Ten plac miał symbolizować „niebiański spokój”. W 1989 roku świat zobaczył czołgi

Spis treści:

1. Historia Placu Tian’anmen
2. Protesty i masakra na Placu Niebiańskiego Spokoju w 1989 roku
3. Jak dziś wygląda plac Tian’anmen?
4. Czy turyści mogą odwiedzić plac Tian’anmen?

Plac Tian’anmen znajduje się w samym centrum Pekinu, tuż przed kompleksem cesarskim znanym jako Zakazane Miasto. Nazwa placu pochodzi od Bramy Niebiańskiego Spokoju, monumentalnej budowli oddzielającej dawną część cesarską od reprezentacyjnego centrum miasta.

Jest uznawany za jeden z największych publicznych placów świata. Ma około 800 metrów długości i 300 metrów szerokości. Ogromna otwarta przestrzeń od dziesięcioleci wykorzystywana jest podczas państwowych uroczystości, parad wojskowych oraz najważniejszych wydarzeń politycznych w kraju.

Dla wielu turystów plac Tian’anmen jest pierwszym kontaktem z monumentalną architekturą współczesnych Chin. Jednocześnie miejsce to pozostaje przestrzenią silnie naznaczoną historią i polityką.

Historia Placu Tian’anmen

Historia placu Tian’anmen sięga początków XV wieku, kiedy to w 1417 roku wzniesiona została Brama Niebiańskiego Spokoju. W tamtym czasie teren przed bramą nie przypominał jednak dzisiejszego placu. Była to przede wszystkim przestrzeń ceremonialna związana z funkcjonowaniem cesarskiego Pekinu. W okresie dynastii Ming i Qing odbywały się tu wojskowe parady, ceremonie religijne oraz ogłaszanie cesarskich dekretów i wyników egzaminów urzędniczych.

Znaczne zniszczenia przyniosły wydarzenia związane z powstaniem bokserów na początku XX wieku. W kolejnych dekadach plac był stopniowo przebudowywany i dostosowywany do potrzeb nowoczesnego państwa.

Największe zmiany nastąpiły po utworzeniu Chińskiej Republiki Ludowej. W latach 50. XX wieku plac Niebiańskiego Spokoju w Pekinie został radykalnie powiększony. Wyburzono część historycznej zabudowy, a nowe władze stworzyły monumentalną przestrzeń mającą symbolizować siłę państwa komunistycznego.

1 października 1949 roku Mao Zedong, przemawiając z Bramy Tian’anmen, ogłosił powstanie Chińskiej Republiki Ludowej. Wydarzenie to na trwałe związało plac Tian’anmen z historią współczesnych Chin.

Protesty i masakra na Placu Niebiańskiego Spokoju w 1989 roku

Najbardziej znane wydarzenia związane z placem Tian’anmen rozegrały się wiosną 1989 roku. Protesty rozpoczęły się po śmierci Hu Yaobanga, byłego sekretarza generalnego Komunistycznej Partii Chin, który był postrzegany jako zwolennik reform politycznych i większego otwarcia kraju.

Początkowo były to spontaniczne zgromadzenia studentów oddających hołd zmarłemu politykowi. Bardzo szybko demonstracje zaczęły jednak przybierać charakter polityczny. Uczestnicy domagali się ograniczenia korupcji, reform politycznych, większej wolności słowa oraz demokratyzacji życia publicznego.

Protesty na placu Niebiańskiego Spokoju w 1989 stopniowo objęły także robotników, mieszkańców Pekinu i studentów z innych miast. W maju rozpoczął się strajk głodowy, a plac został zajęty przez demonstrantów. Wydarzenia te przyciągnęły uwagę światowych mediów, szczególnie że zbiegły się z wizytą Michaiła Gorbaczowa w Pekinie.

Krwawe stłumienie demonstracji

Władze Chin były w tym czasie podzielone. Część polityków opowiadała się za rozmowami z protestującymi, jednak ostatecznie zwyciężyła frakcja domagająca się siłowego rozwiązania kryzysu. 20 maja 1989 roku w Pekinie wprowadzono stan wyjątkowy. Pierwsze próby rozpędzenia demonstrantów nie przyniosły rezultatu. Dopiero w nocy z 3 na 4 czerwca na ulice miasta skierowano wojsko oraz czołgi.

Plac Tiananmen 1989 przeszedł do historii jako symbol brutalnego stłumienia protestów przez chińskie władze. Żołnierze użyli ostrej amunicji wobec demonstrantów i mieszkańców miasta. Do dziś nie udało się ustalić dokładnej liczby ofiar. Oficjalne dane chińskie mówiły o 241 ofiarach śmiertelnych, jednak niezależne szacunki wahają się od kilku tysięcy do nawet około 10 tysięcy zabitych.

Tank Man – zdjęcie, które stało się symbolem

Jednym z najbardziej znanych obrazów XX wieku pozostaje fotografia przedstawiająca samotnego mężczyznę stojącego przed kolumną czołgów. Zdjęcie wykonano 5 czerwca 1989 roku, dzień po stłumieniu protestów.

Tożsamość mężczyzny do dziś nie została jednoznacznie ustalona. Na Zachodzie określa się go jako Tank Man lub Nieznanego Buntownika. Fotografia stała się symbolem sprzeciwu jednostki wobec państwowej przemocy i jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów związanych z placem Niebiańskiego Spokoju.

Jak dziś wygląda plac Tian’anmen?

Współczesny plac Tian’anmen jest jednym z najpilniej strzeżonych miejsc w Chinach. Obszar objęty jest bardzo rozbudowanym monitoringiem, a obecność policji i służb bezpieczeństwa jest widoczna praktycznie przez cały czas. Mimo politycznego znaczenia plac pozostaje ważną atrakcją turystyczną Pekinu.

Dla wielu Chińczyków plac Niebiańskiego Spokoju w Pekinie jest przede wszystkim symbolem państwowości. Oficjalna narracja skupia się na wydarzeniach związanych z powstaniem ChRL. Temat protestów z 1989 roku pozostaje niemal całkowicie przemilczany i ściśle cenzurowany w chińskim internecie. Jedynie poza granicami kraju jest jedną z bardziej szokujących ciekawostek o Chinach.

Czy turyści mogą odwiedzić plac Tian’anmen?

Tak, plac Tian’anmen jest dostępny dla turystów, ale w ostatnich latach wprowadzono dodatkowe procedury bezpieczeństwa. Konieczna jest wcześniejsza rezerwacja wejścia oraz kontrola dokumentów.

Zwiedzanie placu najlepiej połączyć z wizytą w Zakazanym Mieście oraz spacerem po historycznym centrum Pekinu. Podczas wizyty warto zobaczyć:

• Mauzoleum Mao Zedonga,
• Pomnik Bohaterów Ludu,
• Wielką Halę Ludową,
• Muzeum Narodowe Chin,
• Bramę Niebiańskiego Spokoju prowadzącą do Zakazanego Miasta.

Wielu podróżników podkreśla, że plac robi ogromne wrażenie przede wszystkim swoją skalą. Trudno znaleźć w świecie drugą tak monumentalną przestrzeń miejską o równie silnym znaczeniu politycznym.

Źródło: National Geographic Polska

Nasza autorka

Marzena Wardyn-Kobus

Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.