Zanim został królem Polski, Jagiełło musiał utrzymać władzę na Litwie i znaleźć sojuszników wobec zagrożenia ze strony zakonu krzyżackiego. Małżeństwo z Jadwigą zmieniło bieg historii obu państw. Prywatne losy władcy były równie zawiłe – przez dziesięciolecia nie miał syna, który mógłby po nim objąć tron.
WIDEO…
Kiedy urodził się Władysław Jagiełło? Historycy wciąż się spierają
Dokładna data urodzenia Jagiełły pozostaje nieznana. Przez długi czas przyjmowano, że przyszedł na świat około 1352 roku. Część badaczy wskazuje jednak na około 1362 rok. Z tego powodu nie da się z pewnością ustalić, ile miał lat, gdy umarł.
Był synem wielkiego księcia litewskiego Olgierda i Julianny twerskiej. Po śmierci ojca w 1377 roku objął władzę w państwie, w którym o wpływy rywalizowali liczni przedstawiciele dynastii Giedyminowiczów. Musiał też mierzyć się z zagrożeniem ze strony zakonu krzyżackiego.
Akt zawarty w Krewie w 1385 roku otworzył drogę do związku Polski i Litwy. W 1386 roku Jagiełło przyjął chrzest i imię Władysław, poślubił Jadwigę Andegaweńską oraz został koronowany na króla Polski. Jego panowanie trwało od 1386 do 1434 roku.
Cztery żony Władysława Jagiełły. Każde małżeństwo miało znaczenie dla tronu
Pierwszą żoną Jagiełły była Jadwiga Andegaweńska, która zasiadała na polskim tronie już przed ich ślubem. Ich związek stał się podstawą politycznego porozumienia Polski i Litwy. Jadwiga zmarła w 1399 roku, niedługo po narodzinach ich córki.
W 1402 roku król poślubił Annę Cylejską, wnuczkę Kazimierza Wielkiego. Jej pochodzenie wzmacniało pozycję Jagiełły po śmierci Jadwigi. Anna urodziła mu córkę Jadwigę i zmarła w 1416 roku.
Trzecią żoną monarchy została w 1417 roku Elżbieta Granowska. Małżeństwo wywołało sprzeciw części możnych, między innymi ze względu na jej pochodzenie. Opowieść, że Jagiełło poślubił ją wyłącznie z miłości, należy traktować ostrożnie – o uczuciach króla nie możemy mówić z taką pewnością jak o politycznych skutkach jego decyzji. Elżbieta zmarła w 1420 roku.
Ostatnią żoną Jagiełły była Zofia Holszańska, poślubiona w 1422 roku. To z nią doczekał się trzech synów. Ich narodziny zmieniły plany sukcesji, choć objęcie polskiego tronu przez królewskiego potomka nadal wymagało poparcia możnych.
Ile dzieci miał Władysław Jagiełło?
Jagiełło miał pięcioro znanych dzieci: dwie córki i trzech synów. Z Jadwigą Andegaweńską miał Elżbietę Bonifację, która zmarła jako niemowlę. Z Anną Cylejską doczekał się córki Jadwigi. Małżeństwo z Elżbietą Granowską pozostało bezdzietne.
Zofia Holszańska urodziła królowi Władysława, Kazimierza, który zmarł w dzieciństwie, oraz drugiego Kazimierza. Po śmierci ojca polski tron objął najpierw Władysław III Warneńczyk, a po nim jego brat Kazimierz IV Jagiellończyk.
Córka króla, Jadwiga Jagiellonka, również odgrywała rolę w planach dynastycznych. Zmarła jednak jeszcze za życia ojca, w 1431 roku.
Jak wyglądał Władysław Jagiełło? Zachowały się wizerunki z jego epoki
Jan Długosz pozostawił opis wyglądu króla, wspominając między innymi o jego szczupłej sylwetce i łysinie. Trzeba jednak pamiętać, że kronikarski opis nie jest fotografią – może zawierać oceny i szczegóły, których dziś nie sposób sprawdzić.
W poznaniu wyglądu władcy pomagają także przedstawienia powstałe za jego życia, w tym malowidło w kaplicy Trójcy Świętej na zamku w Lublinie oraz królewski nagrobek. Najbardziej aktualnej rekonstrukcji wyglądu króla Władysława Jagiełły podjął się National Geographic Polska w projekcie Nowy poczet Jagiellonów.
Jak zmarł Władysław Jagiełło? Historia słowików wymaga dopowiedzenia
Jagiełło zmarł 1 czerwca 1434 roku w Gródku pod Lwowem. Według przekazu Jana Długosza wcześniej przebywał w Medyce, gdzie podczas chłodnej nocy miał wyjść do lasu, by słuchać śpiewu słowików. Po tej wyprawie zachorował, a jego stan się pogarszał.
Nie da się dziś postawić pewnej diagnozy na podstawie kroniki. W opracowaniach pojawia się przypuszczenie, że przyczyną śmierci mogło być zapalenie płuc. Dlatego stwierdzenie, że króla „zabiło zwykłe przeziębienie”, upraszcza sprawę. Chłodna noc jest elementem historycznego przekazu o początku choroby, a nie dowodem medycznym pozwalającym ustalić jej przyczynę.
Władca przeżył wcześniej groźny wypadek – w 1419 roku piorun uderzył w jego orszak. Dożył końca niemal 48-letniego panowania, podczas którego Polska i Litwa umocniły swój związek, a wojska dowodzone przez Jagiełłę i Witolda odniosły zwycięstwo pod Grunwaldem. Zapoczątkowana przez niego dynastia Jagiellonów rządziła w Polsce jeszcze przez następne pokolenia.
Źródło: Archiwum Narodowe w Krakowie
