8 zjawisk na nocnym niebie w maju. Od „Niebieskiego Księżyca” po spektakl Drogi Mlecznej

Nocne niebo w maju obfituje w spektakularne zjawiska – od roju meteorów i koniunkcji planet z Księżycem, aż po nie jedną, lecz dwie pełnie. To także czas, gdy wydłużają się warunki do podziwiania centrum Drogi Mlecznej – na półkuli północnej będzie ono widoczne mniej więcej od północy do wczesnych godzin porannych.

Oto osiem najciekawszych zjawisk astronomicznych, które warto obserwować w maju wraz z informacjami, kiedy najlepiej spojrzeć w niebo.

Szczyt roju meteorów Eta Akwarydy – 5-6 maja

Rój meteorów Eta Akwarydy jest widoczny od 19 kwietnia do 28 maja, ale jego aktywność osiąga szczyt w nocy z 5 na 6 maja. Słynie z szybkich, jasnych meteorów, które często pozostawiają po sobie długotrwałe smugi. W idealnych warunkach można zobaczyć do kilkudziesięciu „spadających gwiazd” na godzinę, zwłaszcza na półkuli południowej. W tym roku obserwacje utrudni jednak jasny Księżyc, który przyćmi słabsze zjawiska. Mimo to cierpliwi obserwatorzy, znajdujący się z dala od miejskich świateł, mogą dostrzec kilka meteorów – szczególnie tuż przed świtem.

Mars, sierp Księżyca i Saturn w bliskim sąsiedztwie – 12-13 maja

Wybierz się na zewnątrz godzinę przed wschodem słońca rankiem 12 i 13 maja, aby zobaczyć efektowne wyrównanie obiektów na wschodnim niebie. Mars, Saturn oraz wąski sierp Księżyca ustawią się niemal idealnie w jednej linii tuż nad wschodnim horyzontem. Trio pojawi się mniej więcej na godzinę przed świtem, a następnie będzie się wznosić coraz wyżej, zanim niebo rozjaśni się wraz ze wschodem Słońca.

Nów Księżyca sprzyja obserwacji Drogi Mlecznej – 16 maja

Aby zobaczyć największą astronomiczną atrakcję maja – centrum Drogi Mlecznej – wybierz się na obserwacje w okolicach nocy 16 maja. Nów sprawi, że niebo będzie wolne od księżycowego blasku. W połączeniu z miejscem oddalonym od miejskich świateł – np. w parkach narodowych – galaktyczne centrum będzie widoczne najjaśniej. To także najlepszy moment na fotografowanie Drogi Mlecznej.

Centrum Galaktyki wschodzi około godziny 23:00 (zależnie od lokalizacji) i pozostaje widoczne aż do wczesnych godzin porannych. Nów to także idealny moment na obserwację odległych galaktyk przez teleskopy. Do najłatwiejszych do dostrzeżenia należą: Galaktyka Wir (w pobliżu dyszla Wielkiego Wozu) oraz Galaktyka Sombrero (blisko jasnej gwiazdy Spica).

Koniunkcja Księżyca i Wenus – 18 maja

Nie przegap zachodu słońca 18 maja. Tuż po nim na niebie pojawi się efektowna para: cienki sierp Księżyca i Wenus, najjaśniejsza planeta widoczna z Ziemi. Duet ten będzie lśnił nad zachodnim horyzontem i pozostanie widoczny przez około 2 godziny. Gdy niebo ściemnieje, nad zachodnim horyzontem dostrzeżesz także Merkurego, natomiast Jowisz znajdzie się powyżej koniunkcji Księżyca i Wenus. (Pamiętaj: kieruj przyrządy optyczne na zachód dopiero wtedy, gdy słońce całkowicie schowa się za horyzontem).

Rzadki „Niebieski Księżyc” – 31 maja

Maj kończy się niezwykłym wydarzeniem astronomicznym: drugą pełnią w ciągu jednego miesiąca kalendarzowego, powszechnie nazywaną Niebieskim Księżycem. Według NASA zjawisko to występuje mniej więcej raz na dwa do trzech lat.

Nazwa „Niebieski Księżyc” nie oznacza, że nasz satelita rzeczywiście zmieni kolor na błękitny. Podobnie jak podczas wcześniejszej majowej pełni, może wydawać się żółtawy lub pomarańczowy, zwłaszcza gdy znajduje się nisko nad horyzontem. Księżyc przybiera niebieski odcień zazwyczaj tylko wtedy, gdy w atmosferze ziemskiej znajdują się specyficzne cząsteczki, na przykład pył wulkaniczny.

Jak znaleźć gwiazdozbiór Bliźniąt? Pomoże Jowisz – przez cały maj

Przez cały maj Jowisz jasno świeci na zachodnim niebie, a jego położenie sprawia, że jest doskonałym punktem orientacyjnym do odnalezienia gwiazdozbioru Bliźniąt. Planeta znajduje się w pobliżu dwóch najjaśniejszych gwiazd tej konstelacji – Polluksa i Kastora. Choć Bliźnięta można znaleźć także przy pomocy innych „drogowskazów” na niebie, takich jak Wielki Wóz, to właśnie Jowisz stanowi w tym miesiącu wyjątkowo łatwą wskazówkę dla obserwatorów.

Jowisz zbliża się do Wenus – przez cały maj

Na początku miesiąca Jowisz i Wenus będą widoczne w odległości około 40 stopni (czyli mniej więcej 10 szerokości zaciśniętej pięści) nad zachodnim horyzontem. W miarę upływu dni planety będą się do siebie zbliżać — pod koniec maja dzielić je będzie już tylko około 14 stopni (nieco ponad jedna szerokość pięści), tworząc coraz bardziej efektowny układ. Pod koniec miesiąca do tego „spotkania” dołączy także Merkury, który stanie się łatwiejszy do zauważenia, zbliżając się do swojej maksymalnej elongacji wschodniej w połowie czerwca.

Źródło: National Geographic