W dwóch pomieszczeniach XVI Liceum Ogólnokształcącego w Szczecinie powstało miejsce, w którym niepotrzebne i uszkodzone rowery odzyskują sprawność. Uczniowie uczą się tu posługiwać narzędziami, rozpoznawać usterki i wykonywać naprawy. Ale od początku chodziło o coś więcej niż majsterkowanie. Pomysłodawcy Rekowerowni chcieli sprawdzić, czy niewielka szkolna inicjatywa może przyczynić się do zmiany transportowych nawyków całej społeczności.

WIDEO…

player placeholder

Zamiast wyrzucać, naprawiają. Tak powstała Rekowerownia

Pomysł narodził się z obserwacji dwóch problemów. Pierwszym była niewielka popularność roweru jako codziennego środka transportu wśród młodzieży. Drugim – coraz rzadsze okazje do samodzielnego naprawiania przedmiotów i zdobywania praktycznych umiejętności technicznych.

Uczniowie XVI LO postanowili połączyć te zagadnienia. Tak powstała Rekowerownia, której działalność opiera się na prostej zasadzie: zamiast wyrzucać, warto spróbować naprawić. Do warsztatu trafiają niepotrzebne, uszkodzone i porzucone rowery. Po ocenie ich stanu technicznego uczniowie starają się przywrócić je do użytkowania. Przy okazji poznają budowę jednośladów, uczą się diagnozowania usterek i korzystania z narzędzi.

Zobacz także:

Szkolna inicjatywa wpisuje się w założenia gospodarki o obiegu zamkniętym. Zgodnie z tą koncepcją produkty i materiały powinny pozostawać w użyciu możliwie długo, a naprawa i ponowne wykorzystanie mają pierwszeństwo przed ich wyrzuceniem. W praktyce oznacza to ograniczanie zapotrzebowania na nowe surowce i zmniejszanie ilości odpadów. Nie każdy uszkodzony rower musi przecież kończyć jako złom. Czasem wystarczy wymiana zużytych części, regulacja hamulców lub naprawa napędu, by ponownie nadawał się do jazdy.

rekowerownia szczecin
Licealiści szukają pomysłów na nowe ścieżki rowerowe prowadzące do ich szkoły. fot. Solve for Tomorrow/Samsung

Naprawienie roweru okazało się łatwiejsze niż zmiana przyzwyczajeń

Stworzenie warsztatu było pierwszym etapem przedsięwzięcia. Dzięki wsparciu dyrekcji szkoły uczniowie otrzymali dwa pomieszczenia, które przystosowali do prac serwisowych. Zgromadzili narzędzia, wyposażenie i rowery wymagające naprawy.

Znacznie trudniejszym zadaniem okazało się przekonanie rówieśników, żeby zaczęli regularnie korzystać z jednośladów.

– Zmiana społecznych nawyków to znacznie trudniejsze zadanie niż naprawienie roweru – przyznają autorzy projektu. Z ich obserwacji wynika, że na przeszkodzie stoją przede wszystkim przyzwyczajenia komunikacyjne, sezonowe traktowanie jazdy na rowerze oraz popularność hulajnóg elektrycznych. Dla wielu młodych ludzi rower pozostaje sprzętem rekreacyjnym, wykorzystywanym głównie podczas cieplejszych miesięcy. Tymczasem pomysłodawcy Rekowerowni chcieliby, aby stał się on również środkiem codziennego transportu, choćby w drodze do szkoły.

Problem nie ogranicza się jednak do przekonania uczniów. Znaczenie mają także bezpieczeństwo na ulicach, dostępność infrastruktury i wygoda dojazdu. Podobne wnioski pojawiają się w badaniach dotyczących mobilności miejskiej. Korzyści zdrowotne wynikające z jazdy rowerem nie eliminują zagrożeń związanych z ruchem drogowym. Dlatego zachęcanie mieszkańców do przesiadania się na dwa kółka powinno iść w parze z poprawą bezpieczeństwa.

Nie wystarczy mieć rower. Trzeba jeszcze móc bezpiecznie nim dojechać

Twórcy Rekowerowni postanowili wyjść poza szkolny warsztat i zainteresować się przestrzenią wokół swojej placówki. Jednym z rezultatów ich działań było doprowadzenie do wpisania projektu przebudowy placu przed szkołą do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego. W planowanej inwestycji przewidziano między innymi dwie wiaty rowerowe. To ważna zmiana z perspektywy osób, które chciałyby codziennie przyjeżdżać na lekcje rowerem. Bezpieczne miejsce do pozostawienia jednośladu może być jednym z czynników wpływających na wybór środka transportu.

Uczniowie pracują też nad propozycjami tras rowerowych prowadzących do XVI LO z różnych dzielnic Szczecina. Przygotowywane mapy mają pomóc w wyborze wygodnego i bezpiecznego dojazdu. Takie podejście jest zgodne z kierunkiem rozwoju europejskiej polityki transportowej. Komisja Europejska wskazuje, że zwiększanie popularności jazdy na rowerze wymaga nie tylko promocji, lecz także odpowiedniej infrastruktury i poprawy bezpieczeństwa użytkowników dróg.

W Polsce wciąż jest w tej dziedzinie sporo do zrobienia. Wskazują na to również opinie samych rowerzystów, którzy zwracają uwagę na problemy związane z warunkami jazdy i bezpieczeństwem pozostawionych jednośladów.

rekowerownia szczecin
Rekowerownia integruje uczniów o podobnych zainteresowaniach. fot. Solve for Tomorrow/Samsung

Dlaczego transport rowerowy ma znaczenie dla środowiska?

Rower jest jednym z najmniej emisyjnych środków transportu. Podczas jazdy nie emituje spalin, nie wymaga paliwa i zajmuje znacznie mniej przestrzeni niż samochód osobowy. Nie oznacza to oczywiście, że jego wpływ na środowisko jest zerowy. Produkcja ram, opon, napędów i pozostałych komponentów wiąże się ze zużyciem surowców oraz energii. Znaczenie ma jednak cały cykl życia produktu, a także to, jaki środek transportu zastępuje rower.

Dlatego ponowne wykorzystanie już wyprodukowanego jednośladu może przynosić podwójną korzyść: wydłuża czas użytkowania sprzętu i ułatwia wybór środka transportu, który podczas jazdy nie wytwarza bezpośrednich emisji spalin. Więcej o tym, jak wybór środka transportu wpływa na klimat, pisaliśmy już na łamach naszego serwisu.

Nie bez znaczenia pozostaje również aktywność fizyczna. Regularne przemieszczanie się rowerem pozwala włączyć ruch do codziennych obowiązków, bez konieczności wygospodarowywania dodatkowego czasu na trening. Jednak nawet najbardziej ekologiczny środek transportu nie stanie się powszechny, jeżeli korzystanie z niego będzie niewygodne lub niebezpieczne. To właśnie jeden z najważniejszych wniosków płynących z doświadczeń szczecińskich uczniów.

Projekt nie kończy się wraz z ukończeniem szkoły

Rekowerownia powstała w ramach konkursu Solve for Tomorrow organizowanego przez firmę Samsung. Jej autorami są:

  • Marta Gębicz,
  • Adam Szczypa,
  • Michał Piotrowski,
  • Karolina Charów.

Opiekunem zespołu jest Wojciech Kaczor. Udział w konkursie był impulsem do stworzenia warsztatu, ale pomysłodawcom zależało, aby inicjatywa przetrwała dłużej niż jeden rok szkolny. Dlatego rozpoczęli już przekazywanie Rekowerowni młodszym uczniom. Wraz z narzędziami i zgromadzonym sprzętem przekazują im również wiedzę, doświadczenia oraz pomysły na dalszą działalność.

To jeden z najciekawszych aspektów całego przedsięwzięcia. Wiele szkolnych projektów kończy się wraz z konkursem, wystawą lub zakończeniem edukacji przez ich autorów. W tym przypadku powstała przestrzeń, z której mogą korzystać kolejne roczniki.

Nie wiadomo jeszcze, w jakim stopniu Rekowerownia wpłynie na liczbę uczniów dojeżdżających do szkoły rowerem. Autorzy nie przedstawili danych pozwalających ocenić trwałą zmianę zachowań komunikacyjnych. Już teraz można jednak wskazać jej konkretne rezultaty – wyposażony warsztat, naprawiane rowery, działania dotyczące infrastruktury oraz zaangażowanie kolejnych uczniów.

Od bakterii glebowych po miejskie turbiny. Młodzi Polacy szukają rozwiązań ekologicznych problemów

Rekowerownia nie jest jedynym pomysłem młodych Polaków na bardziej zrównoważoną przyszłość. Uczniowie VI Liceum Ogólnokształcącego w Gdyni opracowali NeuroSoil – eksperymentalny preparat wykorzystujący bakterie glebowe produkujące GABA, który w przyszłości mógłby stanowić alternatywę dla części nawozów syntetycznych. Swoje rozwiązanie testowali na rzodkiewkach w warunkach laboratoryjnych, porównując ich wzrost z roślinami uprawianymi bez nawożenia oraz z zastosowaniem nawozu sztucznego. Projekt jest nadal rozwijany.

Z kolei uczniowie Publicznego Liceum Ogólnokształcącego Politechniki Łódzkiej stworzyli Wind Wall Turbine – koncepcję modułowej ściany z niewielkimi turbinami wiatrowymi, które można byłoby instalować na miejskich balustradach, ogrodzeniach czy elewacjach budynków. Powstał już prototyp zaprezentowany m.in. na kładce pieszo-rowerowej w Warszawie. Oba projekty, podobnie jak Rekowerownia, rozwijano w ramach konkursu Samsung Solve for Tomorrow. Pokazują one, że młodzi ludzie szukają odpowiedzi na wyzwania środowiskowe zarówno w biologii i nowych technologiach, jak i w prostych rozwiązaniach, które można wprowadzać w najbliższym otoczeniu.

Źródło: Solve For Tomorrow