Odkrycia dokonano na terenie Zamku Żupnego w Wieliczce, w którym dziś mieści się Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka. Placówka pokazuje historię dawnego, królewskiego przedsiębiorstwa solnego, na co składają się wystawy w średniowiecznym Zamku Żupnym oraz w podziemiach wielickiej kopalni soli. Słowem „żupy” określano niegdyś kopalnie soli.
WIDEO…
„Ten nietypowy zamek w przeszłości chronił produkcję cennej soli i był siedzibą siedzibą Żup Krakowskich – najbardziej dochodowego przedsiębiorstwa w dziejach Polski, które w czasach Kazimierza Wielkiego dostarczało prawie 1/3 dochodów” – przypominają muzealnicy na swojej stronie internetowej.
Kamienny mur odsłonięty podczas remontu. Może pochodzić z XIV wieku
„Badania architektoniczne ujawniły fragment dobrze zachowanego lica kamiennego, do którego w przeszłości dostawione były budynki gospodarcze. Eksperci przypuszczają, że obiekt pochodzi z XIV w. i stanowił fragment dawnych umocnień oraz fundament południowej części zamku” – poinformowali muzealnicy.
To cenne odkrycie zostanie teraz zabezpieczone i być może w przyszłości zostanie wyeksponowane dla zwiedzających. Jak podkreślają odkrywcy, to niespodziewane znalezisko archeologiczne nie wpłynie na tempo remontu, którym objęto też inne części zamku.
XIX-wieczny budynek na dawnych umocnieniach? Trop prowadzi do średniowiecza
Do znaleziska doszło w obrębie Zamku Południowego. Jest to o tyle zaskakujące, że ta część twierdzy powstała całkiem niedawno. Zamek Południowy stanowi południowe skrzydło zespołu architektonicznego Zamku Żupnego w Wieliczce – historycznej siedziby zarządu przedsiębiorstwa Żupy Krakowskie, wpisanej 23 czerwca 2013 roku na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO.
W wiekach XVI–XVIII na obszarze przygródka przylegającego od południa do dziedzińca funkcjonowała lekka, w przeważającej mierze drewniana zabudowa pomocnicza. Obecna forma budowli związana jest z klasycystycznym projektem z lat 1834–1836 oraz przełomu XIX i XX wieku.
Nowe odkrycie potwierdza, że zamek posiadał zwarty obwód kamienny również od strony południowej już w XIV wieku. Być może dziewiętnastowieczni budowniczowie austriaccy wznosząc klasycystyczny gmach stajni w latach 1834–1836, wykorzystali dawne przebiegi murów obronnych jako ławy fundamentowe.
Nowe znalezisko nie jest zupełnym zaskoczeniem. Już w Klementyna Ochniak-Dudek pisała w 2010 roku, że po powtórnej lokacji Wieliczki w 1361 roku i budową miejskich umocnień zamek stał się kluczowym elementem fortyfikacji miasta od strony północno-zachodniej. „Przebiegały one wzdłuż północnych zabudowań zamku (na linii dawnego muru obwodowego), kontynuowanych ku zachodowi murem w stronę narożnej baszty i dalej skręcały ku południowi, wzmocnione kolejną basztą, której relikty zachowały się na terenie południowo-zachodniego narożnika obecnego terenu zamku” – opisała Ochniak-Dudek
Remont za 50,5 mln zł. Co zmieni się w Zamku Południowym?
Kompleksowa Modernizacja Zamku Południowego potrwa do 2027 roku. Całkowity budżet prac wynosi 50,5 mln złotych z czego ponad 30 mln stanowi dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej.
Prace w Zamku Południowym przebiegają równolegle z przebudową Zamku Środkowego (Domu Pośród Żupy), w którym powstanie nowa wystawa stała „Solny klejnot w koronie”, prezentująca dzieje przedsiębiorstwa solnego od średniowiecza do zakończenia wydobycia w 1996 roku.
Dyrektor Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka Jan Godłowski przekazał, że zakończono już remont dachu. Na ukończeniu są również prace przy elewacji oraz roboty wykończeniowe wewnątrz obiektu.
Muzealników cieszy remont, bo dzięki niemu aż czterokrotnie zwiększy się powierzchnia wystawiennicza – z dotychczasowych 400 metrów kwadratowych do blisko 1500 metrów kwadratowych. Być może będzie to dobry pretekst, by odwiedzić ten jeden z najbardziej wyjątkowych polskich zamków.
