Kaszubska Jerozolima ukryta w pomorskim lesie. Kalwaria Wejherowska to Cud Polski 2026
Kaszubska Jerozolima ukryta w pomorskim lesie. Kalwaria Wejherowska to Cud Polski 2026
Na wzgórzach Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego znajduje się wyjątkowe miejsce, które w tym roku zdobyło tytuł Cudu Polski w województwie pomorskim. Kalwaria Wejherowska to nie tylko słynny cel pielgrzymek wyznawców chrześcijaństwa, to również unikatowe świadectwo architektury i sztuki sakralnej. Dzięki malowniczym lasom otulającym zespół 26 kaplic spacer po kalwarii stanowi atrakcyjny punkt wycieczki również dla osób niewierzących.
Kaszubska Jerozolima ukryta w pomorskim lesie. Kalwaria Wejherowska to Cud Polski 2026 / fot. Lukasz Wladzinski / Shutterstock
O Kalwarii Zebrzydowskiejsłyszał prawdopodobnie każdy, kto podróżował po Małopolsce. Po drugiej, północnej stronie naszego kraju leży sakralny kompleks, który swoim wdziękiem absolutnie nie odbiega od drogi krzyżowej nieopodal Wadowic. Dość powiedzieć, że Kalwaria Wejherowska dorobiła się takiej sławy, że wierni z całego kraju zwykli ją nazywać „kaszubską Jerozolimą".
Powstanie Kalwarii Wejherowskiej jest ściśle związane z założeniem osady Wejherowska Wola, która dzisiaj znana jest pod nazwą Wejherowo. Inicjatorem powstania miejscowości na skraju pomorskiego lasu był wojewoda malborski i doświadczony dowódca wojskowy Jakub Wejher. Od 1632 roku magnat służył Rzeczpospolitej w wojsku koronnym jako pułkownik. Uczestniczył w wojnie smoleńskiej, w trakcie której miało mieć miejsce wydarzenie, któremu zawdzięczamy powstanie kalwarii. Wejher w trakcie walk znalazł się w śmiertelnym niebezpieczeństwie. Miał wówczas ślubować, że jeżeli przeżyje, ufunduje kościół ku czci Trójcy Świętej.
Jako że wojnę przeżył, krótko po powrocie w swoje rodzinne strony zabrał się za budowę sakralnych obiektów. W latach 1649–1655 powstała większość najstarszych kaplic, które możemy podziwiać do dziś. Jakub Wejher chciał jak najwierniej odwzorować oryginalną, jerozolimską drogę krzyżową na pomorskich wzgórzach. Odległości pomiędzy poszczególnymi stacjami zostały wyliczone w oparciu o dystanse z Drogi Chrystusa w Ziemi Świętej, a poszczególne wzgórza i doliny otrzymały nazwy nawiązujące do topografii biblijnej, m.in. Golgota, Góra Oliwna i Cedron.
Dzisiaj Kalwaria Wejherowska to 26 kaplic położonych na liczącym niemal 5 kilometrów Szlaku Kalwaryjskim. Przejście całości trasy zajmuje ok. 2,5 godziny, ale dla tych, którzy nie chcą tyle chodzić dostępne jest skrócone przejście obejmujące jedynie 14 punktów sakralnych. Zwiedzanie Kalwarii Wejherowskiej warto rozpocząć od kościoła klasztornego, skąd trasa prowadzi obok zabytkowego Pałacu Przebendowskich i Keyserlingów, przez park miejski, aż do pierwszych kaplic Drogi Krzyżowej.
Oto najważniejsze obiekty na trasie.
Kaplica Grobu Chrystusa nr XXV
Ukończona przed 1653 rokiem, została wykonana z ciosanego wapienia w Krakowie, a następnie przetransportowana w częściach Wisłą do Gdańska. Wewnątrz znajdują się przedsionek i komora grobowa, natomiast dach wieńczy latarnia z figurą zmartwychwstałego Chrystusa.
Kościół Trzech Krzyży nr XXIII
Największa kaplica kalwarii, wzniesiona na szczycie symbolicznej Golgoty. Znajduje się w niej malowidło przedstawiające podniesienie krzyża oraz celowo wykonane pęknięcie ściany, symbolizujące rozdarcie zasłony świątyni jerozolimskiej po śmierci Jezusa. Trzy krzyże ustawiono tutaj uroczyście 30 maja 1654 roku w obecności Jakuba Wejhera i jego rodziny.
Kaplica Cyrenejczyka nr XVI
W tej kaplicy Szymon Cyrenejczyk, pomagający Jezusowi nieść krzyż, został przedstawiony w stroju rybackim. To wyjątkowy przykład połączenia sceny biblijnej z lokalną, kaszubską kulturą i codziennym życiem dawnych mieszkańców Pomorza.
Kaplica Bramy Łez nr XVIII
Kaplica nawiązuje do bramy Jerozolimy, przez którą wyprowadzano skazańców na śmierć. Na jej zewnętrznych ścianach znajdują się 22 wgłębienia symbolizujące wielkie krople łez, a we wnęce umieszczono przedstawienie drugiego upadku Chrystusa.
Ufundowana przez Annę Elżbietę Schaffgotsch, pierwszą żonę Jakuba Wejhera, należy do najoryginalniejszych kaplic kompleksu. Jej rzut przypomina różę, a dekoracje wykazują wpływy flamandzkie i niderlandzkie. Wewnątrz znajduje się obraz namalowany na blasze cynowej. Podczas pierwszej mszy odprawionej tutaj 20 czerwca 1654 roku sam Jakub Wejher pełnił posługę liturgiczną.
Choć Kalwaria Wejherowska zaprasza odwiedzających przez cały rok, jest jeden idealny moment na zobaczenie pomorskiej drogi krzyżowej. Przypada on na Wielki Tydzień, kiedy zabytkowe kaplice i otaczające je wzgórza ożywają i stają się scenerią widowiskowego Misterium Męki Pańskiej. Członkowie grupy teatralnej Misternicy Kaszubscy odtwarzają wówczas ostatnie godziny życia Jezusa Chrystusa. Uroczystości wielkanocne rozpoczynają się już w Niedzielę Palmową, kiedy na ulicach Wejherowa organizowana jest inscenizacja wjazdu Chrystusa do Jerozolimy.
Inną wyjątkową okazją do odwiedzenia kalwarii są tradycyjne odpusty, których ważność potwierdziło specjalne pismo papieskie nadane w już 1678 roku przez papieża Innocentego XI. Podczas nich pielgrzymi przybywają z chorągwiami, sztandarami i bogato zdobionymi feretronami, czyli przenośnymi obrazami religijnymi. Z malowidłami związany jest unikatowy, ponad 350-letni kaszubski zwyczaj tzw. pokłonów tudzież tańca feretronów, w którym wierni w charakterystyczny sposób wymachują kilkudziesięciokilogramowym obrazem. Tradycja wpisana jest na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
Kalwaria Wejherowska zachwyca nie tylko zabytkowymi kaplicami, ale również otaczającą je przyrodą. Jej wzgórza zostały ukształtowane tysiące lat temu przez skandynawski lądolód, który pozostawił po sobie malownicze wzniesienia, strome zbocza i głębokie doliny. Najbardziej charakterystycznym elementem tutejszego krajobrazu są lasy bukowe, wśród których rosną również dęby, lipy, sosny i graby. Szczególne znaczenie mają aleje bukowe, stanowiące integralną część historycznego założenia kalwaryjskiego. Pomiędzy wzgórzami przepływa niewielki potok Cedron, którego nazwa nawiązuje do biblijnej Jerozolimy.
Podobnie jak w przypadku kaplicy Cyrenejczyka, cała Kalwaria Wejherowska łączy w sobie dwa pozornie odległe światy, które czynią z niej prawdziwy Cud Polski. Z jednej strony są to kaplice i przedstawione w nich sceny nawiązujące do biblijnej Jerozolimy, z drugiej – niepowtarzalny krajobraz Kaszub, w który wpisano sakralne budowle.
Pełna lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2026
Dolnośląskie – Arboretum Wojsławice,
Kujawsko-Pomorskie – Mysia Wieża i Jezioro Gopło w Kruszwicy,
Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Niektóre z odnośników znajdujących się powyżej to linki afiliacyjne. Kliknięcie na nie pozwoli Ci bezpłatnie zapoznać się ofertą konkretnego produktu lub usługi i jednocześnie może wspomóc rozwój naszej redakcji.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.
