Nieoczywisty skarb stolicy: Muzeum Gazowni Warszawskiej

Miasto, które nie chciało gazu

Zanim zrozumiemy, czym jest to miejsce dziś, warto cofnąć się o niemal dwa wieki. W pierwszej połowie XIX wieku europejskie miasta jedno po drugim rozświetlały swoje ulice, które – dzięki gazowym latarniom – stawały się bezpieczniejsze. Warszawa spóźniała się w tej kwestii – ale nie dlatego, że nie chciała nowoczesności. Będąca pod wpływem Imperium Rosyjskiego Polska, musiała ugiąć się przed wolą carskiego namiestnika, Iwana Paskiewicza, który stanowczo sprzeciwiał się instalacjom gazowym, widząc w nich potencjalne źródło zagrożenia.

Dopiero jego śmierć w 1856 roku dała zielone (nomen omen) światło do zmian. Jeszcze w tym samym roku władze Warszawy podpisały umowę z Niemieckim Kontynentalnym Towarzystwem Gazowym z Dessau, które podjęło się budowy gazowni przy ulicy Ludnej. Wkrótce potem na ulicach stolicy zapłonęły pierwsze gazowe latarnie. Warszawa weszła w erę nowoczesności z niemal czterdziestoletnim opóźnieniem – ale za to z rozmachem!

Kolejne dziesięciolecia przyniosły dynamiczny rozwój. W 1888 roku na Woli powstała druga gazownia. Większa i nowocześniejsza, została w XX wieku (jako jedna z pierwszych na świecie) wyposażona w pionowo-retortowe piece, które wyniosły ją do globalnej czołówki technologicznej. To właśnie tutaj, na terenie dzisiejszego muzeum, biło przez ponad sto lat przemysłowe serce miasta.

Historia zapisana w cegłach

Pierwsze, co uderza po wejściu do Muzeum Gazowni Warszawskiej, to wystrój. Zabytkowe budynki z czerwonej cegły, industrialna architektura przełomu XIX i XX wieku – przestrzeń, która sama w sobie jest eksponatem. Nie jest to rekonstrukcja ani scenografia – to autentyczne miejsca, w których przez dziesięciolecia toczyło się przemysłowe życie miasta.

Gazownia na Woli przetrwała I wojnę światową, okresy politycznych zawirowań i zmianę właścicieli – w 1929 roku, po wieloletnich sporach z niemieckim koncernem, zakłady oficjalnie przejęło miasto Warszawa. Podczas II wojny światowej poważnie ucierpiała sieć przesyłowa gazowni, którą udało się jednak odbudować. W czasie Powstania Warszawskiego zakład stał się dodatkowo schronieniem dla mieszkańców Woli uciekających przed masowymi egzekucjami.

W drugiej połowie XX wieku, wraz z przestawieniem systemu energetycznego na gaz ziemny, skończyła się era gazu węglowego. Maszyny warszawskiej gazowni ucichły, ale budynki pozostały. I dziś opowiadają swoją historię zwiedzającym.

Nie tylko muzeum techniki

Muzeum Gazowni Warszawskiej mogłoby być kolejną gablotą z eksponatami i tabliczkami z opisami. Nie jest. To przestrzeń, która pozwala przenieść się w czasie, dotknąć maszyn, z których na co dzień korzystali pracownicy gazowni, a także zobaczyć, jak dawniej wyglądało codzienne życie zwykłych ludzi. Wystawa przybliża zwiedzającym nie tylko technologię produkcji gazu, ale także aspekty społeczne, panujące w zakładzie.

Jednym z największych atutów Muzeum jest jego oferta edukacyjna. Warsztaty dla szkół, zajęcia rodzinne, programy wakacyjne – wszystko to składa się na spójny zestaw atrakcji, które potrafią zainteresować zarówno pięciolatka, jak i ucznia szkoły średniej. Przedszkolaki poznają tajemnice węgla i energii poprzez zabawę i doświadczenia, które nawiązują do tradycji Ignacego Łukasiewicza, wielkiego polskiego naukowca i twórcy lampy naftowej. Starsi uczniowie mogą zmierzyć się z elektrycznością w cyklu warsztatów, które łączą historyczne tło z prawdziwymi eksperymentami.

Organizowane są także urodziny, spotkania z ciekawymi ludźmi, czy Akademia 60+ dla seniorów. Muzeum Gazowni Warszawskiej wspiera również dostępność kultury dla tych, którzy mają specjalne potrzeby, Nic nie stoi na przeszkodzie, by wziąć udział w zwiedzaniu dostosowanym do osób z niepełnosprawnością wzroku lub słuchu, czy będących w spektrum autyzmu.

Ponadto, Muzeum jest aktywne na wszystkich najpopularniejszych portalach społecznościowych, gdzie w atrakcyjnej formie stara się przybliżać historie i ciekawostki o eksponatach oraz ludziach żyjących w czasach prosperity polskiego gazownictwa.

Jak dotrzeć?

Muzeum Gazowni Warszawskiej mieści się przy ulicy Krzyżanowskiego 7 na warszawskiej Woli – dzielnicy, która w ostatnich latach przeszła spektakularną metamorfozę z przemysłowego zaplecza w jedno z najbardziej dynamicznych miejsc na biznesowej mapie Stolicy.

Muzeum jest otwarte od wtorku do niedzieli, w godzinach 10:00–18:00. Bilety można kupić na miejscu lub – na zwiedzanie z przewodnikiem – online na stronie muzeum. Dla grup szkolnych i zorganizowanych przewidziane są specjalne pakiety. Harmonogram warsztatów i wydarzeń jest aktualizowany na bieżąco w zakładce „Edukacja”.

Bo historia energii to historia nas wszystkich. I warto ją znać.

Materiał promocyjny marki Orlen