Łazik Curiosity odnalazł na Marsie niespotykane wcześniej związki organiczne. Czy stanowią ślad dawnego życia?

NASA oraz eksperci z Uniwersytetu Florydy przekazali informację o odnalezieniu na Marsie związków chemicznych związanych z powstaniem życia. Ale – powstaniem życia na Ziemi. Opublikowane dzisiaj w czasopiśmie „Nature Communications” wyniki, pochodzące z eksperymentu chemicznego przeprowadzonego po raz pierwszy na innym ciele niebieskim wskazują, że powierzchnia Marsa może zachowywać cząsteczki, które mogłyby stanowić ślady dawnego życia. Jednak, co istotne, eksperyment ten nie pozwala odróżnić związków organicznych pochodzących z potencjalnego dawnego życia na Marsie od tych powstałych w wyniku procesów geologicznych lub dostarczonych przez meteoryty.

Ciekawskie i ruchome laboratorium

Badaniami, które przeprowadził wiekowy już łazik – laboratorium Curiosity – kierowała profesor nauk geologicznych Amy Williams. Profesor Williams pracuje na Uniwersytecie Florydy, jest także członkinią zespołów misji łazików Curiosity oraz Perseverance.

Przypomnijmy, że łazik Curiosity wylądował na Marsie w 2012 roku, aby znaleźć dowody na to, że Mars miał warunki sprzyjające istnieniu życia mikrobiologicznego miliardy lat temu. Natomiast największy łazik planetarny w historii, czyli Perseverance, który wylądował w 2021 roku, został wysłany w celu poszukiwania śladów jakiegokolwiek dawnego życia, które mogło się tam rozwinąć. Oba urządzenia zostały zaprojektowane i wykonane w Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA w Pasadenie.

Eksperyment przeprowadzono w miejscu nazwanym na cześć XIX-wiecznej angielskiej planetolożki Mary Anning. Same próbki zostały pobrane w regionie Glen Torridon w obrębie krateru, na obszarze bogatym w minerały ilaste wskazujące, że kiedyś znajdowała się tam woda. Minerały te mogą zatrzymywać i konserwować związki organiczne lepiej niż inne typy skał, co czyni je szczególnie obiecującym celem badań. Naukowcy uważają, że panowały tam kiedyś warunki sprzyjające powstaniu życia, jeśli kiedykolwiek było ono obecne na Marsie.

Materia organiczna sprzed 3,5 miliarda lat

– Sądzimy, że mamy do czynienia z materią organiczną zachowaną na Marsie od około 3,5 miliarda lat. Istotne jest, że istnieją dowody na zachowanie dawnej materii organicznej, ponieważ pozwala to ocenić zdolność środowiska do podtrzymywania życia. Jeśli chcemy poszukiwać śladów życia w postaci zachowanego węgla organicznego, wyniki te pokazują, że jest to możliwe – powiedziała Williams, która współtworzyła opisywany eksperyment chemiczny.

Wśród ponad 20 zidentyfikowanych związków chemicznych łazik Curiosity wykrył cząsteczkę zawierającą azot o strukturze podobnej do prekursorów DNA – substancję chemiczną, której wcześniej nie obserwowano na Marsie. Łazik zidentyfikował również benzotiofen – duży, dwupierścieniowy związek siarki, często dostarczany na planety przez meteoryty. – Te same substancje, które dotarły na Marsa wraz z meteorytami, docierały również na Ziemię i mogły dostarczyć elementów budulcowych dla życia, jakie znamy na naszej planecie – twierdzi profesor Williams.

Poszukiwania marsjańskiego życia

Wyniki badań zostały opublikowane 21 kwietnia 2026 roku, jednak sam eksperyment przeprowadzono w 2020 roku. Wykonano go przy użyciu zestawu instrumentów znanych jako Sample Analysis at Mars (SAM). W badaniach wykorzystano związek chemiczny TMAH (wodorotlenek tetrametyloamoniowy), który rozkładał większe cząsteczki organiczne, umożliwiając ich analizę przez instrumenty pokładowe SAM. Ponieważ na pokładzie łazika znajdowało się jedynie około 0,5 litra tej substancji, powodzenie eksperymentu wymagało starannego planowania i wyboru najbardziej odpowiedniego miejsca do pobrania próbek.

– Wiemy już, że duże, złożone związki organiczne są zachowane w płytkich warstwach podpowierzchniowych Marsa. To daje nadzieję na znalezienie takich związków, które mogłyby jednoznacznie wskazywać na obecność życia – podsumowała Williams. Te obiecujące wyniki pojawiły się w dobrym momencie. Dosłownie kilka dni temu pojawiła się informacja, że europejski łazik Rosalind Franklin zostanie wyniesiony w kierunku Marsa przez rakietę SpaceX Falcon Heavy. Stanie się to nie wcześniej niż w 2028 roku, ale mimo wszystko jest to znakomita informacja.

Źródło: Nature Communications

Nasza autorka

Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka

Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.