W XIII wieku p.n.e. imperium hetyckie oraz egipscy faraonowie walczyli o dominację na Bliskim Wschodzie. Kulminacją konfliktu była słynna bitwa pod Kadesz na terenie Syrii do której doszło w 1274 roku p.n.e.
WIDEO…
Nie przyniosła ona rozstrzygnięcia w sporze, chociaż obaj królowie, którzy się w niej starli, Ramzes II Wielki i Muwatallis, uznali swoje zwycięstwo. Dopiero kilkanaście lat później dwie potęgi podpisały trwały pokój. W piśmie określanym przez badaczy jako „wieczyste przymierze” dwaj władcy obiecali sobie również wzajemny sojusz obronny w przypadku ataku z trzeciej strony.
To fragment jednej z kopii tego dokumentu właśnie odkryto w Turcji.
Znalezisko w stolicy
Hattusa, czyli dawna stolica Hetytów, położona jest w pobliżu miasta Boğazkale w Anatolii, około 145 km od Ankary. Swoją funkcję pełniła od około 1600 do 1200 roku p.n.e. W wieli miejscach tego niegdyś potężnego miasta zachowały się relikty jego dawnej potęgi. Hattusa otoczona była potężnymi murami, które chroniły 40-50 tys. mieszkańców
Do znaleziska w postaci fragmentu tabliczki z traktatem pokojowym doszło w Büyükkale – to tutaj znajdował się pałac królewski.
Co udało się odczytać z tabliczki?
Tabliczka wykonana jest z gliny, zachowało się na niej pismo klinowe. Czego dotyczą widoczne fragmenty? „Nowo odnaleziony fragment zawiera zapisy dotyczące traktatowych ustaleń w kwestii traktowania osób szukających schronienia w innym kraju. Zawarte w nim przesłanie o ochronie domostw przed zniszczeniem stanowi potężny przekaz sprzed tysiącleci, który pozostaje aktualny do dziś” – napisał na platformie X minister kultury i turystyki Turcji Mehmet Nuri Ersoy.
To właśnie on jako pierwszy poinformował o tym znalezisku w poniedziałek 21 września – tego dnia bowiem obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Pokoju ustanowiony przez ONZ w 2001 r.
Upadek Hetytów
Naukowcy odkryli istnienie Hetytów dopiero na przełomie XIX i XX wieku. Dziś wiemy o tym imperium bardzo dużo. Istniało około tysiąca lat. Drżeli przed nim nawet faraonowie. Niejasne są nadal przyczyny upadku imperium hetyckiego, do którego doszło około 1180 roku p.n.e.
Kiedyś naukowcy mówili, że stało się to na skutek podboju przez Ludy Morza. Oprócz imperium hetyckiego miały też zniszczyć cywilizację mykeńską w Grecji i zdestabilizować wschodnie Śródziemnomorze. Teraz mowa jest też o zmianach klimatu, które przyczyniły się do wieloletniej klęski głodu. Kilka lat pod rząd wystąpiła susza. Tarcia na najwyższych szczeblach władzy przypieczętowały upadek tego potężnego imperium.
Źrodła: AA, Profil X – Mehmet Nuri Ersoy
Szukasz więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler.
