Kraj alpejskich szczytów, mlecznej czekolady i wielu tajemnic. Najbardziej zaskakujące ciekawostki o Szwajcarii

Zimą słynie z jednych z najlepszych stoków narciarskich, za to latem zachwyca jaskrawą zielenią i krystalicznym błękitem. Szwajcaria znacząco wyróżnia się na tle pozostałych europejskich państw – nie tylko pod względem geograficznym czy politycznym, lecz także kulturowym.

Mimo że jest niewielka – jej powierzchnia wynosi 41 285 km kw. – bez wątpienia należy do najbardziej fascynujących krajów i warto się jej przyjrzeć bliżej.

Punktualnie i pracowicie jak Szwajcarzy

Szwajcaria jest krajem bogatym kulturowo, w którym stare tradycje wciąż są kultywowane. Jednocześnie pozostaje niezwykle różnorodna. Nie jest to szczególnie zaskakujące. W końcu używa się tu czterech języków narodowych – niemieckiego, francuskiego, włoskiego i retoromańskiego – a w codziennym życiu ogromną rolę odgrywają także lokalne dialekty. Obyczaje mieszkańców alpejskich dolin bywają zupełnie inne niż zwyczaje osób żyjących w dużych miastach.

• Otrzymałeś zaproszenie na apero? Nie zdziw się, gdy gospodarz nie poprosi cię, byś usiadł. I odwrotnie – gdy ty organizujesz apero, nie musisz od razu podsuwć wszystkim krzeseł. Pod tą nazwą kryje się coś w rodzaju krótkiego spotkania przy napojach i przekąskach. To raczej spokojna, stojąca forma towarzyskiego rytuału niż klasyczna impreza.
• Szwajcarzy często uchodzą za osoby powściągliwe w okazywaniu emocji. To oczywiście pewne kulturowe uogólnienie, ale faktem jest, że w wielu miejscach publicznych ceni się spokój, dyskrecję i poszanowanie przestrzeni innych osób.
• Szwajcarzy cenią punktualność ponad wszystko. Na umówione spotkanie nie wypada przyjść ani po czasie, ani zbyt wcześnie. Trudno powiedzieć, czy jedno ma związek z drugim, ale to właśnie Szwajcaria od dawna kojarzona jest z jednymi z najbardziej precyzyjnych zegarków na świecie.
• Wielu mieszkańców regionów górskich ma dostęp do tradycyjnych strojów, ale nikt nie chodzi w nich na co dzień. Takie ubiory są zarezerwowane przede wszystkim na specjalne okazje.
• Jak pracują Szwajcarzy? Przede wszystkim ciężko i sumiennie. W wielu szwajcarskich firmach przyjmuje się, że czas poświęcony na przerwę obiadową jest doliczany do czasu pracy. Warto jednak pamiętać, że zasady organizacji dnia pracy zależą od firmy, branży i kantonu.

Innowacja to jej drugie imię. Ciekawostki o edukacji w Szwajcarii

Szwajcaria wykształciła wielu noblistów i pozostaje w ścisłej czołówce krajów o dużej innowacyjności. Nie jest to przypadek. Kraj słynie z wysokiego poziomu edukacji, silnego szkolnictwa zawodowego i bliskich związków między nauką, przemysłem oraz badaniami.

• System edukacji w Szwajcarii nie jest scentralizowany. Poszczególne kantony mają bardzo duży wpływ na organizację nauczania, program, język wykładowy, kalendarz szkolny i szczegóły funkcjonowania szkół. To jeden z najlepszych przykładów szwajcarskiego federalizmu w praktyce.
• Obowiązkowa edukacja trwa w Szwajcarii zwykle 11 lat i zaczyna się najczęściej od edukacji przedszkolnej około 4. roku życia. Obejmuje poziom podstawowy oraz szkołę średnią I stopnia.
• Edukacja domowa w Szwajcarii jest możliwa, ale jej zasady zależą od kantonu. W niektórych miejscach wymogi są bardziej liberalne, w innych zdecydowanie bardziej restrykcyjne. Nie jest to jednak najpopularniejsza forma nauczania.
• Zawód nauczyciela uchodzi w Szwajcarii za prestiżowy, a system edukacyjny opiera się nie tylko na ścieżce akademickiej. Bardzo ważną rolę odgrywa także kształcenie zawodowe, które dla wielu młodych osób stanowi naturalną drogę do kariery.

Ser, czekolada i… cholera, czyli Szwajcaria od kuchni

Jaki smak ma Szwajcaria? Chociaż przede wszystkim kojarzona jest z jednych z najlepszych serów to nie jedyny specjał, którym może się pochwalić.

• Trudno mówić o jednej kuchni szwajcarskiej, bo poszczególne kantony mają własne tradycje kulinarne. Inaczej je się w Ticino, inaczej w kantonach francuskojęzycznych, a jeszcze inaczej w regionach alpejskich.
• Niektóre szwajcarskie potrawy mają wyjątkowo oryginalne nazwy. Przykład? Cholera. To placek z farszem z gotowanych ziemniaków, pora, jabłek i sera, związany z kantonem Valais. Nazwa może zaskakiwać, ale sama potrawa jest jednym z ciekawszych przykładów szwajcarskiej kuchni.
• Szwajcaria słynie z wyśmienitych słodyczy, a szczególne miejsce zajmuje tu czekolada. To właśnie w Szwajcarii Daniel Peter opatentował przepis na idealną mleczną czekoladę – produkt, który stał się jednym z symboli szwajcarskiego cukiernictwa.
• Szwajcaria nie zawsze kojarzy się z winem, a szkoda. Niemal każdy z kantonów ma swoje regionalne wino. A najlepszym dowodem na to, że Szwajcarzy znają się tym naprawdę dobrze jest Paolo Basso – sławny szwajcarski sommelier, który otrzymał w tej dziedzinie dwie prestiżowe nagrody, jedną w randze europejskiej, drugą o randze światowej.

Samochód, pociąg i narty. Ciekawostki dla podróżujących do Szwajcarii

Szwajcaria to wymarzony kierunek dla osób zakochanych w narciarstwie, ale kraj jest równie piękny latem. Gdy znika śnieg, alpejskie stoki pokrywają się zielenią, jeziora nabierają intensywnego koloru, a szlaki piesze stają się jedną z największych podróżniczych atrakcji.

• Czego nie powinno się robić w Szwajcarii? Jeżeli przemieszczasz się samochodem, pilnuj ograniczeń prędkości. Szwajcarzy równie mocno co punktualności, pilnują także przestrzegania przepisów drogowych. Przekroczenie prędkości nawet o 1km/godz, może wiązać się z mandatem. A te są jednymi z najwyższych w Europie.
• Skoro o podróżowaniu autem mowa, warto wspomnieć, że do kilku miejscowości turystycznych nie można wjechać samochodem wyposażonym w silnik spalinowy. Dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić, gdzie trzeba zostawić auto i jak dojechać dalej pociągiem, kolejką lub busem.
• Szwajcaria to także sławne na całym świecie pociągi. Osoby chcące podróżować po kraju właśnie tym środkiem transportu powinny sprawdzić bilety z wyprzedzeniem. System kolejowy jest bardzo rozbudowany i punktualny, ale nie należy do najtańszych. Wcześniejszy zakup biletów pozwala niekiedy zaoszczędzić sporą kwotę.
• Szwajcarskie kurorty narciarskie należą do najlepszych na świecie. Standard infrastruktury jest wysoki, a warunki na stokach potrafią zachwycać. Trzeba jednak pamiętać, że wiele z nich należy również do najdroższych w Europie.
• Przed wyjazdem do Szwajcarii warto wykupić ubezpieczenie turystyczne z wysoką sumą gwarantowaną. Karta EKUZ działa w Szwajcarii, ale nie oznacza pełnego pokrycia wszystkich kosztów. System ochrony zdrowia jest drogi, a część świadczeń wymaga dopłat.

Kraina jezior wśród alpejskich szczytów

Szwajcaria należy do najbardziej górzystych krajów Europy. Jej średnie wzniesienie wynosi około 1307 m n.p.m., a krajobraz w ogromnym stopniu definiują Alpy, lodowce, przełęcze i jeziora.

• W Szwajcarii znajduje się około 1500 jezior. Woda jest jednym z najważniejszych elementów szwajcarskiego krajobrazu – od wysokogórskich stawów po wielkie jeziora położone u stóp Alp.
• Szwajcaria ma 48 szczytów powyżej 4000 m. Najwyższym z nich jest Dufourspitze w masywie Monte Rosa, wznoszący się na 4634 m n.p.m.
• W Szwajcarii znajduje się najdłuższy tunel kolejowy świata. Tunel bazowy Świętego Gotarda ma około 57 km długości, a jego budowa trwała 17 lat. To jeden z najbardziej imponujących projektów inżynieryjnych w Europie.
• Przez lata na opakowaniu słynnej czekolady firmy Toblerone można było zobaczyć Matterhorn, jeden z najbardziej rozpoznawalnych szczytów Alp. Jednak po przeniesieniu części produkcji poza Szwajcarię producent musiał usunąć symbol z opakowań ze względu na przepisy dotyczące szwajcarskiego pochodzenia produktów.
• W Szwajcarii jest tylko jedno miasto, którego liczba mieszkańców przekracza 400 tys. To Zurych, największe miasto kraju i jedno z najważniejszych europejskich centrów finansowych.

Neutralna od ponad 200 lat. Ciekawostki o historii Szwajcarii

Szwajcaria mocno wyróżnia się na mapie Europy. Kraj leżący w samym sercu kontynentu sprawia wrażenie odrębnego i konsekwentnie podąża własną drogą.

• Szwajcarska neutralność została formalnie uznana w 1815 roku, podczas Kongresu Wiedeńskiego. To jeden z najważniejszych elementów politycznej tożsamości kraju.
• Szwajcarskie scyzoryki nie powstały przypadkiem, lecz z konkretnej potrzeby. Pod koniec XIX wieku armia potrzebowała wielofunkcyjnego narzędzia przydatnego żołnierzom między innymi do obsługi sprzętu. Z czasem szwajcarski scyzoryk stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli kraju.
• Nowoczesna Szwajcaria jako państwo federalne narodziła się wraz z konstytucją z 1848 roku.
• W 1863 roku w Genewie powstał Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża, a rok później podpisano pierwszą konwencję genewską. Od tego czasu Szwajcaria stała się siedzibą wielu organizacji międzynarodowych.

Inne ciekawostki o Szwajcarii

Powyższe zestawienie pokazuje, że Szwajcaria jest krajem, który zaskakuje na wiele sposobów. To jednak nie koniec ciekawostek.

• Prezydent Szwajcarii pełni funkcję tylko przez rok. Jest wybierany spośród siedmiu członków Rady Federalnej i pełni przede wszystkim rolę reprezentacyjną.
• Szwajcaria jest jednym z dwóch państw na świecie, których flaga ma kształt kwadratu. Drugim jest Watykan.
• Szwajcarska demokracja bezpośrednia należy do najbardziej rozwiniętych na świecie. Obywatele regularnie głosują w referendach, a popularne inicjatywy są ważną częścią systemu politycznego.
• Szwajcaria słynie także z rozbudowanej infrastruktury ochrony cywilnej. W kraju znajduje się około 370 tys. prywatnych i publicznych schronów, w których przygotowano około 9 mln miejsc.
• Szwajcaria formalnie nie ma stolicy w klasycznym sensie. Berno pełni funkcję miasta federalnego i jest siedzibą rządu oraz parlamentu, dlatego często bywa potocznie nazywane stolicą kraju.

Źródła: Oficjalna Strona Rządu Szwajcarii, Switzerland Tourism

Nasz autor

Artur Białek

Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.