Pająki cieszą się sympatią przeważnie tylko wśród miłośników tego rzędu. Nie jest to specjalnie zaskakujące. Nie są towarzyskie ani urodziwe. Przeciwnie, wyglądają groźnie i człowiek instynktownie kojarzy je z zagrożeniem. Nic więc dziwnego, że większości przypisywana jest groźnie brzmiąca nazwa. Są jednak pewne wyjątki, bo raczej nikt nie skojarzy nazwy „zyzuś tłuścioch” z potencjalnym niebezpieczeństwem.
WIDEO…
Co to jest zyzuś tłuścioch?
Trzeba przyznać, że nazwa „zyzuś tłuścioch” należy do najbardziej osobliwych w polskiej nomenklaturze i w żaden sposób nie zdradza, jakie zwierzę ją nosi. Kryje się pod nią Steatoda bipunctata – pająk z rodziny omatnikowatych, znany też jako „fałszywa czarna wdowa”.
Przydomek zyzusia tłuściocha wskazuje na pokrewieństwo z jednym z najbardziej jadowitych pająków Australii. To prawda, oba gatunki należą do tej samej rodziny i są do siebie dość podobne. Na tyle podobne, że nie trudno o pomyłkę.
Jak wygląda zyzuś tłuścioch?
Zyzuś tłuścioch to niewielki pająk. Osiąga do 8 mm długości (samice są większe od samców). Jest zatem mniejszy niż choćby kolczak zbrojny. Kulisty, pękaty odwłok jest czarno-brązowy, z jaśniejszym pasem środkowym. Na jego powierzchni widoczne są cztery ciemniejsze punkty. To tzw. apodemy, czyli punkty zaczepu mięśni odpowiedzialnych za skurcze serca.
Jak wyglądają największe pająki na świecie? Gdzie żyją i czy rzeczywiście są tak niebezpieczne, jak sugeruje to ich wygląd?
Dość krótkie odnóża, krótsze niż u większości omatnikowatych, są brązowe. Występują na nich czarne obwódki. Kądziołki przędne są jasne.
Czy zyzuś tłuścioch jest jadowity?
Pokrewieństwo z czarną wdową i podobieństwo do niebezpiecznego krewniaka nie oznacza, że zyzuś tłuścioch stanowi zagrożenia dla człowieka. Rodzina omatnikowatych obejmuje ponad 2350 gatunków, z czego większość nie jest niebezpieczna. Dotyczy to także zyzusia tłuściocha.
Steatoda bipunctata jest pająkiem jadowitym i może ukąsić, gdy poczuje się zagrożony. Należy jednak podkreślić, że nie stanowi zagrożenia dla życia człowieka, a najczęściej także dla zdrowia. Zazwyczaj jedyną konsekwencją bliskiego spotkania z zyzusiem tłuściochem jest ból o niezbyt dużym nasileniu w miejscu zaaplikowania jadu i utrzymujący się do dwóch dni ból stawów. U niektórych osób może pojawić się opuchlizna.
Bardzo rzadko pojawia się owrzodzenie. W skrajnych przypadkach może zajść konieczność amputowania ukąszonej kończyny. Czy to oznacza, że należy się bać zyzusia tłuściocha? Cóż, nie do końca. Należy zdać sobie sprawę z faktu, że wiele pospolitych pająków dysponuje zębami jadowymi, które mogą przebić ludzką skórę. A każda toksyna może wywołać niebezpieczne skutki, zwłaszcza u osób wrażliwych na działanie jej składników.
Gdzie występuje zyzuś tłuścioch?
Osobniki z gatunku Steatoda bipunctata występują w całej Europie. Najczęściej można je spotkać do wysokości 800 m n.p.m., choć należy wspomnieć, że w Alpach są obecne są na wysokościach do 2000 m n.p.m.
Zyzuś tłuścioch to gatunek synantropijny, co oznacza, że przystosował się do życia w środowisku przekształconym przez człowieka. Pająk wije swoje sieci w domach i piwnicach. Można spotkać go pod parapetami, a także w przydomowych ogródkach.
Zyzuś tłuścioch w Polsce
Opisywany gatunek występuje także w Polsce. Zyzuś tłuścioch jest obecny w całym kraju. Nie jest jednak łatwo natknąć się na niego. Największą aktywność wykazuje nocą. Samce rzadko opuszczają swoje schronienie, najczęściej w okresie godowym, gdy samiec przenosi się na pajęczynę samicy. Samice są od nich nieco aktywniejsze.
Zyzuś tłuścioch, czyli „muzykalny pająk”
Skoro o godach mowa, jesienią, gdy u tego gatunku zaczyna się okres rozrodczy, można usłyszeć charakterystyczną „pieśń” zyzusia tłuściocha. Samce wydają dźwięki o częstotliwości 1000 Hz, przypominające ćwierkanie. Swoją charakterystyczną „pieśń” zyzuś tłuścioch generuje poprzez pocieranie przedniej krawędzi odwłoka o tylną część głowotułowia. W ten sposób stara się zwabić samicę.
Czym żywi się zyzuś tłuścioch?
Zyzuś tłuścioch to aktywny łowca, które swoje ofiary łapie w sieć. Żywi się małymi owadami i innymi drobnymi bezkręgowcami, ale czasami w jego pajęczynę zaplątuje się zdobycz większa od łowcy. Steatoda bipunctata radzi sobie z nią bez większego kłopotu. Gdy ofiara zawiśnie w sieci, zyzuś tłuścioch opuszcza schronienie i omotuje swą zdobycz. Następnie zadaje śmiertelne ukąszenie.
Sieć zyzusia tłuściocha
Tak jak pozostałe omatnikowate, zyzuś tłuścioch wije dość „niechlujne” trójwymiarowe sieci (najczęściej w kątach i zagłębieniach). Niedbały wygląd nie umniejsza jednak wartości łowieckiej tego narzędzia. Na końcach skierowanych w dół nici łownych znajduje się kleista substancja. Gdy ofiara przyklei się do niej, nić ulega oderwaniu. Zdobycz zawisa i nie jest w stanie uwolnić się. Pozostaje jej tylko czekać na łowcę, który w mgnieniu oka zjawia się na miejscu.
Nasz ekspert
