Badacze z MIT, którzy opublikowali najnowsze wyniki w czasopiśmie „Environmental Research Letters”, zwrócili uwagę na niedostatecznie dotąd rozpoznane zagrożenia zdrowotne związane z funkcjonowaniem centrów danych obsługujących sztuczną inteligencję. Okazuje się, że nawet jeśli taki obiekt nie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie naszego miejsca zamieszkania, nie oznacza to, że jego działalność pozostaje bez wpływu na nasze zdrowie. Aby zbadać skalę tego zjawiska, naukowcy opracowali nowatorski model pozwalający prześledzić, jak zapotrzebowanie centrów danych na energię elektryczną wpływa na jakość powietrza w różnych regionach kraju.

WIDEO…

player placeholder

Nowatorski model szkodliwości

Aby stworzyć model określający szkodliwość działania centrów danych, naukowcy przeanalizowali działanie ponad 10 tysięcy generatorów energii elektrycznej w całych Stanach Zjednoczonych. Sprawdzili, które elektrownie zwiększają produkcję prądu w odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie serwerowni AI. Następnie oszacowali ilość emitowanych przez nie tlenków azotu i dwutlenku siarki, które przyczyniają się do powstawania szkodliwych zanieczyszczeń powietrza. W kolejnym etapie wykorzystali model atmosferyczny, aby określić, w jaki sposób substancje te przemieszczają się między poszczególnymi regionami kraju. Na podstawie wcześniejszych badań epidemiologicznych oszacowali, w jakim stopniu dodatkowe zanieczyszczenie powietrza może przyczyniać się do przedwczesnych zgonów wśród mieszkańców USA.

Okazuje się, że zanieczyszczenia związane z działalnością centrów danych mogą mieć poważne skutki dla zdrowia. W 2023 roku, gdy liczba takich centrów obsługujących sztuczną inteligencję w USA była niemal o 80% mniejsza niż obecnie, zanieczyszczenia powietrza związane z ich zużyciem energii mogły przyczynić się do około 650 przedwczesnych zgonów. Naukowcy oszacowali, że 513 z nich miało związek z pyłem zawieszonym PM2,5, a 137 ze smogiem ozonowym. Oznacza to, że centra danych mogły odpowiadać za około 5,3% przedwczesnych zgonów związanych z zanieczyszczeniem powietrza pochodzącym z produkcji energii elektrycznej w USA.

Zobacz także:

Daleki zasięg centrów danych

Badacze zwrócili również uwagę na zasięg szkodliwości centrów danych. Choć największe zapotrzebowanie na energię elektryczną występowało w Wirginii i Teksasie, to w innych stanach (Iowie, Nevadzie, Dakocie Południowej i Kansas) odnotowano najwyższe szacowane ryzyko przedwczesnej śmierci w przeliczeniu na mieszkańca. Wynika to z faktu, że elektrownie zasilające centra danych mogą znajdować się setki kilometrów od samych obiektów. Co więcej, emitowane przez nie zanieczyszczenia są przenoszone przez wiatr do kolejnych regionów kraju.

Szczególnie niebezpieczna sytuacja występuje na obszarach rolniczych, gdzie amoniak uwalniany podczas stosowania nawozów sprzyja powstawaniu szkodliwego pyłu PM2,5. W rezultacie mieszkańcy terenów oddalonych od centrów danych mogą być bardziej narażeni na negatywne skutki ich działalności niż osoby żyjące w bezpośrednim sąsiedztwie tych obiektów. Naukowcy podkreślają również, że mieszkańcy wsi mogą ponosić większe konsekwencje zdrowotne niż mieszkańcy miast.

Ekologiczny koszt rozwoju sztucznej inteligencji

Wraz z rosnącą popularnością sztucznej inteligencji świat staje w obliczu wyzwań związanych z budową niezwykle energochłonnych centrów danych. Badanie opublikowane przez naukowców z Harvardu pokazało, że około 400 największych centrów danych w USA od maja 2024 do kwietnia 2025 roku zużyło ilość energii elektrycznej porównywalną ze zużyciem energii przez amerykański przemysł stalowy czy aluminiowy, a nawet przez wszystkie gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa w niektórych stanach. Dodatkowo ponad połowa energii elektrycznej wykorzystywanej przez największe centra danych pochodzi z paliw kopalnych, a nie z odnawialnych źródeł. Tak intensywne zużycie energii może już w najbliższych latach znacząco przyczynić się do pogłębiania zmian klimatu.

Praca centrów danych nie obciąża jednak wyłącznie sieci energetycznych. Poszkodowane są również zbiorniki wodne, z których woda służy zarówno do chłodzenia serwerów, jak i produkcji energii elektrycznej. Eksperci podkreślają, że ograniczenie tych problemów wymaga większego wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Niektóre amerykańskie stany rozważają również wprowadzenie dodatkowych opłat i wymogów środowiskowych, które pozwoliłyby ograniczyć negatywne skutki rozwoju sztucznej inteligencji.

Źródła: Phys.org, IOP Science, National Geographic