Związek słodzonych napojów z rakiem żołądka potwierdzony. Badanie trwało kilka dekad

O tym, że słodzone napoje nie są dobre dla naszego zdrowia, wiemy od dawna. Badania łączą ich konsumpcję ze zwiększonym ryzykiem próchnicy zębów, otyłości, cukrzycy typu 2 i chorób serca. Teraz pojawiły się pierwsze dowody na ich związek także z nowotworami żołądka.

Okazało się, że osoby spożywające jeden (lub więcej) razy dziennie słodzone napoje są ponad 2 razy bardziej narażone na ryzyko raka żołądka, niż te nie pijące ich nigdy. To pierwsze badanie potwierdzające tę korelację, ale należy zaznaczyć, że ma charakter obserwacyjny, dane dotyczą tylko USA, a artykuł naukowy, opublikowany w „Gastro Help Advances”, jest wciąż w fazie recenzji.

Nowotwory żołądka a słodzone napoje – paląca potrzeba dobrych badań

Do tej pory badania nad wpływem słodzonych napojów na raka żołądka pozostawały niejednoznaczne, ze względu na ograniczoną ilość danych. Nowotwór ten jest piątym najbardziej śmiertelnym na całym świecie, ale wiedza o tym, jak dieta wpływa na jego rozwój, była dotychczas bardzo skąpa.

W nowym badaniu, aby uzyskać wiarygodne wyniki, zespół pod kierownictwem gastroenterologa dr Andrew T. Chana z Massachusetts General Hospital przeprowadził analizę danych na ogromną skalę.

Metodologia i przebieg badania

Wykorzystano dane z dwóch dużych projektów badawczych w USA: Nurses' Health Study oraz Health Professionals Follow-Up Study. Łącznie analizie poddano 112 284 uczestników. Badanie trwało wiele lat: od 1986 do 2022 roku. W tym okresie jego uczestnicy co dwa lata wypełniali szczegółowe kwestionariusze dotyczące diety, stylu życia, oraz diagnozowanych schorzeń.

W ankietach żywieniowych precyzyjnie raportowali spożycie słodzonych napojów, w tym: napojów gazowanych, ponczu, lemoniady oraz napojów sportowych. W USA ponch (punch) to popularny napój owocowy, często w wersji bezalkoholowej.

Kluczowe wyniki

Głównym wnioskiem naukowców jest to, że codzienne spożywanie co najmniej jednego słodzonego napoju (zdefiniowanego jako porcja o pojemności 8 uncji, czyli około 240 ml) wiąże się z ponad dwukrotnym (dokładnie 2,45-krotnym) wzrostem ryzyka zachorowania na raka żołądka w porównaniu do osób, które takich napojów nie piją wcale.

Podwyższone ryzyko zaobserwowano u obu płci, jednak wystąpiły wyraźne różnice między kobietami a mężczyznami:

• Kobiety pijące co najmniej jeden słodzony napój dziennie wykazały aż trzykrotnie wyższe ryzyko rozwoju raka żołądka.
• Mężczyźni spożywający tę samą ilość napojów mieli to ryzyko podwyższone ok. dwukrotnie.

Jednocześnie badacze przyjrzeli się napojom słodzonym nie cukrem, a sztucznymi słodzikami. Mimo powszechnych obaw o wpływ słodzików na zdrowie oraz doniesień o ich potencjalnym działaniu rakotwórczym, w badaniu nie stwierdzono żadnego związku pomiędzy spożywaniem napojów ze słodzikami a zapadalnością na raka żołądka.

Nie oznacza to bynajmniej, że słodziki są zawsze bezpiecznie. Pisalismy m.in. o badaniach nad szkodliwym wpływem erytrytolu na mózg.

Ograniczenia nowego badania

Autorzy badania podkreślają, że ma ono charakter obserwacyjny, czyli wskazuje na silną korelację, lecz nie dowodzi bezpośrednio związku przyczynowo-skutkowego. Nie można z całą pewnością stwierdzić, że to wyłącznie picie słodzonych napojów doprowadziło do zachorowań, gdyż wpływ mogły mieć również inne czynniki.

Wśród potencjalnych mechanizmów stojących za tą korelacją naukowcy wymieniają m.in. przyrost masy ciała, insulinooporność, zaburzenia równowagi hormonalnej, stany zapalne, uszkodzenia DNA oraz dysbiozę. Dokładne procesy rakotwórcze w żołądku wymagają jednak dalszych badań.

Warto dodać, że słodzone napoje były już w badaniach wiązane z innymi nowotworami, m.in. jamy ustnej (badanie z 2015 roku) oraz piersi, wątroby i jelita grubego (badanie z 2021 roku).

Źródło: Gastro Help Advances

Szukasz inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler.

Nasza autorka

Magdalena Rudzka

Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.