Nagranie uchwyciło niezwykłe zachowanie orki. Naukowcy sądzą, że uczyła swoje młode polowania

Samica orki mogła błyskawicznie zabić żółwia morskiego. Zamiast tego obracała go, podtapiała i ciągnęła za płetwę, podczas gdy jej młode pozostawało tuż obok, uważnie obserwując. Po kilku minutach orki zaczęły żerować, pożywiając się bogatą w składniki odżywcze wątrobą swojej ofiary. Dla naukowców to polowanie stawia jedno kluczowe pytanie: czy matka po prostu bawiła się jedzeniem, czy też uczyła swoje cielę polować, dając mu szansę na zdobycie cennego doświadczenia?

Czy orki uczą młode polowania?

Filmowiec Alonso Rodríguez nie spodziewał się spotkać orek, gdy zarejestrował tę scenę. Towarzyszył miejscowym rybakom, którzy wypłynęli na połów kałamarnic w Zatoce Kalifornijskiej, u wybrzeży meksykańskiego Półwyspu Kalifornijskiego. Gdy słońce zaczęło znikać za horyzontem, w pobliżu wynurzyła się grupa dziewięciu orek. Po chwili samica z młodym oddzieliły się od reszty stada, a Rodríguez wypuścił drona. Nagranie uchwyciło, jak matka poluje na żółwia morskiego, podczas gdy jej młode płynie tuż obok.

Badacze dysponują licznymi dowodami na to, że zwierzęta – od pszczół po surykatki – uczą się, obserwując siebie nawzajem. – Wykazanie samego procesu nauczania jest jednak znacznie trudniejszym zadaniem – zauważa dr Phillipa Brakes, ekolożka behawioralna z Uniwersytetu Canterbury w Nowej Zelandii. – Pojęcie nauczania stawia poprzeczkę znacznie wyżej, ponieważ wymaga od nas oceny intencji i teorii umysłu drugiego osobnika, i to bez możliwości przeprowadzenia z nim wywiadu.

Aby stwierdzić, czy zwierzę rzeczywiście uczy innego osobnika, naukowcy opierają się na trzech kryteriach. Doświadczone zwierzę musi zmieniać swoje zachowanie w obecności niedoświadczonego osobnika, robić to w sposób, który pozwala młodemu nauczyć się danej umiejętności szybciej, niż byłoby to możliwe samodzielnie, oraz ponosić przy tym pewien koszt – na przykład poświęcać dodatkowy czas i energię albo rezygnować z okazji do zdobycia pokarmu.

Jednym z najlepiej udokumentowanych przykładów nauczania w naturze są surykatki, które pokazują swoim młodym, jak bezpiecznie zjadać ich ulubiony pokarm – skorpiony. – Skorpiony są niebezpieczne z obu stron, ponieważ mają zarówno szczypce, jak i jadowite żądło – wyjaśnia dr Phillipa Brakes. Najpierw dorosłe osobniki przynoszą młodym martwe skorpiony, następnie żywe, ale pozbawione żądła, dzięki czemu młode muszą radzić sobie jedynie ze szczypcami. Dopiero później otrzymują żywe skorpiony z nienaruszonym żądłem.

Taka lekcja wiąże się z kosztami dla dorosłego osobnika, który musi poświęcić dodatkowy czas i energię na unieszkodliwienie skorpionów. Jednocześnie daje młodym możliwość bezpiecznego opanowania tej umiejętności. – Jest bardzo mało prawdopodobne, aby były w stanie nauczyć się tego metodą prób i błędów, ponieważ po prostu by zginęły – mówi badaczka.

Nagranie polowania orki może być dowodem na nauczanie młodych

Choć dr Phillipa Brakes nie może stwierdzić tego z całkowitą pewnością, uważa, że nagranie z udziałem orek jest zgodne z hipotezą o nauczaniu. Zwraca uwagę, że samica poświęca żółwiowi znacznie więcej czasu, niż gdyby chciała po prostu szybko go zjeść. – Jeśli weźmie się pod uwagę cały kontekst, jest bardzo prawdopodobne, że nawet jeśli bawi się tym żółwiem, robi to po to, by pokazać młodemu, że należy go obracać albo gryźć w taki sposób, by go obezwładnić.

Alonso Rodríguez, autor nagrania, również uważa, że zachowanie samicy przypominało proces nauczania. – Widziałem, jak młode uważnie obserwowało to, co robi matka. Czasami się rozpraszało i trochę odpływało – opowiada.

Młode orki spędzają z matkami bardzo dużo czasu – szukają u nich ochrony, pożywienia i okazji do nauki. W różnych częściach świata orki wyspecjalizowały się w zdobywaniu zupełnie odmiennego pokarmu: na Antarktydzie ściągają foki z kry lodowej, w Nowej Zelandii polują na płaszczki, a u brzegów Argentyny łapią młode słonie morskie i lwy morskie. Niektóre populacje orek żyją obok siebie w tych samych wodach, a jednak polują na całkowicie inną zwierzynę – jedne żywią się wyłącznie rybami, inne wyłącznie ssakami morskimi – i przekazują te tradycje z pokolenia na pokolenie.

– Nauka zdobywania pożywienia jest niezwykle ważnym elementem ich tożsamości – podkreśla dr Phillipa Brakes. – Okres, w którym uczą się, co jeść i jak polować, ma dla tych zwierząt fundamentalne znaczenie.

Źródło: National Geographic