Sprawa Kamienia Ołtarzowego ze Stonehenge zaczyna przypominać naukowe śledztwo jak z najlepszych powieści detektywistycznych. Fragment budowli, który ze względu na swoje domniemane przeznaczenie zyskał w XVII wieku sakralną nazwę, od dłuższego czasu budzi wyjątkowe zainteresowanie badaczy. I gdy już mogło się wydawać, że nareszcie poznaliśmy prawdziwe pochodzenie tajemniczego bloku, wszystko zrujnowały wyniki najnowszych badań.
WIDEO…
Geologiczne śledztwo ze Stonehenge
Kto by pomyślał, że za niepozornym kamieniem znajdującym się wewnątrz megalitycznej formacji Stonehenge kryć się będzie tak zawiłe śledztwo. Autorzy badania opublikowanego w czasopiśmie „Journal of the Geological Society” w ostatnim tygodniu nadali zupełnie nowy kierunek badaniom tego kamiennego bloku. Do tej pory cały świat nauki twierdził, że Kamień Ołtarzowy dotarł na równinę Salisbury z dalekiej północy Szkocji. Wyniki wykazują jednak, że miejsce pochodzenia tajemniczego głazu leży gdzieś zupełnie indziej.
– To najbardziej kompleksowe badanie geologiczne Kamienia Ołtarzowego, jakie kiedykolwiek przeprowadzono – powiedział Duncan Pirrie, geolog z University of South Wales i kierownik badań. – Łącząc szeroki zakres technik analitycznych, stworzyliśmy najdokładniejszy jak dotąd obraz składu kamienia i przetestowaliśmy najważniejsze teorie dotyczące jego pochodzenia.
Rozwiązanie nie takie proste
Aby odnaleźć prawdziwe pochodzenie Kamienia Ołtarzowego, badacze musieli przeprowadzić dwustopniowy proces poszukiwań. W pierwszym z nich naukowcy skupili się na geologicznych oględzinach bloku ze Stonehenge oraz analizie próbek przechowywanych w muzeach. Pozwoliło to na zebranie kamiennych „odcisków palca” – zestawu najistotniejszych cech geochemicznych oraz mineralogicznych. Znając już najważniejsze parametry tajemniczego kamienia, badacze ruszyli na północ Wysp Brytyjskich, nad sam archipelag Orkadów, skąd ponoć do Stonehenge miał trafić ołtarzowy głaz.
W terenie szukano skał odpowiadających cechom otrzymanym w wyniku analizy. Jak wyjaśnił Nick Pearce, geochemik z Aberystwyth University i współautor badania, w rozmowie z dziennikiem „The Guardian”, poszukiwania te należały do wyjątkowo trudnych i czasochłonnych. Na bardzo rozległym obszarze poszukiwacze musieli znaleźć próbki kamieni, które nadadzą się do porównawczej analizy z blokiem ze Stonehenge. Ostatecznie pobrano 70 takich próbek.
Analiza wykazała, że żadna z próbek nie odpowiada charakterystyce geologicznej Kamienia Ołtarzowego. Naukowcy uznali więc, że pochodzenie głazu z regionu północnej Szkocji jest bardzo mało prawdopodobne. Taka informacja nie jest jednak wcale powodem do zmartwień – jak podkreślił współautor badania Nick Pearce, wykluczenie potencjalnych miejsc pochodzenia jest równie ważne, jak odkrywanie nowych, ponieważ pozwala lepiej zrozumieć niezwykłą podróż kamienia do Stonehenge.
Tajemnica Stonehenge – ciąg dalszy
Megalityczna formacja Stonehenge od lat rozbudza ciekawość zarówno naukowców, jak i amatorów – fascynatów historii. Budowla ta powstała w kilku etapach, między około 3000 a 1520 rokiem p.n.e., a ogromne bloki skalne wykorzystywane do jej budowy transportowano z różnych części Wysp Brytyjskich. Największe z nich pochodziły z pobliskich wzgórz, natomiast mniejsze kamienie, określane jako bluestones, sprowadzono z gór Preseli w południowo-zachodniej Walii, oddalonych o około 225 kilometrów. Przez długi czas uważano, że właśnie stamtąd pochodzi również Kamień Ołtarzowy, jednak badania z 2024 roku wskazały na północno-wschodnią Szkocję, co oznaczałoby konieczność przetransportowania głazu na odległość ponad 640 kilometrów. Ta teoria – jak już wiemy – została jednak podważona, a nad pochodzeniem tajemniczego bloku ponownie zawisły znaki zapytania.
Choć obecnie nadal nie wiemy, jak Kamień Ołtarzowy trafił do Stonehenge, każde podobne badanie przybliża nas do poznania jego prawdziwej historii. Odnalezienie prawdziwego źródła bloku pozwoliłoby nie tylko rozwiązać wieloletnią zagadkę, ale również lepiej zrozumieć możliwości i życie społeczności, która tysiące lat temu wzniosła Stonehenge.
Źródła: Smithsonian Magazine, Journal of the Geological Society
