Historia Zwingera sięga początku XVIII wieku, jednak miejsce, w którym powstał kompleks, ma znacznie starszą historię. Teren znajdował się dawniej poza średniowiecznymi murami Drezna, a później w obrębie rozbudowanych fortyfikacji. Z czasem dawne umocnienia straciły znaczenie obronne i ich okolice mogły zostać wykorzystane do realizacji reprezentacyjnych planów saskiego dworu.
WIDEO…
Pomysł stworzenia monumentalnego projektu wiązał się przede wszystkim z osobą Augusta II Mocnego. Władca Saksonii podczas podróży po Francji i Włoszech w latach 1687–1689 zetknął się z architekturą europejskich dworów. Szczególne wrażenie zrobił na nim Wersal, gdzie Ludwik XIV przeniósł wcześniej swoją rezydencję. Po powrocie do Drezna August II chciał stworzyć równie efektowne miejsce, odpowiadające ambicjom jego dworu.
Pochodzenie nazwy Zwinger
Nazwa „Zwinger” nie została wymyślona na określenie barokowego pałacu. Wywodzi się ze średniowiecznego terminu oznaczającego obszar położony pomiędzy wewnętrznym a zewnętrznym pierścieniem fortyfikacji. Właśnie na takim terenie znajdował się wcześniejszy drezdeński Zwingergarten, czyli ogród związany z dworem.
Kiedy na początku XVIII wieku rozpoczęto budowę obecnego kompleksu, jego teren nie pełnił już funkcji obronnej. Dawna nazwa pozostała jednak w użyciu i została przeniesiona na nową budowlę.
Kto zbudował Zwinger w Dreźnie?
Projekt Zwingera przygotował Matthäus Daniel Pöppelmann, jeden z najważniejszych architektów związanych z dworem Augusta II. Przy dekoracji kompleksu współpracował z nim rzeźbiarz Balthasar Permoser. Budowa przebiegała etapami od 1709 roku, a zasadnicze prace trwały przez kolejne lata.
Pierwotna koncepcja była jeszcze bardziej rozległa niż istniejący dziś Zwinger. Kompleks miał stanowić przedpole planowanego pałacu, który miał powstać w kierunku Łaby. Z tego powodu założenie pozostawiono początkowo otwarte od strony późniejszego Placu Teatralnego. Po śmierci Augusta II w 1733 roku zrezygnowano jednak z realizacji pierwotnego projektu pałacowego.
Uroczysta inauguracja Zwingera odbyła się w 1719 roku. Okazją był ślub syna Augusta II, Fryderyka Augusta, późniejszego króla Polski Augusta III, z Marią Józefą Habsburżanką. Sam kompleks nie był wówczas jeszcze całkowicie ukończony.
Zniszczenie i odbudowa Zwingera
Dzieje Zwingera nie ograniczają się do epoki baroku. Podczas wojny siedmioletniej kompleks został zajęty przez wojska pruskie i wykorzystywany jako magazyn wojskowy. W XIX wieku jego otoczenie uległo dużym zmianom.
W latach 1847–1855 po otwartej wcześniej stronie założenia wzniesiono monumentalną galerię według projektu Gottfrieda Sempera. Budynek, znany jako Sempergalerie, zamknął kompozycję od strony późniejszego Placu Teatralnego i nadał jej bardziej zamknięty charakter.
Najtragiczniejszym momentem w historii Zwingera było bombardowanie Drezna w lutym 1945 roku. Kompleks został wówczas niemal całkowicie zniszczony. Na szczęście znaczna część kolekcji muzealnych została wcześniej ewakuowana. Odbudowę rozpoczęto jeszcze w 1945 roku, a pierwsze odrestaurowane fragmenty udostępniono zwiedzającym w 1951 roku. Prace rekonstrukcyjne trwały przez kolejne lata i doprowadziły do przywrócenia kompleksowi jego przedwojennego wyglądu.
Zwinger – pałac i jego architektura
Pałac Zwinger to w rzeczywistości rozległy zespół architektoniczny złożony z pawilonów, galerii, dziedzińca i ogrodów. Powszechnie używane przez turystów określenie nie oddaje zatem pełnej skali kompleksu.
Sercem założenia jest duży prostokątny dziedziniec Zwingerhof. Otaczają go późnobarokowe budowle, z wyjątkiem neoklasycystycznej Sempergalerie. Układ kompleksu opiera się na dwóch przecinających się osiach, dzięki czemu całość zachowuje charakterystyczną dla baroku symetrię i rytm.
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów jest Kronentor, czyli Brama Koronna. Jej efektowne zwieńczenie oraz kopuła należą do symboli Drezna. Po obu stronach bramy ciągnie się Langgalerie, połączona z pozostałymi częściami kompleksu za pomocą symetrycznie rozmieszczonych pawilonów i galerii.
Wśród najważniejszych elementów architektonicznych znajdują się również pawilony Wałowy, Miejski, Francuski, Niemiecki i Porcelanowy. Za Pawilonem Francuskim znajduje się Nymphenbad, monumentalna barokowa fontanna, której dekorację tworzą liczne rzeźby.
Integralną częścią założenia są także wody dawnej fosy miejskiej. Zwinger otacza park, w którym znajdują się między innymi pomniki kompozytorów Carla Marii von Webera i Roberta Schumanna.
Polskie symbole na Zwingerze
Zwinger przypomina również o polskim rozdziale historii Saksonii. Na wielu elementach dekoracyjnych umieszczono symbole związane z Augustem II jako królem Polski i wielkim księciem litewskim.
Herb Rzeczypospolitej można zobaczyć między innymi na fasadzie Pawilonu Wałowego i Bramy Koronnej. Towarzyszą mu polskie korony królewskie, orły oraz monogram Augusta II. Polskie i saskie odniesienia heraldyczne są więc integralną częścią dekoracji kompleksu, a nie późniejszym dodatkiem.
Zwinger – muzeum i kolekcje
Współczesny Zwinger pełni przede wszystkim funkcję muzealną. Znajdujące się tu kolekcje należą do Staatliche Kunstsammlungen Dresden, czyli Państwowych Zbiorów Sztuki w Dreźnie.
Zwinger – obrazy w Galerii Starych Mistrzów
Największą atrakcją dla wielu odwiedzających są Zwinger obrazy zgromadzone w Galerii Obrazów Starych Mistrzów, czyli Gemäldegalerie Alte Meister. Kolekcja obejmuje europejskie malarstwo od XV do XVIII wieku.
Jej najbardziej znanym dziełem jest „Madonna Sykstyńska” Rafaela. W zbiorach znajdują się również prace takich artystów jak Tycjan, Rembrandt, Peter Paul Rubens i Albrecht Dürer. Istotną część kolekcji stanowią dzieła związane z rodziną Cranachów.
Galeria nie ogranicza się do malarstwa. W jej obrębie prezentowany jest również zbiór rzeźb obejmujący dzieła powstałe do około 1800 roku.
Kolekcja Porcelany w Zwingerze
Zwinger jest także miejscem prezentacji jednej z najważniejszych kolekcji historycznej porcelany. Znajdują się tu wyroby z Chin, Japonii i Korei, a także porcelana europejska, w tym słynne produkty manufaktury w Miśni.
Zainteresowanie Augusta II porcelaną miało ogromne znaczenie dla rozwoju kolekcjonerstwa na drezdeńskim dworze. Władca gromadził zarówno przedmioty pochodzące z Azji, jak i wyroby związane z europejską produkcją.
Salon Matematyczno-Fizyczny
Drugą, znacznie mniej oczywistą częścią muzealnego Zwingera jest Salon Matematyczno-Fizyczny. Jego historia również wiąże się z zainteresowaniami Augusta II i jego dworu.
W kolekcji znajdują się dawne przyrządy służące do pomiarów i badań. Można zobaczyć między innymi zegary, globusy i astrolabia, a także urządzenia związane z matematyką, fizyką, astronomią, geodezją i meteorologią. Najstarsze eksponaty pochodzą z XVI wieku.
Zwiedzanie Zwingera w Dreźnie
Zwinger można poznawać na dwa sposoby. Sam dziedziniec i architekturę kompleksu można oglądać bez konieczności kupowania biletu do muzeów. Warto przejść przez Sempergalerie i zobaczyć barokową część założenia z Bramą Koronną, pawilonami, galeriami oraz fontanną Nymphenbad. Przed wizytą warto jednak sprawdzić aktualne zasady sprzedaży biletów oraz dostępność poszczególnych ekspozycji, ponieważ mogą się one zmieniać.
Na zwiedzanie muzeów trzeba przeznaczyć odpowiednią ilość czasu i uwzględnić czas ich otwarcia. Samo obejrzenie wystaw w Galerii Starych Mistrzów może zająć około półtorej godziny, natomiast zwiedzenie jej razem z pozostałymi ekspozycjami wymaga nawet około trzech godzin.
Godziny otwarcia Zwingera w Dreźnie zależą od aktualnego harmonogramu poszczególnych muzeów i wystaw. Przed zaplanowaniem zwiedzania najlepiej sprawdzić bieżące informacje na oficjalnej stronie kompleksu.
Źródło: Dresden.de
