Prawo morza określa zasięg terytorium morskiego oraz zakres praw, jakie państwo może wykonywać na dalszych obszarach morza. Na Bałtyku te podziały są szczególnie istotne, bo wybrzeża kilku państw znajdują się blisko siebie.
WIDEO…
Zamorscy sąsiedzi
Najbliżej brzegu znajduje się morze terytorialne. Jest ono częścią terytorium państwa i sięga do 12 mil morskich od linii podstawowej. Polska sprawuje tam zwierzchnictwo, z zastrzeżeniem nieszkodliwego przepływu obcych statków.
Na Bałtyku nie da się jednak wyznaczyć takich pasów wokół wszystkich wybrzeży bez uwzględnienia ich wzajemnego położenia. Odległości między brzegami są zbyt małe, dlatego poszczególne rozgraniczenia ustala się na podstawie obowiązujących zasad i zawartych umów.
Tam, gdzie zaczynają się prawa gospodarcze
Za morzem terytorialnym zaczyna się wyłączna strefa ekonomiczna. Nie należy ona do terytorium państwa, choć nadaje mu szczególne prawa do znajdujących się tam zasobów.
Dotyczy to między innymi połowów, wydobycia surowców oraz pozyskiwania energii z wiatru, wody i prądów morskich. Polska ma również określone uprawnienia dotyczące instalacji, badań naukowych i ochrony środowiska.
WSE może sięgać do 200 mil morskich od linii podstawowej. Na Bałtyku nie ma jednak przestrzeni na tak szerokie strefy. Jej przebieg wyznacza więc granicę między obszarami, w których poszczególne państwa mogą wykonywać swoje uprawnienia.
Granica biegnie także pod dnem
Osobną kwestią jest szelf kontynentalny, który dotyczy dna morskiego i jego podłoża. Państwo nadbrzeżne ma wyłączne prawa do rozpoznawania i eksploatacji znajdujących się tam zasobów naturalnych.
Nie obejmuje więc całej przestrzeni morskiej nad dnem. Jego rozgraniczenie może zatem przebiegać inaczej niż pozostałe podziały, o których pisaliśmy już wcześniej.
Kilka granic na jednej mapie
Ze Szwecją Polska ustaliła przebieg rozgraniczenia szelfu kontynentalnego i stref rybołówczych. Umowa z Danią obejmuje natomiast wyłączne strefy ekonomiczne oraz obszar dna morskiego. Zakres obu porozumień jest więc różny.
Polsko-duńskie porozumienie podpisano w 2018 roku i zaczęło ono obowiązywać rok później. Dokument określa przebieg rozgraniczenia między obszarami morskimi obu krajów.
Linie, których nie widać
Na morzu granica nie ma swojego odpowiednika w postaci słupka, tablicy czy ogrodzenia. Jej przebieg wyznaczają punkty zapisane we współrzędnych geograficznych, a między nimi biegną linie naniesione na mapy.
Takie rozwiązanie pozwala precyzyjnie odtworzyć rozgraniczenie nawet na obszarze, na którym nie ma żadnych naturalnych punktów odniesienia. Pozostaje ono jednoznaczne także wtedy, gdy warunki na morzu się zmieniają.
