Tę dyskusję na nowo wywołali Andrew Davinack i Charlotte K. Daniels z Wheaton College w stanie Massachusetts. W artykule opublikowanym na łamach czasopisma „Biology Letters” badacze dowodzą, że współczesna biotechnologia nie jest w stanie dosłownie przywrócić do życia raz utraconego gatunku. Choć inżynieria genetyczna pozwala na imponujące pokazy możliwości, to szumne zapowiedzi firm komercyjnych wprowadzają opinię publiczną w błąd.

WIDEO…

player placeholder

Wilk straszny w przebraniu, czyli 20 poprawek w kodzie DNA

Głównym punktem odniesienia dla badaczy stał się ubiegłoroczny sukces firmy Colossal Biosciences, która ogłosiła odwrócenie wymarcia wilka strasznego (Aenocyon dirus). Ten potężny drapieżnik, rozsławiony w popkulturze jako „wilkor” z serialu „Gra o tron”, przemierzał obie Ameryki przez setki tysięcy lat, zanim wyginął około 10 000 lat temu. Na świat przyszły nawet trzy szczenięta – Romulus, Remus oraz Khaleesi – które w mediach natychmiast okrzyknięto pierwszymi przedstawicielami wskrzeszonego gatunku.

Biolodzy z Wheaton College wskazują jednak, że za tym medialnym hasłem kryje się zupełnie inny proces biologiczny. Inżynierowie z Colossal porównali kopalne DNA z zębów i kości dawnego drapieżnika z genomem współczesnych psowatych, a następnie wprowadzili 20 zmian w obrębie 14 genów w komórkach zwykłego wilka szarego i sklonowali zwierzęta. W rezultacie nie powstał prawdziwy wilk straszny (który ewolucyjnie oddzielił się od przodków wilka szarego ponad pięć milionów lat temu), lecz zmodyfikowany genetycznie wilk szary o szerszej głowie, większych gabarytach i jasnym futrze.

Zobacz także:
Myśleliśmy, że wiemy o nich wszystko. Naukowcy po ponad 100 latach odkryli zupełnie nowy gatunek pingwina
Myśleliśmy, że wiemy o pingwinach wszystko. Naukowcy po ponad 100 latach odkryli zupełnie nowy gatunek

– Nasza krytyka odnosi się głównie do komercyjnych i kierowanych do opinii publicznej deklaracji o dosłownym wskrzeszeniu gatunku. Choć inżynieria genomowa może odtworzyć wybrane cechy wymarłych organizmów, nie przywraca ona historycznej linii ewolucyjnej, z której te cechy pochodziły – wyjaśniają na łamach „Biology Letters” Andrew Davinack i Charlotte K. Daniels.

Różne ścieżki w laboratorium i problem „sierot” bez rodziców

Autorzy publikacji nazywają to zjawisko błędem utożsamiania genomu z linią rodową (ang. lineage-genome conflation). Gatunek to nie tylko zestaw kilku wyciętych z przeszłości instrukcji odpowiedzialnych za wygląd, ale ciągłość pokoleń ukształtowana przez dobór naturalny, mutacje i środowisko. Davinack i Daniels przypominają, że pod jednym workiem z napisem „de-ekstynkcja” kryją się zupełnie różne metody: od krzyżowania wstecznego i edycji genów u żyjących zwierząt, po klonowanie zamrożonych w ciekłym azocie tkanek niedawno wymarłych osobników.

Jedynie ta ostatnia ścieżka – wykorzystująca zachowane w całości żywe komórki – utrzymuje bezpośrednią więź biologiczną z utraconą populacją (tak jak w 2003 roku, gdy naukowcom udało się sklonować wymarłego koziorożca pirenejskiego, choć zwierzę przeżyło zaledwie kilka minut). Nawet gdyby jednak w przyszłości udało się zsyntetyzować cały genom mamuta włochatego czy wilka strasznego od zera, na drodze staje poważny problem etyczny i behawioralny. Jak zauważa w rozmowie z serwisem „IFLScience” dr Heather Browning, ekspertka ds. dobrostanu zwierząt z Uniwersytetu w Southampton, takie osobniki przyjdą na świat jako kulturowe sieroty.

– Mówimy o zwierzęciu przystosowanym do życia w wielopokoleniowej grupie, która przekazuje wiedzę o tym, jak się zachowywać, jak traktować siebie nawzajem oraz jak zdobywać pokarm. Nagle stworzone w laboratorium zwierzę nie ma nic z tych rzeczy: mamy do czynienia z sierotami narażonymi na realną traumę psychiczną – ostrzega dr Heather Browning.

To ratunek dla tych, którzy wciąż żyją obok nas

Czy oznacza to, że miliardy dolarów inwestowane w zaawansowaną biotechnologię idą na marne? Autorzy z „Biology Letters” podkreślają, że same narzędzia opracowane przy okazji głośnych projektów mają ogromną wartość naukową. Zamiast jednak obiecywać światu wskrzeszanie prehistorycznych bestii, powinniśmy użyć tej technologii do ratowania gatunków, które wciąż żyją na Ziemi i stoją na krawędzi zagłady.

Wprowadzanie utraconych wariantów genów do małych, spokrewnionych ze sobą populacji pozwala zwiększyć ich odporność na choroby i zmiany klimatu. Przykładem jest krytycznie zagrożony wilk rudy czy tchórz czarnonogi, którym techniki inżynierii genetycznej mogą realnie przywrócić różnorodność biologiczną. Prawdziwa wartość tych badań nie leży więc w odwracaniu śmierci sprzed tysięcy lat, ale w powstrzymaniu wymierania, które dzieje się na naszych oczach.

Źródło: Biology Letters, IFLScience