Wyciągam stare zdjęcie mojego nieżyjącego dziadka. Czarno-białe, zwykłe zdjęcie do dokumentu. Do tego wymyślam sobie dziecko – niech będzie córeczka urodzona 26 maja 2020 r. Zdjęcia, rzecz jasna, nie mam. Następnie wpisuję w wyszukiwarkę internetową hasło „jasnowidz Warszawa”. Wybieram dwóch: doświadczonego, mającego dużo pozytywnych opinii i takiego, który porad udziela za pośrednictwem e-maila. Zapytam, co czeka dziadka i jakie życie będzie miała córeczka. Cena za pokazanie przyszłości – 350 zł za konsultację osobistą i 50 zł za poradę e-mailową. Do efektów eksperymentu wrócę później.
WIDEO…
Test jasnowidzenia z nagrodą miliona dolarów
Rok 1996. W Ameryce słynny iluzjonista James Randi oferuje milion dolarów każdemu, kto udowodni swoje nadprzyrodzone zdolności. Otrzymuje tysiące zgłoszeń. Także od jasnowidzów.
W 2011 roku lat temu naukowemu testowi postanowiła poddać się Brytyjka Patricia Putt. Twierdziła, że kontaktuje się z duchami zmarłych, by zdobywać informacje o ludziach. Przygotowano eksperyment: 10 osób wchodziło kolejno do pokoju, ubranych w czarne worki, zasiadając tyłem do Putt. Widziała jedynie numery.
Opisy sporządzone przez nią trafiły do uczestników, którzy mieli wybrać ten, który ich dotyczy. Żadna osoba nie wskazała poprawnie. Jasnowidzka była zaskoczona.
Kim są współcześni wróżbici?
Dr Tomasz Witkowski z Klubu Sceptyków Polskich opowiada, że zapytał Randiego, ilu uczestników eksperymentów przyznało, że nie ma daru. Randi odpowiedział: 4 osoby. – Większość obwinia organizatorów, np. o wysyłanie złej energii – tłumaczy Witkowski. Co ciekawe, wiele osób praktykujących jasnowidzenie naprawdę wierzy w swoje umiejętności.
– Odziedziczyłem dar po babci. Wystarczy, że spojrzę na człowieka, by wiedzieć, co go dręczy – twierdzi Norman, znany warszawski jasnowidz. Za swój największy sukces uznaje to, że uratował dwoje nienarodzonych dzieci, przekonując ich matki, by nie przerywały ciąży. Zanim zajął się ezoteryką, pracował z materiałami budowlanymi. Podczas stanu wojennego został wyrzucony z uczelni i przypadkiem trafił do świata wróżb. Dziś nie narzeka na klientów ani finanse.
Rynek ezoteryczny w Polsce szacuje się na 2 miliardy złotych. Tomasz Witkowski mówi wprost: to biznes oparty na ludzkiej tęsknocie, by znać przyszłość. – Po wróżby sięgają ci, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej – choroba, rozpad związku, groźba utraty pracy. Ludzie nie chodzą do wróżek, gdy wszystko układa się dobrze – zauważa dr Konrad Maj, psycholog społeczny z SWPS.
Jak działa „zimny odczyt”? Eksperymenty i triki
Czy we wróżeniu naprawdę jest jakaś magia? Naukowcy tonują emocje. Jasnowidze często korzystają z techniki zwanej zimnym odczytem. To metoda, w której mówi się rzeczy ogólne, prawdopodobne lub pożądane przez rozmówcę. – Jasnowidz musi być spostrzegawczy, mieć zdolności psychologiczne – mówi Witkowski. To technika stosowana przez wielu wróżbitów, polegająca na mówieniu rzeczy oczywistych i sprzecznych jednocześnie, np.:
„Jesteś osobą towarzyską, ale bywasz nieśmiały.”
Dzięki temu każdy znajdzie coś, co pasuje do jego sytuacji.
Prof. Richard Wiseman, znany brytyjski psycholog, poprosił jednego z jasnowidzów o zdradzenie technik. Wróżbita opisał przypadek kobiety o imieniu Lisa. Gdy mówił o zdrowiu – była niewzruszona. Gdy wspomniał o nieudanym związku – ożywiła się. Jasnowidz zmienił temat, a po chwili oświadczył, że niedawno się rozstała. Lisa była w szoku.
W latach 80. holenderscy naukowcy przebadali 12 znanych wróżbitów. Efekt? Nie trafiali lepiej niż osoby bez żadnych zdolności parapsychicznych.
Przepowiednia śmierci dziadka i wizja przyszłości dziecka
W eksperymencie dziennikarskim pokazuję jasnowidzowi zdjęcie mojego zmarłego dziadka i wymyślam córeczkę. – Ta osoba żyje? – pyta wróżbita. – Tak... – kłamię. Podaję datę urodzenia – 1931, zodiakalny Rak. Jasnowidz pyta, czy dziadek był ostatnio w szpitalu, czy mieszka ze mną, czy ktoś się nim opiekuje. Odpowiadam ogólnikowo.
W końcu mówi: – Dziadek nie dożyje lata. Umrze w czerwcu. Ale zaraz dodaje: – Przepowiednia może się nie spełnić, medycyna przecież działa cuda. Jeśli przeżyje, to czeka go nagroda, odznaczenie.
Gdy pytam, czy zgadnie mój znak zodiaku, próbuje: – Raczek? Niestety – pudło. Jestem Koziorożcem.
Co na to wróżbita online?
Zwracam się do internetowego jasnowidza. Nie zdradzam żadnych szczegółów, proszę, by sam „poczuł”.
Odpowiedź po godzinie:
„...ostatnie 2–3 lata były dla dziadka bardzo uciążliwe (…). Mimo wszystko bardzo dobre miesiące będą na wiosnę, zwłaszcza maj i czerwiec, tam będą możliwości na poprawę zdrowia, dla gier liczbowych będą to najlepsze miesiące od 12 lat (...)”.
O dziecko już nie pytam – kolejna wróżba kosztuje 30 złotych.
Milion euro za udowodnienie daru jasnowidzenia
Wybrani przeze mnie jasnowidze nie przejrzeli podstępu. Jeśli jednak uważają, że mimo wszystko mają cudowne umiejętności, mogą spróbować powalczyć o milion euro. To Nagroda Syzyfa, o którą można się starać w Polsce za pośrednictwem Klubu Sceptyków Polskich.
Aby zdobyć fortunę, wystarczy, że kandydat udowodni swoje zdolności w teście przygotowanym przez naukowców. Co musiałby zrobić? Na przykład przewidzieć trzy kolejne liczby z losowanych dziesięciu. Chętni nie ustawiają się w kolejkach. – Ostatnio zgłosił się pan, który uważa, że ma zdolność widzenia w ciemności. Poprosiliśmy, żeby spróbował przeczytać po ciemku książkę. Jeśli mu się to uda – ma wypełnić zgłoszenie – opowiada Tomasz Witkowski z KSP.
Witkowski tłumaczy, że celem sceptyków nie jest ośmieszanie kogokolwiek. – Przecież gdyby okazało się, że można przewidzieć przyszłość, byłoby to przełomowe odkrycie. Proszę sobie wyobrazić, jakie by to miało znaczenie np. w leczeniu chorób i ich wczesnym wykrywaniu.
Na razie milion euro leży bezpiecznie na koncie, a lekarze, diagnozując choroby, muszą korzystać z rentgena, tomografii i innych urządzeń, znacznie dokładniejszych niż przepowiednie jasnowidzów.
Szybki kurs jasnowidzenia: jak zostać wróżbitą?
Poniżej przedstawiamy zestaw praktyk, które – jak się okazuje – wystarczają, by uchodzić za „jasnowidza”. W rzeczywistości nie trzeba mieć żadnych nadprzyrodzonych mocy.
1. Chwal, chwal, chwal
Na początek powiedz klientowi coś, co chciałby usłyszeć. Że ma zrównoważoną osobowość, jest wrażliwy, odpowiedzialny, twórczy. I koniecznie wspomnij o „niesamowitej intuicji”.
2. Używaj wewnętrznie sprzecznych sformułowań
To klasyczny trik – sprzeczne zdania pozwalają klientowi znaleźć coś dla siebie. Przykład?
„Czasem działasz impulsywnie, ale w innych sytuacjach jesteś wyjątkowo rozsądny.”
3. Mów wieloznacznie
Im mniej konkretów, tym lepiej. Gdy coś nie pasuje, tłumacz: „Mam trudności ze zrozumieniem obrazu, który widzę...”
4. Obserwuj reakcje rozmówcy
Jeśli klient nie zareaguje – zmień temat. Jeśli zobaczysz uśmiech lub potwierdzenie – kontynuuj dany wątek.
5. Przewiduj rzeczy prawdopodobne
Mów o sytuacjach uniwersalnych – np. „w dzieciństwie wydarzyło się coś przykrego”, „masz ostatnio trudny okres w relacji”. Trafisz zawsze.
6. Czytaj z wyglądu i ubioru
Za ciasne ubrania? Może przytył lub schudł. Brudne paznokcie? Pracuje fizycznie. Jasna plamka na palcu? Rozwód lub zerwana relacja.
7. Używaj „kół ratunkowych”
Jeśli się pomylisz – poszerz interpretację.
„Nie Jan? Może Janek, Janina? Coś z J...”
Gdy nic nie działa – rzuć:
„To była wizja metaforyczna, interpretację zostawiam tobie.”
Źródła: Sekrety Nauki, „Paranormalność. Dlaczego widzimy to, czego nie ma?”, Richard Wiseman, Wydawnictwo W.A.B., 2012
Nasza ekspertka
Katarzyna Świerczyńska
Reporterka zakochana w swojej pracy. Po godzinach prowadzi podróżniczego bloga „Podróże z psem” i jest współautorką projektu „Nad portem noc” pokazującego nocne życie Szczecina. Najczęściej podróżuje blisko, najlepiej na własnych nogach lub rowerem. Uwielbia Puszczę Bukową, nadodrzańskie szlaki i Bałtyk o każdej porze roku.
