Wrześniowe noce będą wyjątkowe. Nad naszymi głowami rozegra się taniec planet

Sierpniowe całkowite zaćmienie Słońca wysoko zawiesiło poprzeczkę, ale wrzesień przynosi własną, imponującą astronomiczną ramówkę. Zobaczymy serię koniunkcji planet z Księżycem, a także Wenus osiągającą szczyt swojej jasności.

Wrzesień oznacza również początek jesieni na półkuli północnej, a to zarazem jeden z najlepszych okresów do obserwowania zorzy polarnej. W okolicach równonocy ułożenie Ziemi względem Słońca sprzyja bowiem występowaniu intensywnych zjawisk geomagnetycznych i efektownych pokazów zorzy. Oto co, gdzie i kiedy warto obserwować na wrześniowym niebie.

Koniunkcja Księżyca i Marsa – 6–7 września

W nocy z 6 na 7 września warto spojrzeć na wschodnią część nieba. Księżyc znajdzie się w pobliżu Marsa, tworząc efektowną parę widoczną również z Polski. Obserwacje można rozpocząć około godz. 1, choć dokładny czas pojawienia się obu obiektów nad horyzontem będzie zależał od regionu kraju. Nad ranem dołączy do nich Jowisz, który na początku września wschodzi w Polsce około godz. 3–4. Saturn będzie natomiast widoczny przez niemal całą noc.

Księżyc spotka się z Jowiszem – 8 września

Nad ranem 8 września cienki sierp Księżyca będzie można zobaczyć w pobliżu Jowisza. Oba obiekty pojawią się nad wschodnim horyzontem. W centralnej Polsce Jowisz wzejdzie około godz. 3, dlatego najlepszych warunków do obserwacji można spodziewać się między godz. 3:30 a świtem. Dokładne godziny będą się nieznacznie różnić w zależności od miejsca obserwacji.

Nów Księżyca – 11 września

Noce w okolicach nowiu należą do najlepszych momentów na obserwowanie gwiazd, ponieważ Księżyc praktycznie nie rozświetla wtedy nocnego nieba. We wrześniu nów przypada 11 września o godz. 5:27 czasu polskiego, dlatego szczególnie dobre warunki do obserwacji wystąpią w nocach poprzedzających tę datę i tuż po niej.

Warto wybrać miejsce położone z dala od sztucznego światła, skąd przy dobrej pogodzie można dostrzec galaktyki, mgławice i pas Drogi Mlecznej. Pierwsza połowa września to także jedna z ostatnich dobrych okazji w tym roku, by z Polski obserwować jaśniejszą, centralną część Drogi Mlecznej. Znajduje się ona już nisko nad południowym i południowo-zachodnim horyzontem, dlatego najlepiej szukać jej wieczorem w miejscu z ciemnym niebem i odsłoniętym widokiem w tym kierunku.

Księżyc spotka się z Wenus – 14 września

14 września młody sierp Księżyca znajdzie się bardzo blisko Wenus. W momencie koniunkcji oba obiekty będzie dzielić zaledwie około 0,6 stopnia. Z Polski najlepiej rozpocząć obserwację krótko po zachodzie Słońca, patrząc nisko nad zachodni i południowo-zachodni horyzont. Czasu będzie niewiele – w Warszawie Księżyc zajdzie tego dnia około godz. 19:28.

Najłatwiej będzie dostrzec jasną Wenus, która wyraźnie wyróżni się na tle wieczornego nieba. Oba obiekty znajdą się jednak bardzo nisko nad horyzontem, dlatego warto wybrać miejsce z szerokim, niezasłoniętym widokiem na zachód. W mieście obserwację mogą utrudniać zabudowania, drzewa i inne przeszkody terenowe.

Wenus osiągnie maksimum blasku – 18 września

Wieczorem 18 września Wenus osiągnie największy blask podczas swojej tegorocznej wieczornej widoczności. Jej jasność wyniesie około –4,8 magnitudo, dzięki czemu będzie zdecydowanie jednym z najjaśniejszych obiektów na niebie. Różnica w porównaniu z poprzednimi i kolejnymi wieczorami będzie jednak praktycznie niezauważalna gołym okiem.

Z Polski Wenus należy wypatrywać krótko po zachodzie Słońca, bardzo nisko nad zachodnim horyzontem. Mimo ogromnej jasności jej obserwacja może nie być łatwa, ponieważ planeta będzie szybko znikać pod horyzontem. Warto więc znaleźć miejsce z szerokim i niezasłoniętym widokiem na zachód. W pobliżu znajdzie się również Merkury, jednak warunki do jego obserwacji z Polski będą znacznie gorsze. Planeta będzie znajdować się nisko nad horyzontem i ginąć w jasnej łunie zmierzchu.

Równonoc jesienna i większe szanse na zorzę polarną – 23 września

Astronomiczna jesień na półkuli północnej rozpocznie się 23 września. W Polsce moment równonocy jesiennej przypadnie o godz. 2:05. Od tego czasu noce będą coraz dłuższe, co oznacza również coraz lepsze warunki do obserwowania nocnego nieba.

Okolice równonocy to także jeden z okresów, w których statystycznie częściej występuje wzmożona aktywność geomagnetyczna, a wraz z nią zorze polarne. Ma to związek ze sposobem, w jaki pole magnetyczne Ziemi oddziałuje w tym czasie z wiatrem słonecznym. Warunki mogą sprzyjać skuteczniejszemu przekazywaniu energii do ziemskiej magnetosfery, zwiększając prawdopodobieństwo silniejszych burz geomagnetycznych. Nie oznacza to jednak, że zorza pojawi się dokładnie w dniu równonocy. Zjawiska te trudno przewidywać z dużym wyprzedzeniem, a ich wystąpienie zależy przede wszystkim od bieżącej aktywności Słońca i warunków w wietrze słonecznym.

Podczas silniejszych burz geomagnetycznych zorza może być widoczna również z Polski, zwłaszcza z północnej części kraju. Najlepszych warunków warto szukać z dala od świateł miast, w miejscu z odsłoniętym widokiem na północny horyzont.

Mars spotka się z Kastorem i Polluksem – 25 września

Gwiazdozbiór Bliźniąt łatwo rozpoznać dzięki jego dwóm najjaśniejszym gwiazdom – Kastorowi i Polluksowi. Nad ranem 25 września do tej pary dołączy Mars, tworząc z nimi niemal prostą linię na wschodniej części nieba. Najwyżej znajdzie się Kastor, poniżej Polluks, a jeszcze niżej – wyróżniający się pomarańczowym odcieniem Mars.

Pełnia Księżyca – 26 września

Wieczorem 26 września warto wypatrywać wschodzącego Księżyca w pełni. Pełnia Księżyca Żniwiarzy osiągnie maksimum o godz. 18:49 czasu polskiego. Najlepiej obserwować ją podczas wschodu Księżyca w okolicach zachodu Słońca lub nad ranem, gdy Księżyc zbliża się do zachodniego horyzontu. W pobliżu horyzontu jego tarcza może wydawać się większa za sprawą złudzenia optycznego zwanego iluzją Księżyca. W tym czasie może również przybrać szczególnie intensywny pomarańczowy odcień.

Księżyc Żniwiarzy nie będzie tej nocy sam. Niedługo po jego wschodzie na niebie pojawi się Saturn. Księżyc i Saturn będą przez całą noc znajdować się w odległości około sześciu stopni od siebie. Osoby dysponujące teleskopem będą mogły spróbować dostrzec w pobliżu również Neptuna.

Galaktyka Andromedy – cały wrzesień

We wrześniu warto spojrzeć jeszcze dalej w kosmos i skierować wzrok na jeden z najciekawszych obiektów do obserwacji w tym miesiącu – Galaktykę Andromedy. To najbliższa Drodze Mlecznej duża galaktyka. Podobnie jak nasza jest galaktyką spiralną i najlepiej prezentuje się pod ciemnym niebem, z dala od miejskich świateł. Przy dobrych warunkach można dostrzec ją gołym okiem jako niewielką, rozmytą plamkę, jednak znacznie bardziej efektownie wygląda przez lornetkę lub niewielki teleskop.

Źródło: National Geographic