Powyższe pytanie często pojawia się w debatach akademickich i jak każdy temat biblijny, wzbudza niemałe kontrowersje. Niektórzy badacze podchodzą do biblijnych tekstów z dużą rezerwą, traktując je jako opowieści fantastyczne, przynajmniej do czasu, aż ich historyczność zostanie potwierdzona źródłami archeologicznymi. Są też tacy, według których biblijna narracja ma w dużej mierze charakter historyczny. Ich zdaniem, „brak dowodu nie jest dowodem braku” i trwają przy tym stanowisku do czasu ujawnienia artefaktów przeczących przedstawionym w Biblii opowieściom. Nie inaczej jest w przypadku króla Dawida.
WIDEO…
Król Dawid na kartach Biblii. Jak Stary Testament przedstawia władcę Izraela?
Najdokładniejszy opis Dawida przedstawiają dwie Księgi Samuela. Pewnych informacji na jego temat dostarcza też Księga Królewska i Księga Kronik.
Dawid w Księgach Samuela
W Księgach Samuela, Dawid jest przedstawiony jako wybraniec Boga, namaszczony na króla przez proroka. Jego pokorę i ufność wobec Stwórcy podkreśla opowieść, w której prosty pasterz triumfuje w starciu z gigantem Goliatem. Po śmierci Saula, Dawid zostaje królem. Jednoczy plemiona Izraela i ustanawia Jerozolimę stolicą swojego królestwa. Odnosi zwycięstwo za zwycięstwem, poszerzając granice imperium. Przenosi Arkę Przymierza do Jerozolimy, czyniąc ją centrum religijnym.
Kluczowym momentem jest przymierze Boga z Dawidem, w którym zostało obiecane, że przyszły król z jego linii zbuduje świątynię i ustanowi wieczne królestwo. Ta mesjańska obietnica jest kluczowym tematem, łączącym się z wcześniejszymi obietnicami Boga.
Należy jednak wspomnieć, że w przeciwieństwie do Księgi Kronik, w której rządy Dawida zostały wyidealizowane, Księgi Samuela opisują nie tylko sukcesy króla, ale także obnażają jego grzechy. Pomimo bożego błogosławieństwa, Dawid popełnił błąd, cudzołożąc z Batszebą i aranżując śmierć Uriasza, jej męża. Skrucha nie zmazała konsekwencji jego czynów. Rodzina króla zaczęła się rozpadać, a jego synowie powtórzyli te same błędy, ale w gorszy sposób.
Dawid w Księdze Kronik
Księgi Kronik w większym stopniu koncentrują się na błogosławieństwach Dawida, umniejszając jego grzechom lub pomijając je całkowicie. Przykładowo, opowieść z Batszebą nie pojawia się w Kronikach, które bardziej skupiają się na roli króla w przygotowaniu do budowy świątyni i organizacji kultu.
Dawid historyczny?
Archeologom do dziś nie udało się natrafić na znaleziska, które w sposób jednoznaczny i niezaprzeczalny potwierdziłyby historyczność króla Dawida. Najbardziej zastanawiający jest fakt, że mimo licznych zwycięstw, które opisuje Biblia, w tekstach pochodzących z rzekomo podbitych terenów naukowcy nie natrafili na szczegółowe zapisy, wskazujące na jego obecność.
Nie można jednak nie wspomnieć, że istnieją artefakty, które przynajmniej częściowo można powiązać z postacią Dawida.
Stela z Tel Dan
WS 1993 roku, podczas wykopalisk na terenie stanowiska Tel Dan w północnym Izraelu, naukowcy natrafili na fragment bazaltowej steli, na którym zachowało się 13 linijek inskrypcji. Litery spisane w języku aramejskim były czytelne. Największą uwagę badaczy przykuła dziewiąta linijka, w której spółgłoski składały się w DWD, imię Dawida. Było ono częścią dłuższego tekstu, który odczytano jako „dom Dawida”.
Rok później archeolodzy znaleźli dwa kolejne fragmenty steli, które uzupełniły brakujący tekst w ośmiu linijkach. Dzięki temu, udało się ustalić, że stela została wystawiona przed 800 rokiem p.n.e., przez jednego z królów Aramu. Na dwóch nowych kawałkach pojawiła się wzmianka o Joramie, królu Izraela, i Ochozjaszu, królu Judy. To odniesienie wskazuje, że fraza w dziewiątej linijce rzeczywiście wskazuje na „dom Dawida”, ale w tym kontekście jest to raczej tytuł opisujący naród Judy lub dynastię rządzącą tym królestwem. Można zatem przyjąć, że stela potwierdza, że Dawid był królem Judy i założycielem dynastii.
Należy jednak wspomnieć, że powstała około 150 lat po Dawidzie. Nie można zatem z całą stanowczością stwierdzić, że stanowi potwierdzenie historyczności Dawida.
Stela Meszy
Wyrażenie „dom Dawida” pojawiło się też na steli odkrytej 1868 roku, wśród ruin Dibonu. Ufundował ją Mesza, król Moabu, w drugiej połowie IX wieku. Wyrażenie „dom Dawida” pojawia się w 31. linijce. Stela jest jednak uszkodzona w tym miejscu i widoczny jest tylko fragment frazy. Badacze uznali jednak, że tak jak stela z Tel Den, także ta wskazuje na naród Judy lub dynastię rządzącą, nie na konkretną osobę.
Relief Szeszonka
Odkrycie steli z Tel Den zainspirowało naukowców do ponownego odczytania reliefu faraona Szeszonka, który znajduje się w Tebach, w świątyni Amona. Kompozycja powstała w celu upamiętnienia najazdu egipskiego władcy na Palestynę w 925 roku p.n.e. Zawiera listę nazw miejsc, które miał podbić.
Według Kennetha Kitchena, brytyjskiego egiptologa, pojawia się tam imię Dawida, w wyrażeniu, które przetłumaczył jako „wzgórza/wyżyny Dawida”. Kontekst ma wskazywać na miejsca w południowej Judzie i Negewie, gdzie Dawid miał przebywać, uciekając przed Saulem.
Wielu ekspertów podkreśla jednak, że relief jest uszkodzony i w wielu miejscach nieczytelny i nie można jednoznacznie stwierdzić, że wyraża jakikolwiek porządek geograficzny. Dodatkowo słowo przetłumaczone przez Brytyjczyka jako „wzgórza/wyżyny” jest niepewne i Kitchen sam przyznał to we wczesnej interpretacji. Dodatkowo taka fraza nie pojawia się w żadnym innym znanym źródle.
Nasz autor
Artur Białek
Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
