Czy Warszawa stworzyła najlepszą publiczną przestrzeń Europy? Stolica w finale prestiżowej nagrody

Za koncepcję Parku Żerańskiego odpowiadają pracownie Archigrest oraz TopoScape, które mają już na koncie zwycięstwo w poprzedniej odsłonie tego wydarzenia, za Park Akcji „Burza”. Wyniki konkursu zostaną ogłoszone w październiku 2026 roku. Nominacja potwierdza wysoką pozycję polskiej architektury krajobrazu w Europie.

Park Żerański: tam, gdzie przemysł ustąpił przyrodzie

Park Żerański to unikatowa realizacja, zlokalizowana na terenach dawnego, nigdy w pełni nie ukończonego portu rzecznego, gdzie przyroda zaczęła odzyskiwać przestrzeń przekształconą niegdyś przez człowieka. Projektanci oparli swoją wizję na koncepcji „czwartej przyrody” – ekosystemów odnawiających się na terenach poprzemysłowych.

W krajobrazie parku celowo zachowano relikty dawnej fabryki domów Faelbet oraz betonowy gruz. Mała architektura – altany, pawilony gastronomiczne i wiaty – została wykonana z szarych prefabrykatów z wyeksponowanym kruszywem, co nawiązuje do przemysłowej historii Żerania.

W parku pogodzono funkcje rekreacyjne z wymogami funkcjonowania Kanału Żerańskiego. Dzięki wmontowaniu nowych dalb cumowniczych i pomostów pływających, mieszkańcy zyskali dostęp do nabrzeża, a całość założenia ma z czasem zostać niemal całkowicie wchłonięta przez rozrastający się las.

Warto przypomnieć, że Park Żerański zdobył już nagrodę portalu Property Design.

Polski park w doborowym towarzystwie

Na tegorocznej shortliście konkursu znalazło się 25 projektów z całej Europy, które odzwierciedlają najnowsze trendy w ekologicznym projektowaniu przestrzeni publicznych. Wśród nominowanych jest m.in. Zuidpark w Antwerpii, który przekształcił rozległy parking w miejskie „zielone płuco”.

Innym znaczącym konkurentem jest Catalan Glòries Square w Barcelonie, gdzie dawny węzeł drogowy zamieniono w park stanowiący schronienie przed upałem dla mieszkańców. Na uwagę zasługuje również Ogród Terapeutyczny w Kijowie, stworzony w centrum wystawowym z myślą o wsparciu zdrowia psychicznego i reintegracji weteranów wojennych.

Shortlista obejmuje projekty o bardzo różnej skali – od wielkich założeń, po skromne, lokalne interwencje, takie jak mikro-tamy na greckiej wyspie Ios czy przekształcenie starego parkingu w główny plac portugalskiej wioski Piódão. Wszystkie te realizacje łączy wspólny mianownik: odchodzenie od wielkich i drogich obiektów na rzecz poprawy jakości życia i budowania odporności miast na kryzys klimatyczny.

Nagroda, która wyznacza kierunek rozwoju miast

European Prize for Urban Public Space to prestiżowe wyróżnienie przyznawane od 1999 roku przez Centrum Kultury Współczesnej w Barcelonie (CCCB), pełniące rolę obserwatorium przemian europejskich ośrodków miejskich. Nagroda promuje przestrzenie publiczne, które są nie tylko estetyczne, ale przede wszystkim funkcjonalne.

Według ekspertów, nominacje w 2026 roku jasno wskazują na cztery kluczowe trendy:

• dominację idei „reuse” (ponownego wykorzystania portów, rzek czy parkingów),
• traktowanie zieleni jako infrastruktury klimatycznej (retencja wody, bioróżnorodność),
• subtelność interwencji,
• budowanie zdrowia i integracji sąsiedzkiej.

Jury konkursu docenia projekty, które nie próbują dominować nad otoczeniem, lecz wydobywają zalety miejsca i sprzyjają naturalnym ekosystemom. Sukces Parku Żerańskiego na tym tle pokazuje, że warszawska realizacja idealnie wpisuje się w nowoczesną wizję urbanistyki.

Źródła: Architektura Murator, Publicspace.org

Nasza autorka

Magdalena Rudzka

Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.