Mimo że geologia Marsa, jak na inną planetę, jest stosunkowo dobrze poznana, wciąż zaskakuje on naukowców. W 2024 roku ciężki łazik NASA przypadkowo rozłupał niepozorny kamień. Oczom badaczy ukazał się widok, którego nikt się nie spodziewał – wewnątrz kryły się kryształy czystej siarki. Rozwiązanie zagadki ich powstania zajęło niemal dwa lata.

WIDEO…

player placeholder

Przypadkowe odkrycie skał sprzed miliardów lat

Do odkrycia doszło podczas rutynowej misji w kraterze Gale. Curiosity najechał na pozornie zwyczajny, szary głaz, który pod naciskiem metalowych kół łazika niespodziewanie pękł. W jego wnętrzu ukazały się charakterystyczne, bladożółte kryształy siarki. Choć minerały siarczanowe – czyli sole zawierające siarkę i tlen, powiązane z dawną obecnością wody – były już znajdowane na Marsie, nigdy nie natrafiono na ten pierwiastek w czystej postaci.

Szczegółowa analiza opublikowana w czerwcu 2026 roku na łamach magazynu „Science” przez zespół pod kierunkiem Scotta VanBommela z Uniwersytetu Waszyngtona w St. Louis wykazała, że znalezisko miało znacznie większą skalę, niż początkowo sądzono. Zdjęcia i dane spektrometryczne ujawniły, że siarkowe formacje rozciągają się na obszarze około 2100 metrów kwadratowych.

Zobacz także:

Ze względu na kruchość materiału, naukowcy doszli do wniosku, że bogate w siarkę skały uformowały się bezpośrednio na miejscu w odległej przeszłości – szacunkowo między 3,1 a 2,8 miliarda lat temu.

Jak powstały siarkowe głazy? Intrygujący scenariusz wulkaniczny

Aby wyjaśnić obecność tak rozległych złóż czystej siarki bez śladów ekstremalnych temperatur, które zazwyczaj towarzyszą takim procesom na Ziemi, badacze zaproponowali intrygujący mechanizm wulkaniczny. W odległej przeszłości Marsa aktywne wulkany mogły uwolnić gigantyczne ilości gazów bogatych w siarkę. W miarę jak gazy stygły, zostały uwięzione pod powierzchnią planety, tworząc w lodowych szczelinach tzw. klatraty.

Z biegiem czasu procesy erozyjne ukształtowały kanał Gediz Vallis w kraterze Gale, stopniowo ścierając wierzchnie warstwy gruntu i obniżając ciśnienie wewnątrz podziemnych rezerwuarów. Uwolnione gazy weszły w reakcje chemiczne, co doprowadziło do krystalizacji czystego pierwiastka.

Ten oryginalny scenariusz geologiczny pozwala zrozumieć, w jaki sposób na powierzchni Czerwonej Planety mogły nagromadzić się całe pola kruchych, siarkowych głazów bez udziału aktywności hydrotermalnej, wody, mikroorganizmów czy wysokich temperatur.

Drugi scenariusz: siarczki, chlorany i woda

Drugie istotne badanie, opublikowane w lipcu 2026 roku w czasopiśmie „Geophysical Research Letters” pod kierunkiem Jiaweia Wanga z Cornell University, podeszło do zagadnienia od innej strony. Naukowcy postanowili sprawdzić, czy czysta siarka mogła powstać w wyniku reakcji zachodzących w wodzie, bez udziału organizmów żywych oraz bez ekstremalnego ciepła.

W kontrolowanych warunkach laboratoryjnych zespół zmieszał rozpuszczony siarczek z chloranem (związkiem tlenu i chloru, którego obecność na dawnym Marsie jest silnie podejrzewana), w środowisku kwaśnej wody.

Rezultat przerósł oczekiwania: w roztworze szybko wytrąciły się maleńkie, żółte kryształy siarki. Niższe stężenie chloranu powodowało wyraźnie więcej krystalizacji czystej siarki, podczas gdy wyższe stężenie prowadziło do powstawania siarczanów. Kryształy był mikroskopijne, ale naukowcy sądzą, że w odpowiednio długim czasie mogłyby wytworzyć się struktury podobne do marsjańskich.

Zespół Wanga zauważył też, że siarczek potrzebny do reakcji mógł pochodzić z tych samych podziemnych złóż gazu, które zaproponował zespół Van Bommela.

Mars jest jak okno, przez które widać przeszłość Ziemi

Odkrycie czystej siarki ma fundamentalne znaczenie nie tylko dla zrozumienia historii samego Marsa. Także dla astrobiologii i badań nad ewolucją układów planetarnych. Siarka jest pierwiastkiem absolutnie koniecznym do budowy życia, ponieważ wchodzi w skład kluczowych aminokwasów budujących białka.

Jej obecność nie dowodzi wprost istnienia dawnych marsjańskich mikroorganizmów, ale udowadnia, że środowisko Czerwonej Planety mogło wspierać procesy organiczne

Ziemia w swojej najwcześniejszej historii ulegała potężnym przekształceniom, więc ślady jej najwcześniejszych etapów zostały bezpowrotnie zatarte. Mars, ze swoją uśpioną, zamrożoną skorupą, jest jak laboratorium geologiczne. Odnalezienie siarki w kraterze Gale przybliża nas do odkrycia uniwersalnych praw rządzących ewolucją planet skalistych.

Źródła: Science, Geophysical Research Letters