Na końcu świata nawet wyjście do toalety wymaga odpowiedniego przygotowania. Na Antarktydzie nieczystości trzeba zebrać, zabezpieczyć i często zabrać ze sobą. W niektórych stacjach działają nowoczesne oczyszczalnie, a na Biegunie Południowym ścieki trafiają do specjalnych komór ukrytych głęboko w lodzie. Rozwiązania sanitarne zależą przede wszystkim od wielkości bazy i jej położenia. Infrastruktura dużych stacji pozwala przetwarzać ścieki na miejscu, podczas gdy niewielkie obozy ekspedycyjne muszą korzystać z prostszych metod, uwzględniających późniejszy transport odpadów.
WIDEO…
Dlaczego nie można po prostu po sobie zakopać?
Na Antarktydzie niskie temperatury i zamarznięty grunt sprawiają, że naturalny rozkład nieczystości przebiega bardzo powoli. Zakopanie ich w śniegu nie rozwiązuje więc problemu, a może prowadzić do długotrwałego zanieczyszczenia środowiska.
Obowiązujący na kontynencie protokół madrycki nakłada na państwa prowadzące badania obowiązek ograniczania ilości odpadów i kontrolowania sposobów ich usuwania. W praktyce każda stacja musi stosować określone procedury, a uczestnicy wypraw terenowych nie mogą pozostawiać nieczystości w dowolnym miejscu.
Duże stacje badawcze mają własne oczyszczalnie
W największych bazach problem rozwiązuje się za pomocą specjalistycznych instalacji sanitarnych. Australijskie stacje Casey i Davis korzystają z biologicznych oczyszczalni ścieków, w których mikroorganizmy rozkładają zanieczyszczenia.
W stacji Davis zastosowano dodatkowo technologię membranową, pozwalającą dokładniej oddzielać oczyszczoną wodę od pozostałości. Osad ściekowy jest gromadzony i wywożony poza Antarktydę, a uzyskana w ten sposób woda może być odprowadzana do morza zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Niekiedy trzeba zabrać odpady ze sobą
W niewielkich obozach ekspedycyjnych nie ma miejsca na budowę oczyszczalni, dlatego korzysta się z prostych toalet polowych. Często są to pojemniki umieszczone w osłoniętych zagłębieniach śniegu. Zebrane nieczystości trzeba odpowiednio zabezpieczyć i przetransportować do miejsca, w którym można je zutylizować.
Organizacja takiego wywozu wymaga uwzględnienia dodatkowego ładunku już na etapie planowania wyprawy. Ma to szczególne znaczenie podczas ekspedycji oddalonych od stałych baz, gdzie każdy transport jest dużym przedsięwzięciem logistycznym.
Biegun Południowy ma własny sposób na ścieki
Na amerykańskiej stacji Amundsen-Scott, położonej na Biegunie Południowym, stosuje się rozwiązanie dostosowane do wyjątkowego położenia bazy. Ze względu na ogromną odległość od oceanu ścieki trafiają do specjalnych komór w głębokich warstwach firnu, czyli zagęszczonego śniegu.
Ciepło odprowadzanych nieczystości pomaga utworzyć przestrzeń wewnątrz lodu, w której pozostają one uwięzione. Dzięki temu nie trzeba organizować transportu odpadów poza stację, co w tak odległym miejscu byłoby wyjątkowo trudne.
Co dzieje się po zakończeniu sezonu?
Ścieki to tylko część problemu. Stacje muszą radzić sobie również z opakowaniami, zużytym sprzętem, odpadami laboratoryjnymi i pozostałościami po codziennej działalności. Większość z nich jest segregowana, odpowiednio zabezpieczana i przygotowywana do wywozu poza kontynent.
Transport odbywa się statkami lub samolotami, zależnie od położenia bazy i warunków logistycznych. Każdy dodatkowy ładunek wymaga miejsca i organizacji, dlatego ograniczanie ilości odpadów jest równie ważne jak ich właściwa utylizacja.
Źródła: Australian Antarctic Program, British Antarctic Survey, Secretariat of the Antarctic Treaty