojrzeć na Kielce z innej perspektywy. To właśnie tutaj historia miasta i rytm natury spotykają się w jednym kadrze, tworząc wspomnienie, które zostaje na długo.

Kielce najlepiej odkrywać bez pośpiechu, pozwalając, by miejska historia przeplatała się z opowieścią zapisaną w skałach, lasach i parkowych alejach. Jesienią szczególnie wyraźnie widać, jak blisko siebie znajdują się tu natura i kultura: od dawnego kamieniołomu Kadzielnia, przez pełną historii Karczówkę i Ogród Botaniczny, aż po zabytkowe centrum. To właśnie ta niezwykła bliskość sprawia, że Kielce są miejscem, do którego warto przyjechać nie tylko po to, by zobaczyć kolejne atrakcje, lecz także po to, by na chwilę zwolnić i spojrzeć na Góry Świętokrzyskie z miejskiej perspektywy.

Zaplanuj podróż

Więcej informacji o Kielcach i atrakcjach miasta znajdziesz na:

https://www.kielce.eu/pl/dlaturysty

https://kielce.travel/

https://www.facebook.com/kielce.oficjalna/

https://www.instagram.com/miasto_kielce/

Materiał promocyjny miasta Kielce