Wody równikowego Pacyfiku nagrzewają się obecnie w tempie, które badacze z amerykańskiej Narodowej Agencji Oceanów i Atmosfery (NOAA) porównują do najsilniejszych anomalii w historii pomiarów. Zjawisko El Niño polega na osłabieniu wiatrów pasatowych i zatrzymaniu ciepłych mas wody u wybrzeży Ameryki Południowej, co uwalnia do atmosfery kolosalne ilości ciepła. Choć proces ten zachodzi kilkanaście tysięcy kilometrów od Polski, to jego skala przestawia cyrkulację powietrza nad całym globem.
WIDEO…
Pacyfik dyktuje warunki w Europie. Jak silne El Niño modyfikuje prądy strumieniowe?
Nadmiar energii cieplnej nad Oceanem Spokojnym zaburza układ prądów strumieniowych (tzw. jet streams), czyli szybkich rzek powietrza płynących na wysokości około 10 kilometrów. Z analiz Europejskiego Centrum Prognoz Średnioterminowych (ECMWF) oraz brytyjskiego Met Office wynika, że w latach z silnym El Niño prąd strumieniowy nad Atlantykiem przesuwa się i zmienia swój impet. Na początku zimy taki układ otwiera korytarz dla głębokich niżów znad oceanu, które przynoszą nad Europę Zachodnią i Środkową łagodne, ale bardzo wilgotne powietrze.
Zjawisko El Niño nie oznacza dla Europy jednego, stałego wzorca pogody przez całą zimę. Z naszych badań wynika, że wczesną zimą sprzyja ono łagodniejszej, bardziej wietrznej i deszczowej aurze, natomiast w drugiej części sezonu zwiększa szansę na nagłe wtargnięcia mroźnego i suchego powietrza nad kontynent – wyjaśnia prof. Adam Scaife, szef działu prognoz długoterminowych w brytyjskim Met Office.
Skąd bierze się ten zwrot akcji w drugiej połowie zimy? Ciepłe fale atmosferyczne generowane nad Pacyfikiem docierają do stratosfery nad Arktyką i częściej osłabiają tamtejszy wir polarny, wywołując nagłe ocieplenia stratosferyczne (SSW). Dla mieszkańców Polski oznacza to ciągłe ścieranie się dwóch żywiołów: wilgotnych niżów znad Atlantyku z krótkimi spływami chłodu z północy.
Eksperymentalna prognoza IMGW: Grudzień w normie, ale styczeń pod znakiem ulew
Jak te globalne procesy przełożą się na pogodę w naszym kraju? Według długoterminowej prognozy Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW-PIB), grudzień 2026 roku upłynie jeszcze pod znakiem umiarkowanej pogody. Zarówno średnia miesięczna temperatura powietrza, jak i suma opadów w całym kraju mają mieścić się w wieloletniej normie klimatycznej z lat 1991–2020.
Prawdziwa przebudowa pogody nastąpi po Nowym Roku, kiedy atlantycka cyrkulacja nabierze pełnego rozpędu. Modele IMGW na styczeń oraz luty 2027 roku wskazują na dostawy wilgoci i sumy opadów wyraźnie przekraczające wieloletnią normę, co szczególnie odczują mieszkańcy południowej oraz zachodniej Polski. Jednocześnie średnie temperatury w tych dwóch miesiącach mają utrzymać się w granicach normy lub nieznacznie powyżej niej, co wyklucza scenariusz wielotygodniowej, syberyjskiej zimy. Ale też będzie niebezpiecznie.
Śnieżyca, a zaraz po niej gwałtowna odwilż. Dlaczego cyrkulacja zachodnia nie da nam odpocząć?
Wysokie opady połączone z temperaturą oscylującą wokół zera stopni Celsjusza to przepis na najbardziej uciążliwy wariant polskiej zimy. Aktywna cyrkulacja zachodnia nie oznacza bowiem, że śnieg całkowicie zniknie z krajobrazu. Gdy nad krajem przechodzi głęboki niż atlantycki, po jego przedniej stronie napływa ciepło i deszcz, ale tuż za frontem z północy zasysane jest chłodniejsze powietrze, które zamienia ulewę w kilkunastogodzinną śnieżycę.
Zanim jednak biały puch zdąży się utrzymać, kolejny układ niskiego ciśnienia znad oceanu przynosi gwałtowną odwilż, porywisty wiatr i wahania ciśnienia atmosferycznego. Taki pogodowy rollercoaster niesie ze sobą częste oblodzenia dróg, opady marznącego deszczu oraz lokalne podtopienia wywołane topnieniem mokrego śniegu. Zamiast stabilnego mrozu ze słońcem, zima 2026/2027 zapisze się w Polsce jako sezon dynamicznych frontów, podczas którego parasol przyda się równie często co łopata do śniegu. Byle do wiosny.
